«Грузія так і не стала домам». Айцішнік не змог прызвычаіцца да краіны, хоць падатак складае 1%, — цяпер абірае паміж Іспаніяй і ЗША

«Асаблівага выбару не было»

— Я пераехаў у Грузію ў 2023 годзе. Да гэтага з пачатку пандэміі жыў у Турцыі, бо легалізацыя ў гэтай краіне, як мне здавалася, была самай простай у свеце: дастаткова было зняць кватэру на год, завераць дамову ў натарыуса, паказаць невялікую суму на банкаўскім рахунку і аформіць мясцовую страхоўку. І ўсё — дазвол на жыхарства гарантавана ўхвалялі!

Больш за тое, атрымаўшы турыстычны ікамет (дазвол на жыхарства ў Турцыі) адзін раз, яго можна было без праблем падаўжаць з году ў год. Раней людзі гадамі жылі ў Турцыі — працавалі дыстанцыйна, куплялі нерухомасць, аддавалі дзяцей у мясцовыя школы і не мянялі тып дакумента.

Але потым настаў складаны перыяд: міграцыйная служба краіны (Göç İdaresi) кардынальна змяніла свой падыход да замежнікаў. У выніку я, як і сотні тысяч іншых рэлакантаў, страціў легальны статус у гэтай краіне — мой від на жыхарства не працягнулі.

Скажу шчыра: асаблівага выбару ў мяне не было — Грузія, Арменія ці якая-небудзь іншая блізкая краіна, дзе нас, беларусаў, яшчэ прымалі. Шэнгенскай візы ў мяне на той момант не было, а атрымаць яе ў Турцыі без віду на жыхарства я ўжо не мог.

Першапачаткова я не планаваў пераязджаць у Еўропу, хоць варыянт з рэлакацыяй бізнэсу мог бы рэалізаваць. Але пра гэта трэба было падумаць раней. Да таго часу, калі я быў вымушаны шукаць новую краіну для жыцця, праграма Poland Business Harbor, паводле якой я мог бы пераехаць у Польшчу, ужо засталася ў мінулым.

Яшчэ ў 2022 годзе я адкрыў у Грузіі ІП і вёў праз яго свой невялікі бізнэс. У Турцыі турыстычны дазвол на жыхарства дазваляў мне легальна не плаціць падаткі, але мне патрэбная была надзейная юрысдыкцыя, і я выбраў Грузію. Таму ў 2024 годзе логіка была простая: калі ў мяне тут ужо ёсць дзейнае ІП з зразумелым падатковым рэжымам, то, здавалася б, лагічна працягваць жыць і працаваць тут.

У цэлым Грузія сустрэла мяне нармальна — я ні разу не заўважаў негатыву з боку мясцовых жыхароў у свой адрас. Кватэру без праблем зняў ужо ў першы тыдзень. Так, цэны кусаліся, але я быў да гэтага гатовы: мне казалі, што Грузія — нятанная краіна.

Бязвіз, 1% падатку і руская мова — набор пераваг той самы

Што да пераваг Грузіі, то першая — гэта, вядома, бязвізавы рэжым: жывеш тут год, потым на адзін дзень выязджаеш, вяртаешся — і можаш жыць яшчэ год. Ды і ўвогуле ў гэтым плане цябе тут ніхто не чапае.

Другая перавага — ІП, якое тут без праблем можа адкрыць кожны. Калі ты працуеш толькі з замежнікамі, то плаціш у дзяржаўную казну 1% і не плаціш ПДВ. Сітуацыя змяняецца толькі ў тым выпадку, калі зарабляеш больш за 500 тысяч лары ў год (гэта прыкладна 185 тысяч даляраў паводле курсу): даход звыш гэтай сумы будзе абкладацца падаткам ужо па стаўцы каля 3%, і так да канца года.

Калі ж ты працуеш з грузінамі, то правілы наступныя: даход менш за 100 тысяч лары (38,5 тысячы даляраў) па-ранейшаму патрабуе выплаты падатку ў памеры 1%, а пры большым даходзе трэба плаціць ПДВ у памеры 18%. Як бачыце, правілы вельмі простыя і зразумелыя.

Яшчэ адна перавага Грузіі — тут разумеюць рускую мову і размаўляюць на ёй. Я жыву ў Тбілісі, дзе рускую мову чуваць не так часта, але ў Батумі ўсё інакш: нават калі ты не ведаеш англійскай (адразу ўдакладню, гэта не пра мяне), то нідзе не будзеш мець праблем, бо там ці не кожны другі мясцовы жыхар, калі не кожны першы, будзе размаўляць з табой па-руску.

Мінусы: быццам бы ніхто не чапляецца, але ёсць «адчуванне небяспекі»

Аднак у цэлым ёсць такое адчуванне, што часам ты нібыта ловіш на сабе непрыемныя позіркі, калі размаўляеш па-руску.

Яшчэ больш хейту і нянавісці бачыш у сацсетках і разумееш, што дзесьці глыбока ўнутры некаторых людзей хаваецца незадаволенасць. Але проста на вуліцах Тбілісі ў большасці выпадкаў адчуваеш сябе спакойна. Ніхто не абзывае цябе, не чапляецца, не спрабуе справакаваць канфлікт на пустым месцы.

І так, у мяне быў непрыемны выпадак у 2022 годзе, калі я ўпершыню прыехаў сюды. Аднойчы мяне вельмі доўга абслугоўвалі ў рэстаране, бо я загаварыў спачатку па-руску, а не па-англійску. Але тады, здаецца, усё было вельмі абвострана. Цяпер сітуацыя іншая.

Я не адчуваю сябе тут сваім. У Турцыі, нягледзячы на асаблівасці менталітэту, мне было прасцей і зручней. Там я не адчуваў небяспекі — на жаль, менавіта так я б гэта назваў. А тут такое адчуванне ёсць, хоць, як я ўжо казаў, у рэальным жыцці я не сутыкаўся з негатывам. І ўсё ж адчуваецца нейкае напружанне.

Грузінскі менталітэт, вядома, у цэлым адрозніваецца ад беларускага, і гэта таксама ўплывае на тое, як ты тут сябе адчуваеш. На дарогах пануе беспарадак, людзі неабавязковыя і лянівыя, не хочуць успрымаць крытыку, усё прымаюць у штыкі, нібыта ты вораг народа, а не проста хочаш палепшыць рэчаіснасць.

Так, мне хочацца жыць ва ўмовах пэўнага парадку, хочацца, каб мяне слухалі і прыслухоўваліся да мяне, каб мы знаходзілі агульную мову. Для гэтага кожнаму з нас і дадзена мова.

Клімат мне падабаецца, але Тбілісі — вельмі шэры горад. Зіма на дварэ, восень ці вясна — кожны дзень падобны да папярэдняга, ён шэры і няўтульны, і праз гэта ты ўвесь час знаходзішся ў нейкім марнатраўстве.

Цэны — неабгрунтавана высокія. Калі паглядзець на агульны ўзровень жыцця тут, здаецца, што ён не адпавядае цэнам у крамах, на рынку паслуг і нерухомасці. Але тут ужо нічога не зробіш. Гэта наступствы хвалі міграцыі 2022 года, калі сюды масава ехалі беларусы, украінцы і расіяне. Вядома, цэны ўзляцелі кудысьці ў космас. На гэтым узроўні яны застаюцца і цяпер.

«Калі вылятаў, было адчуванне, што назад могуць і не ўпусціць»

Мне здаецца, што апошнім часам на вуліцах Тбілісі стала менш людзей, якія размаўляюць па-руску. Прынамсі, я сустракаю іх радзей, чым раней. На маю думку, цяпер з Грузіі адбываецца адток спецыялістаў. Магчыма, таму, што многія першапачаткова разглядалі гэтую краіну як транзітны пункт — своеасаблівую буферную зону, дзе можна крыху пажыць у бяспецы, зарыентавацца і зразумець, куды рухацца далей.

Праўда, сярод маіх знаёмых ёсць і супрацьлеглыя прыклады: некаторыя хлопцы, наадварот, перабраліся ў Грузію з Арменіі, бо тут ім падабаецца больш. Усё індывідуальна.

І ўсё ж Грузія ўжо не такая прывабная для большасці айцішнікаў, у тым ліку праз пастаянныя змены ў заканадаўстве. Напрыклад, сёлета істотна змянілася працоўнае заканадаўства, і цяпер сама па сабе наяўнасць працоўнага дагавора або адкрытага бізнесу больш не дае замежнікам аўтаматычнага права працаваць у краіне.

Для легальнай працы неабходна атрымаць афіцыйнае адабрэнне Міністэрства працы праз спецыяльны партал. Парушэнне гэтага правіла пагражае буйнымі штрафамі як самому работніку, так і яго наймальніку, а ў некаторых выпадках — дэпартацыяй.

Менавіта з гэтым звязаныя пачасціўлыя праверкі дакументаў на вуліцах. Так, і мяне, і многіх маіх знаёмых спынялі для праверкі, а кагосьці нават дэпартавалі.

Для мясцовых кампаній увялі жорсткія квоты і фінансавыя патрабаванні: абарот бізнесу павінен складаць не менш за 50 тысяч лары (каля 19 тысяч даляраў) у год на кожнага нанятага замежніка. Выключэнне зрабілі толькі для фрылансераў і тых, хто працуе дыстанцыйна і атрымлівае даход з-за мяжы ад замежных заказчыкаў. Для іх працэдура легалізацыі засталася больш простай.

Я, напрыклад, яшчэ ў сакавіку атрымаў і дазвол на жыхарства, і дазвол на працу, каб належным чынам легалізаваць свой статус і жыць без праблем.

Таму, прыязджаючы сюды, важна разумець: гэта ўжо не тая Грузія, што была некалькі гадоў таму, калі можна было спакойна жыць, маючы ў пашпарце толькі штампы аб уездзе і выездзе. Калі вы доўга жывяце ў краіне і працуеце тут, могуць узнікнуць пытанні.

Дарэчы, у мяне быў непрыемны выпадак, звязаны менавіта з гэтым. Аднойчы перад вылетам мяне падрабязна распытвалі, на якіх падставах я так доўга жыву ў Грузіі, ці ёсць у мяне від на жыхарства і якія паслугі я аказваю. Было адчуванне, што назад мяне могуць і не ўпусціць.

Усе гэтыя рызыкі абавязкова трэба ўлічваць пры пераездзе. Я настойліва рэкамендаваў бы тым, хто едзе ў Грузію надоўга, адразу думаць пра легалізацыю. Тым больш што цяпер для гэтага ёсць усе магчымасці: атрымаць від на жыхарства, у тым ліку праз ІП, стала нават прасцей, і вялікі абарот для гэтага не патрабуецца. Гэта цалкам вырашальная задача.

Калі параўноўваць мясцовыя цэны з цэнамі на прадукты ў Беларусі (напрыклад, у Мінску), то яны могуць адрознівацца ў два-тры разы. Да таго ж тут плаваючае цэнаўтварэнне: у адной краме цана адна, а ў другой дакладна такі ж прадукт можа каштаваць утрая даражэй. Цэны таксама моцна залежаць ад гандлёвай сеткі і нават ад раёна Тбілісі.

З плюсаў — тут ёсць беларускія крамы, дзе можна купіць звыклыя прадукты. Зразумела, яны таксама даражэйшыя, чым у Беларусі, прыкладна ў паўтара-два разы, але чаму б і не. Калі я жыў у Турцыі, такой магчымасці ўвогуле не было.

«Кажуць, у Грузіі ёсць усе шанцы ператварыцца ў ІТ-краіну»

Не буду хаваць: цяпер я разглядаю такія альтэрнатывы, як Іспанія — з візай лічбавага качэўніка — або ЗША. Прычым другая краіна для мяне ў прыярытэце.

Я таксама думаў пра Канаду, вывучаў магчымасці атрымання студэнцкай візы (даўно не працую па найме, а значыць, не магу прэтэндаваць на працоўную візу), але зразумеў, што пераезд у Канаду ўсё ж абыходзіцца даволі дорага. У гэтай краіны ў цэлым значна больш патрабаванняў.

Можна было б разгледзець і краіны Лацінскай Амерыкі, напрыклад Аргенціну або Бразілію, але там, на жаль, перагледзелі і ўскладнілі працэдуры легалізацыі. Цяпер мне давялося б рабіць апастылі, а вяртацца дзеля гэтага ў Беларусь не хацелася б.

Пра Грузію кажуць, што ў яе ёсць усе шанцы ператварыцца ў ІТ-краіну, якой Беларусь была гадоў сем таму. Але я не адчуваю тут нейкай усеагульнай лічбавізацыі.

Так, тут ёсць кампаніі з беларускімі, украінскімі і нават расійскімі каранямі, і яны наймаюць супрацоўнікаў. Але я жыву па-за ІТ-тусоўкай (і нават па-за рускамоўнай дыяспарай), таму за ўсімі гэтымі навінамі не сачу.

Маё кола зносін — гэта мая сям'я, сябры, якіх я ведаю даўно, і тыя, з кім пасябраваў нядаўна ўжо тут. Іх, насамрэч, не так шмат.

Не бачу сэнсу наладжваць новыя кантакты з айцішнікамі ў Грузіі: мой нетворкінг будуецца на людзях, якія жывуць у іншых краінах. Ды і ў цэлым недахопу ў зносінах я не адчуваю.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0