Навумчык пра наступствы 2020 года: Трагедыя нацыянальнага маштабу
«Рэвалюцыя 2020‑га была задушаная на ўзлёце. І тут ёсць момант, які асабіста я лічу прынцыповым і які нам трэба ўсвядоміць». Сяргей Навумчык не пагадзіўся з Аляксандрам Фядутам, які не пагадзіўся з Марыяй Калеснікавай у ацэнцы сутнасці пратэстаў лета-2020.
«Не пагаджуся з Аляксандрам Фядутам, што нібыта нікога не цікавіць, за што Марыя Калеснікава змагалася ў 2020-м. Ужо не кажу пра гісторыкаў, якія будуць вывучаць тагачасныя працэсы і матывацыю іх лідараў — цікавіць кожнага, для каго слова Беларусь — не пусты гук. Бо вынікам т.зв. выбарчай кампаніі і ўдзелу ў ёй сталася нацыянальная трагедыя маштабу, якога беларускі народ у найноўшай сваёй гісторыі не перажываў — тысячы зняволеных, збітых і катаваных, сотні тысяч — у вымушанай эміграцыі (наступствы гэтага будуць адчувацца дзесяцігоддзямі).
І таму я аспрэчваю меркаванне, у тым ліку і некаторых маіх вельмі вядомых і заслужана аўтарытэтных сяброў, што ў 2020‑м канчаткова адбылося палітычнае фармаванне нацыі. І справа нават не ў тым, што гісторыя нацыі пачалася не цяпер. У 2020‑м нацыя даверылася людзям, якія нават не ставілі пытанне пра скасаванне саюзных дамоваў з Расеяй (пра што Марыя Калеснікава тады заявіла ці не на першай прэс-канферэнцыі Каардынацыйнай рады). Саюзу з краінай, якая цягам апошніх стагоддзяў была і застаецца пагрозай існавання беларусаў як этнасу. Дзе ж тут усведамленне палітычных інтарэсаў?..
Падзеі 2020‑га я б назваў рэвалюцыяй. Ці, больш адэкватна — спробай рэвалюцыі. І, калі ўжо зусім дакладна, — непадрыхтаванай спробай рэвалюцыі. А рэвалюцыі часам церпяць паразу. І значна часцей, чым перамагаюць.
Можна было б узгадаць апошнюю хвалю нацыянальнага Адраджэння, вяршыняй якога было 25 жніўня 1991 года — праз тры гады пасля апагею гэтая хваля была гвалтоўна спыненая (не без удзелу Масквы, дарэчы). Але параўнанне будзе памылковым: за гэтыя тры гады быў створаны падмурак дзяржавы, сфармаваныя яе інстытуты — войска, мытня, памежная служба, фінансавая сістэма, адкрытыя дыпламатычныя місіі ў замежжы. Лукашэнка ў гэтым сэнсе прыйшоў фактычна на гатовае — прычым як дэпутат ён за фармаванне такіх структур звычайна не галасаваў.
Вынік тых гадоў — беларуская дзяржаўнасць, якая ўсё ж застаецца, як бы яе Лукашэнка па кавалках не абменьваў у Крамля на ўласнае выжыванне.
Рэвалюцыя ж 2020‑га была задушаная на ўзлёце.
І тут ёсць момант, які асабіста я лічу прынцыповым і які нам трэба ўсвядоміць.
Трэба падзяляць паняцці — віны і адказнасці. Ва ўсім тым, што адбылося пасля 9 жніўня 2020 года, вінаватыя не людзі са штаба, якія абяцалі лёгкую перамогу. На іх, бясспрэчна, адказнасць, але віна — не на іх. Вінаваты Лукашэнка і яго атачэнне, якія ўзурпавалі ўладу і распачалі рэпрэсіі супраць народа.
Нам жа ўсім трэба зрабіць нарэшце высновы. Адна з іх — хопіць ужо так наіўна давяраць тым, хто раптам выскоквае ніадкуль (зрэшты, паняцці «раптам» і «ніадкуль» могуць быць адноснымі. Можа быць зусім «адкуль» і зусім «не раптам»). Так у 1994‑м паверылі Лукашэнку, так у 2020‑м паверылі тым, хто казаў, што выбары сфальшаваць немагчыма, што рэпрэсіі — міф, а «аўтазак — гэта проста машына».
Як кажа адзін мой сябра: «Калі цябе адзін раз абдурылі (скарыстаю літаратурную форму) — гэта дрэнна, але не страшна: бывае з кожным. Калі надурылі другі раз — гэта нагода вельмі сур’ёзна падумаць, што з табой не так. Калі надурылі ў трэці раз — можаш нават і не думаць: ты — ідыёт».
Трэцяга разу быць не павінна, цана памылкі можа выявіцца для нацыі ўжо не проста трагічнай, а — фатальнай», — напісаў Сяргей Навумчык у сваім тэлеграм-канале.
Каментары
А каму ўвогуле цікава канцэпцыя ВІНЫ? Гэта пра эмацыйнасць, пры рэакцыю ахвяры. Каб перамагчы, трэба быць не ахвярамі, а адказнымі людзьмі, апірацца не на нейкаю там віну, а на свой розум і моц