Турыст прызямліцца ў Гародні

Экалягічны турызм — гэта прамыя зносіны з прыродай: вандроўкі на чаўнах па рэках, пешаходныя падарожжы па маляўнічых мясьцінах. Такі турызм патрабуе мінімальнай інфраструктуры абслугоўваньня і дае дзяржаве жывыя грошы.

Сьвятлана Сільверстава: Сама прырода паклапацілася, каб у нашым рэгіёне разьвіваўся экалягічны турызм. Агульная плошча Гарадзеншчыны складае 2512 тыс. га. На аднаго жыхара прыпадае 0,74 га ворыва. Сельскагаспадарчыя землі займаюць усяго 292 тыс. га. Даўжыня Нёману ў вобласьці — 379 км, Вяльлі — 256. Даўжыня ўсіх прытокаў Нёману — 5806 км. Усяго на Гарадзеншчыне 500 рэкаў агульнай працягласьцю 8255 км і болей за 700 азёраў натуральнага паходжаньня.

«НН»: Хто гэтаму багацьцю гаспадар?

С.С.: Паляўнічыя вобласьці арандуюць 86% тэрыторыі. Гэта 1258 тыс. га палявых угодзьдзяў, 794 тыс. — лясных, 100 тыс. — водна-балотных. У гаспадарлівага чалавека ўсё палічана і занатавана. Так, ласёў на Гарадзеншчыне 1410, казуляў — 5331, дзікоў — 3445, аленяў — 898, зуброў — 59. А на суседняй Віцебшчыне «стаяць на ўліку» пад сто мядзьведзяў. Ня кожная краіна Эўропы можа пахваліцца такім багатым прыродным сьветам! Апроч таго, тут выдатныя ляндшафты й 70% усіх помнікаў гісторыка-культурнай спадчыны Беларусі. Мяркуецца, што да 2020 г. турызм стане важным фактарам эканомікі Гарадзеншчыны.

Галоўнае — утульнасьць

«НН»: Аднак турысты патрабуюць ня толькі відовішчаў, але й «хлеба» — якаснага абслугоўваньня. Ці можа Гарадзеншчына забясьпечыць іх гэтым?

С.С.: Вы закранулі галоўную праблему. Мы яшчэ мусім разьвіваць гасьцінічную гаспадарку, турыстычную інфраструктуру. І адным з рэзэрваў тут можа стацца прыватны сэктар. На Гарадзеншчыне шмат дбайных гаспадароў, якія маюць уласныя катэджы з эўрапейскім узроўнем камфорту. Пры ўмове падатковых ільготаў і належнай арганізацыі можна атрымаць сямейныя гатэлі, значны прыбытак у дзяржаўную скарбонку. Або, напрыклад, у памежнай вёсцы Сонічы апусьцеў будынак школы. Знайшліся спонсары, гатовыя ўкласьці сродкі, каб стварыць там турыстычную базу на 30 чалавек.

Павялічыць

ФОТА АНАТОЛЯ КЛЕШЧУКА

«НН»: Але што трэба рабіць найперш для прыцягненьня турыстаў?

С.С.: Неабходна ствараць для іх дадатковыя даброты. Плянуецца адкрыцьцё новых пунктаў пропуску аўтатранспарту на мяжы з Польшчай, на шашы Горадня—Аўгустаў і Беласток—Ваўкавыск. Раёны, якія ўваходзяць у памежную зону, мусяць стаць адкрытымі для турыстаў. Там нямала гістарычных і прыродных цікавостак.

Гасьцей па-ранейшаму найбольш прыцягваюць Горадня, Наваградак, Мір, нацыянальны парк «Белавеская пушча». У кожным з гэтых пунктаў трэба ствараць для турыстаў умовы. Напрыклад, у Наваградку насьпела неабходнасьць пабудовы новага гатэлю. Выклікае заклапочанасьць экалягічны стан вакол возера Сьвіцязь і Сьвіцязянскага заказніка наагул. Шырока разрэклямаваны «Шлях Міцкевіча» таксама патрабуе ўдасканаленьня.

Таксама могуць прыцягваць турыстаў Аўгустоўская і Гарадзенская пушчы, уключна з зонамі аздараўленьня «Азёры», «Масты», «Воўпа», «Рось»; гарады Ліда, Слонім, Дзятлава, Смургонь, паселішчы Жыровічы, Сынкавічы, Мураванка, Любча, Кушляны; знакамітае кола Жодзішкі—Залесьсе—Крэва—Гальшаны—Баруны, частка Нёману ў раёне Мастоў—Воўпы, вусьце Шчары і Налібоцкая пушча, сыстэма рэчак, каналаў і вадасховішчаў, прыдатных для воднага турызму.

«НН»: Ці багата турыстаў прыяжджае на Гарадзеншчыну цяпер?

С.С.: Летась вобласьць наведалі 15,4 тыс. чалавек з 43 краінаў сьвету. Амаль траціна зь іх — жыхары СНД, большасьць якіх — рыначныя гандляры. Турыстычныя прадпрыемствы вобласьці атрымалі за 2001 г. 1.170.300 тыс. рублёў і 9,8 тыс. даляраў. Прыбытак склаў 120.500 тыс. рублёў. У той жа час звыш 700 тысяч нашых грамадзян выяжджалі за мяжу. Гэта на 10,3% больш, чым у 2000 г.

Бязьлюдзьдзе і шматэтнічнасьць

«НН»: Ці заўважаюць турысты за прыроднымі ды гістарычнымі цікавосткамі праблемы Гарадзеншчыны?

С.С.: Як іх можна не заўважыць, калі рэгіён бязьлюдзее папросту на вачах? У бліжэйшыя 10—15 гадоў з карты рэгіёну могуць зьнікнуць каля 400 вёсак. Да перапісу 1999 г. у 337 населеных пунктах жыло ад 6 да 10 чалавек — усяго 3,2 тысячы. 700 паселішчаў у вобласьці налічваюць ад 11 да 25 чалавек — разам 12 тыс. З дасягненьняў цывілізацыі ў гэтых вёсках ёсьць толькі электрычнасьць і зрэдку — тэлефон. З 4 тыс. населеных пунктаў Гарадзеншчыны толькі ў 10% побытавы ўзровень жыцьця нагадвае гарадзкі. У вобласьці налічана 25 тыс. дамоў, у якіх ніхто не жыве.

«НН»: Якім чынам спрыяе разьвіцьцю турызму навуковая лябараторыя, якую Вы ўзначальваеце?

С.С.: Яна акумулюе ўсё датычнае шматнацыянальнасьці і шматканфэсійнасьці краю. Жыхары Гарадзеншчыны былі грамадзянамі розных краін — ВКЛ, Рэчы Паспалітай, Расеі, Польшчы, Літвы, Нямеччыны, СССР. Адбылося шырокае перапляценьне культур. Беларусы, палякі, літоўцы, татары, габрэі ня толькі аддавалі сваё, але й успрымалі чужое. Зьявіліся моўныя, культурныя, этнічныя асаблівасьці гэтых груп людзей. Засталіся некранутымі помнікі культуры, экалягічныя асяродкі. Лад жыцьця гарадзенцаў мае моцныя адрозьненьні ад суседзкіх — польскага і літоўскага. Мы актыўна вывучаем мікрараёны памежных паселішчаў — Сапоцкін, Бершты, Адэльск і інш. Звычайна ў групу дасьледчыкаў уключаюцца сацыёляг, культуроляг, мовазнаўцы, археолягі, гісторыкі.

Распрацаваны шэраг маршрутаў. Гэта наведаньне таго ж Аўгустоўскага каналу, родных мясьцін Элізы Ажэшкі, Адама Міцкевіча, сядзіб іншых знакамітых асобаў. У Адэльску плянуем правесьці зьезд былых жыхароў мястэчка, якія жывуць цяпер у розных краінах — Аргенціне, Англіі, Швайцарыі, Бэльгіі.

Або вось нядаўна ў вёску Азёры прыяжджала група сталых людзей з Польшчы. Да верасьня 1939 г. яны мелі тут зямлю. Вось разам зь дзецьмі і ўнукамі вырашылі на свае вочы паглядзець што ды як.

Дзеці дэпартацыяў

«НН»: Парадокс: індывідуальны турызм разьвіваецца за кошт былых рэпрэсаваных ды іх нашчадкаў, што наведваюць родныя мясьціны.

С.С.: А што ў гэтым кепскага? Людзі прыяжджаюць на родныя котлішчы, і трэба спрыяць гэтаму, зарабляючы для дзяржавы грошы. Гісторыю ж не перайначыш. Гарадзеншчына ў свой час зьведала гвалтоўную дэпартацыю. Дасьледчык Уладзімер Адамушка перакананы, што ў 1939—41 г. і ў паваенны пэрыяд за шэсьць масавых «апэрацый», улічваючы ўцекачоў з тэрыторый акупаванай фашыстамі Польшчы, з Заходняй Беларусі было выселена ў Сярэднюю Азію і ў паўночныя раёны СССР звыш 130 тыс. чалавек. Звыш 30 тыс. было прыцягнута да адказнасьці судовымі і несудовымі органамі. Афіцыйная лічба рэпрэсаваных у адміністрацыйным парадку — 87729 грамадзян.

Пасьля другой сусьветнай былі «добраахвотна-прымусовыя» перасяленьні людзей. Тысячы жыхароў Гарадзеншчыны пераехалі ў Польшчу. Сёньня яны ці іх дзеці ў якасьці індывідуальных і экалягічных турыстаў прыяжджаюць на гістарычную радзіму.

«НН»: Мне даводзілася ў Шчэціне сустракаць людзей, бацькі якіх пакінулі Гарадзеншчыну адразу пасьля вайны. Яны ведаюць Беларусь па дзіцячых уражаньнях ды ўспамінах бацькоў і вельмі цёпла яе ўспамінаюць. Ці не расчаруюцца яны, прыехаўшы да нас?

С.С.: Да паслугаў гасьцёў будзе ўся наяўная турыстычная інфраструктура. Ёсьць каму паказаць выдатныя экскурсійныя аб’екты сваёй мясцовасьці. Нам трэба ўсяляк павялічваць колькасьць турыстаў, прысьпешваць крок, разьвіваць тыя напрацоўкі, якія мы маем у гэтай галіне. Нельга адкідаць ніякіх варыянтаў. Мы мусім бачыць у турызьме й эканамічную выгаду.

Гутарыў Антон Лабовіч

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0