Кошт работ па стварэнні сайтаў дзяржаўных органаў цяжка ацаніць, але факт, што прыватныя кампаніі за такія старонкі столькі не плацілі.
Некаторыя сайты дзяржорганаў па цане роўныя высокатэхналагічным парталам. Як выбіраюцца распрацоўшчыкі дзяржсайтаў і куды сыходзяць велізарныя бюджэтныя сродкі, паспрабаваў высветліць «Ежедневник».
Апошнім часам урад і кіраўнік дзяржавы шмат робяць для выкаранення прычын, якія спрыяюць з'яўленню карупцыі. На гэта нацэлена і апошняя версія Закона «Аб барацьбе з карупцыяй», дзе важным фактарам выкаранення карупцыі названая празрыстасць правядзення дзяржзакупак. І вось канкрэтная сітуацыя.
У верасні 2014 Следчы камітэт запусціў уласны сайт. З дапамогай рэсурсу Следчы камітэт паведамляе грамадскасці навіны, а таксама прымае зваротныя звароты ад грамадзян.
Мяркуючы па інфармацыі аб дзяржзакупках, гэты сайт абышоўся рэспубліканскаму бюджэту прыкладна ў 80 тысяч даляраў (825 млн рублёў). Цана, прапанаваная распрацоўшчыкам, Цэнтрам банкаўскіх тэхналогій, была не самай высокай сярод удзельнікаў конкурсу. Былі прапановы і ў 90 тысяч. Сам жа СК гатовы быў аддаць на свой сайт да 100 тыс. даляраў (1 млрд рублёў).
Колькі абыходзяцца сайты дзяржаве?
Стварэнне сайта само па сабе прыгожае поле для карупцыі, бо тут складана падлічыць, колькі рэальна ён каштуе.
Напрыклад, за дызайн рэсурсу можна заплаціць 500 даляраў, а можна выкласці і ў 10, і ў 20 разоў больш. Ідзі потым разбярыся, аб'ектыўная цана ці не. Але бываюць выпадкі, калі кошт канчатковага прадукту адназначна выклікае пытанні.
Уладзімір Кавалкін, кіраўнік праекта «Кошта урада», звярнуў увагу, што кошт сайта СК можа выклікаць пытанні, калі параўнаць яго з цаной распрацоўкі іншых сайтаў дзяржаўных арганізацый.
Так, напрыклад, мадэрнізацыя сайта Першага канала Беларускага радыё абышлася бюджэту ў 3000 даляраў (32 млн рублёў), тэлеканала «Беларусь-1» — 2500 (25 млн рублёў). «Гэтыя сайты значна складанейшыя, нагружаныя інфармацыяй і відэа, у адрозненне ад простага сайта-візітоўкі СК», — сказаў Уладзімір Кавалкін.
Цана новага сайта Педуніверсітэта імя М.Танка, які змяшчае сістэму дыстанцыйнага навучання MOODLE, — усяго 15 тыс. даляраў (150 млн рублёў).
У якасці прыкладу сайта, якому патрэбна павышаная абарона інфармацыі, можна ўспомніць Мытны камітэт. Ён таксама ўзяўся ствараць уласную інтэрнэт-пляцоўку, аднак тэндар быў адменены па тэхнічных прычынах. Тым не менш важна, што канкурсант-пераможца запытаў цану ў 17 тысяч (170 млн рублёў) — гэта значыць у 5 разоў танней за сайт Следчага камітэта.
Наколькі складаны сайт СК?
Эксперты ў галіне ІТ, да якіх звярнуўся «Ежедневник», не ўзяліся ацэньваць адэкватнасць кошту сайта СК.
Дакладней, пабаяліся. Спаслаліся на тое, прадукт можа ўтрымліваць нейкія схаваныя серверы, у яго можа быць складаная сістэма абароны, і гэтак далей. Відавочна толькі, што на рынку падобную цану маюць зусім няпростыя сайты. Праўда, у тэхзаданні да вырабу сайта СК нічога не сказана, пра нейкія адмысловыя сістэмы абароны або схаваныя серверы. Самы звычайны інфармацыйны сайт.
Як гаворыцца ў тэхзаданні, будучы сайт прызначаны для прадастаўлення інфармацыі аб дзейнасці СК, а вобласць яго прымянення — ідэалагічная праца ў сеткі. Структура сайта павінна ў сябе ўключаць галоўную старонку, старонкі ніжняга ўзроўню і рубрыкі. На галоўнай старонцы павінна размяшчацца інфармацыя, навіны, фота-і відэагалерэя, а таксама рубрыка «Электронныя звароты» і пошук па сайце. На ніжнім узроўні - інфармацыя аб упраўленнях Следчага камітэта па абласцях і Мінску і іншая інфармацыя. Самы звычайны сайт, нічога складана ці асабліва складанага.
На што сышла амаль сотня тысяч даляраў?
Спрабуючы разабрацца, за што падаткаплатнікі заплацілі такія вялікія грошы, мы звярнуліся ў СК. Мы шчыра ўказалі, што кошт такога сайта ў 825 млн рублёў, калі яго супаставіць з тэхзаданнем, можа сведчыць аб карупцыі і папрасілі даць тлумачэнні. Абурэнню старшыні тэндарнай камісіі, які ажыццяўляў закупку, не было мяжы.
Па тэлефоне ён доўга спрабаваў атрымаць адказ на пытанне, як мы толькі асмеліліся падазраваць яго, сумленнага чалавека, у карупцыі. Мы адказалі, што нікога не падазраём, а ўсяго толькі спрабуем атрымаць адказы, бо кошт сайта, як ні круці, выклікае пытанні. Урэшце, прадстаўнік СК пайшоў на саступку і паабяцаў даць адказ. І сапраўды даў. Праўда, ад прамога адказу старшыня тэндарнай камісіі сышоў. У сваім лісце СК толькі падкрэсліў: «У агульны кошт работ па распрацоўцы інтэрнэт-сайта ўключаны выдаткі па атэстацыі стваранай сістэмы абароны інфармацыі».
Магчыма, менавіта гэтая працэдура і выліваецца для дзяржведамстваў ў круглую суму? Але колькі: 20, 30, 40 тысяч даляраў?
Вядома, што атэстацыя праводзіцца праз Аператыўна-аналітычны цэнтр пры прэзідэнце. Ці сам Цэнтр ажыццяўляе праверку, ці гэта робяць нейкія акрэдытаваныя лабараторыі, а потым адпраўляюць інфармацыю ў орган, у ААЦ аператыўна адказаць не змаглі. Не ўдалося высветліць і інфармацыю пра цану гэтай працэдуры і аб канчатковым атрымальніку грошай. Звесткі, куды, дакладней каму, сыходзяць вялікія бюджэтныя грошы, апынуліся вялікім сакрэтам.
Ці можна было абысціся танней?
Варта яшчэ раз вярнуцца да «Цэнтра банкаўскіх тэхналогій», які выйграваў тэндары не толькі ад СК, але і ад іншых дзяржорганаў, таксама запытваючы вельмі буйныя сумы. Напрыклад, ён стварыў сайт Беларускай валютна-фондавай біржы за 1,28 млрд рублёў.
Ці валодае гэта кампанія нейкімі ўнікальнымі інструментамі па стварэнні абароны сайтаў, якія адпавядаюць патрабаванням ААЦ, невядома. Распрацоўшчыкі, якія таксама ўдзельнічалі ў тэндарах на дзяржзакупкі, запэўнівалі, што яны былі здольныя выканаць прапанаванае тэхнічнае заданне.
Каб падмацаваць свае сумневы, Уладзімір Кавалкін звярнуўся да яшчэ аднаго прыкладу — закупцы работ па стварэнні сайта Дзяржкамітэта судовых экспертыз, які мае патрэбу ў не менш моцнай абароне, чым СК. Адным з удзельнікаў гэтага конкурсу таксама быў «Цэнтр банкаўскіх тэхналогій», які запытаў 635 млн рублёў.
Але тэндар не адбыўся. Афіцыйная прычына — усім прэтэндэнтам не хапіла пісьмова аформленай даведкі аб адсутнасці запазычанасці па выплаце падаткаў. Уладзімір Кавалкін не выключае, што правядзенню конкурсу мог перашкодзіць нечаканы ўдзельнік з прыкметна больш выгаднай прапановай — кампанія «Мітлаб» папрасіла за выкананне работ за ўсё… 86 млн рублёў.
«Магчыма,«Мітлаб» вельмі няўдала ўклініўся ў тэндар са сваёй прапановай, якая была ў сем разоў таннейшая за прапанову «Цэнтра банкаўскіх тэхналогій», — выказаў меркаванне эксперт. Так гэта ці не, цяжка сказаць, але прычына адмены тэндару вельмі дзіўная.
Ад пытанняў «Ежедневніка» аб кошце і складанасці работ над сайтам Камітэта судовых экспертыз «Мітлаб» ухіліўся.
Каментары