Новы трэнд — грыбная кава. Наколькі гэта сапраўды функцыянальны напой?
Грыбная кава за кароткі час ператварылася ў адзін з самых папулярных напояў.
Пад назвай «грыбная кава» хаваецца сумесь звычайнай кавы з дабаўкай экстрактаў так званых лекавых грыбоў. Найчасцей выкарыстоўваюць яжовік грабенчаты (Hericium erinaceus), ганадэрму бліскучую (Ganoderma lucidum), прадстаўнікоў роду кордыцэпс (Cordyceps militaris) і чагу (Inonotus obliquus). Кожнаму з іх у рэкламе прыпісваюцца шырокія карысныя ўласцівасці — ад падтрымкі нервовай сістэмы да паляпшэння памяці і канцэнтрацыі.
Рэклама таксама падкрэслівае, што такая кава змяшчае менш кафеіну, чым звычайная.
Яе прадаюць як «функцыянальны» прадукт, які нібыта адначасова надае энергію, зніжае стрэс і паляпшае працу мозгу. Рэкламныя абяцанні гучаць уражліва, і попыт расце. Ці так гэта насамрэч?
Польскае выданне Fakt разбіралася, ці адпавядаюць гэтыя абяцанні рэчаіснасці. Як сцвярджае прафесарка Бажэна Мушынская — міколаг і фармацэўт з Ягелонскага ўніверсітэта, — большая частка такіх прадуктаў — гэта хутчэй маркетынг, чым рэальны крок да здароўя.
Па словах прафесаркі, сам тэрмін «функцыянальны» — даволі размыты. «Калі казаць сур’ёзна, то і ваду можна назваць функцыянальнай», — іранізуе яна.
Чаму эфект грыбоў у каве можа не працаваць
Галоўная праблема — не толькі ў складзе, але і ў спосабе прыгатавання. Актыўныя рэчывы, якія ўтрымліваюцца ў грыбах, дрэнна пераносяць высокія тэмпературы. Калі парашок з грыбоў заліваюць кіпнем, значная частка гэтых злучэнняў разбураецца. Каб яны захаваліся, патрэбна і адпаведная доза, і больш нізкая тэмпература.
Максімальная эфектыўнасць захоўваецца пры тэмпературы каля 40°C. Аднак у рэальнасці большасць людзей проста залівае парашок гарачай вадой — і значная частка карысных злучэнняў руйнуецца.
Па словах эксперткі, нават калі выкарыстоўваць якасныя інгрэдыенты, важна дадаваць грыбны парашок ужо ў крыху астуджаную каву. І гэта зусім не абавязкова павінны быць «экзатычныя» віды — звычайныя вёшанкі таксама могуць падысці.
Небяспека — у спалучэннях розных грыбоў
Асобная праблема — спалучэнне розных грыбоў паміж сабой і з кафеінам. Напрыклад, ганадэрма бліскучая мае заспакаяльнае дзеянне, а кордыцэпс — наадварот, можа стымуляваць. У камбінацыі з кафеінам гэта здольна даваць непрадказальныя эфекты.
Праўда, у большасці камерцыйных прадуктаў колькасць грыбных дабавак настолькі малая, што сур’ёзнага ўздзеяння звычайна няма. Даследаванні, праведзеныя камандай прафесаркі, паказалі: у гатовых напоях, прыгатаваных паводле інструкцый, утрыманне актыўных рэчываў вельмі нізкае.
Экспертка звяртае ўвагу на іншае: сегмент харчовых дабавак, да якога адносяцца і такія кавы, практычна не кантралюецца. Вытворцы свабодна выкарыстоўваюць гучныя маркетынгавыя формулы накшталт «сем грыбоў у адным прадукце», не тлумачачы іх рэальнага значэння. Паводле даных, на якія спасылаецца даследчыца, новы грыбны прадукт рэгіструецца ў сярэднім кожныя 14 гадзін — і гэта ставіць пад сумнеў стабільнасць якасці.
А што са звычайнай кавай?
На гэтым фоне звычайная кава выглядае значна больш прадказальным і вывучаным напоем. Кафеін пашырае сасуды ў мозгу, паляпшае кровазварот і спрыяе канцэнтрацыі. Менавіта з гэтым звязана адчуванне «праяснення» пасля кубка кавы.
Пры гэтым важна правільна яе гатаваць: лепш за ўсё — як настой, без выкарыстання кавамашыны або растваральных сумесяў, і абавязкова аддзяляць напой ад гушчы.
Пры гэтым кава пасуе не ўсім: напрыклад, пры адных відах мігрэні яна можа паляпшаць стан, пры іншых — пагаршаць.
Па словах эксперткі, само па сабе ўжыванне грыбоў не выклікае сумневу — яны могуць быць каштоўнай часткай рацыёну, асабліва ў натуральным выглядзе. Але ў выпадку з грыбной кавай гаворка найчасцей ідзе не пра новы карысны напой, а пра модны прадукт, чые ўласцівасці значна перабольшаныя.
Каментары
Серьёзно?