Сёння споўнілася 100 гадоў Язэпу Найдзюку, выдаўцу, пад кіраўніцтвам якога пабачыла свет большасць беларускіх выданняў міжваеннай Польшчы.
Сёння споўнілася 100 гадоў Язэпу Найдзюку, выдаўцу, пад кіраўніцтвам якога пабачыла свет большасць беларускіх выданняў міжваеннай Польшчы.
Месца нараджэньня — вёска Бойдаты (сёння Ваўкавыскі р‑н Гарадзенскай вобл.). Вучыўся ў Ваўкавыскай настаўніцкай семінарыі і Віленскай беларускай гімназіі. Працаваў друкаром у віленскай беларускай друкарні імя Скарыны, быў яе дырэктарам. З 1929 г. рэдагаваў часопіс «Шлях моладзі», які быў зачынены польскімі ўладамі. У жніўні 1939 г. рэдактар, выдаўцы і члены рэдакцыйнай калегіі былі арыштаваныя і зняволеныя ў лагеры Картуз‑Бяроза. Вызвалены пасля заняцця Бярозы часцямі Чырвонай Арміі, вярнуўся ў Вільню, працягваючы працу ў беларускіх арганізацыях, таксама пасля перадачы Віленскага краю Літве.
«Выдатны чалавек, кнігавыдавецтва было справай яго жыцця», кажа пра Найдзюка гісторык Юры Туронак.
Але адзначыўся Найдзюк ня толькі ў кнігадрукаванні: напісаў і выдаў нарыс гісторыі Беларусі «Беларусь учора й сёньня». Кніга Язэпа Найдзюка пяцьдзесят гадоў была адным з нешматлікіх падручнікаў для вывучэння беларускага руху.
У час Другой сусветнай вайны з восені 1941 жыў у Менску, працаваў у школьным інспектараце і быў тэхнічным кіраўніком «Выдавецтва школьных падручнікаў і літаратуры для моладзі ў Менску». Быў намеснікам члена рады беларускай народнай самапомачы.
«Ні аб якой калабарацыі Найдзюка не можа ісці гаворкі, — кажа Юры Туронак. — Калабарацыя — гэта праца на шкоду ўласнаму народу. Але ніякай шкоды ён не прычыняў: ён інспектаваў школы і выдаваў беларускія кніжкі».
Тым часам як жонка з дзецьмі засталіся ў Беларусі, Язэп Найдзюк перабраўся ў Польшчу Там, хаваючыся ад савецкіх спецслужбаў, жыў у Інаўроцлаве пад імем Юзафа Александровіча. Працаваў дырэктарам друкарні, якую сам і заснаваў. Вёў ліставанне з Ларысай Геніюш. Пра польскі перыяд жыцця выдаўца Юры Туронак кажа: «Доўгі час Язэп Найдзюк сядзеў ціха. Беларускай справай амаль не займаўся, высцерагаючыся дэпартацыі ў СССР. Але на пачатку 80‑х падаў рукапіс гістарычнага падручніка для школьнікаў «Пазнавайма гісторыю беларускага народу» «.
У 2004, дваццаць гадоў па смерці, грамадскасць Інаўроцлава ўшанавала памяць Язэпа Найдзюка (Александровіча) адкрыццём на сцяне друкарні памятнай шыльды.
Каментары