Экстрэмальная батаніка і непаўторныя колеры: беларуска пабывала за палярным кругам перад Калядамі
Гэта Алеся Чонг, якая вядзе інстаграм-блог пра экстрэмальныя падарожжы In Sunny Climes.
Я доўга не раздумвала, калі мае фінскія сябры прапанавалі далучыцца да іх выправы за палярны круг у Лапландыю ў найцямнейшыя дні палярнай ночы, адразу перад Калядамі. Апошні заход сонца там адбыўся 5 снежня, наступны запланаваны на 6 студзеня. Браць пробы грунту ў гэты час большасці можа падацца як вар’яцкая ідэя, але біёлагі з Ювяскюльскага ўніверсітэта Мінна-Маарыт Кютовііта (Minna-Maarit Kytöviita) і Хэлі Юотанен (Heli Juottonen) так не лічаць.
Доктар Кютовііта ўзначальвае праект па вывучэнні мікробаў, якія жывуць у халодным клімаце і ролі, якую адыгрываюць бактэрыі і грыбкі ў развіцці расліннасці арктычных пясчаных выдмаў. Адна з мэтаў праекта — даведацца, як змена таўшчыні снежнага покрыва ўплывае на мікробаў, якія засяляюць глебу, для чаго, уласна, і патрэбныя пробы грунту.
Пасля 14 гадзін дарогі мы нарэшце даехалі да мэты нашага падарожжа, 200 км на поўнач ад палярнага круга, у малазаселенай і рэдка наведвальнай мясцовасці пры самай граніцы з Нарвегіяй. Наступны дзень мы планавалі распачаць як мага раней, каб максімальна выкарыстаць кароткія гадзіны дзённага святла, і пакуль яшчэ было параўнальна цёпла — усяго мінус 10 па Цэльсію, бо пасля прагназавалася зніжэнне тэмпературы ўжо да мінус 20.
Сапраўды, у першы дзень было досыць цёпла, неба было зацягнута хмарамі, але, на маё здзіўленне, было нечакана ясна. Усё навакол было белае, сотні розных адценняў асляпляльнай белі і казачныя, захутаныя снегам каржакаватыя дрэвы ўздоўж белай дарогі так добра змешваліся з белай лініяй гарызонту, што ён цалкам знік.
У нас пяць участкаў, кожны з якіх складаецца з трох кавалкаў па квадратным метры — адзін, з якога варства снегу будзе знятая, другі, да якога снег будзе дададзены, і трэці — кантрольны, што застанецца ў натуральным стане. Але спачатку мы мусім адсланіць кавалачак глебы ў кожным, каб Хэлі, якая мае найбольш складанае заданне — убіцца ў цалкам прамёрзлую зямлю, — магла пабраць пробы. З першага погляду гэта можа падацца як місія невыканальная, але нішто не ёсць невыканальным для экстрэмальных батанікаў. Гэта проста вельмі цяжка фізічна і надта часахлонна: заледзянелая зямля неахвотна ідзе на супрацоўніцтва. Але Хэлі робіць цуд, і пасля таго, як яна спраўляецца з трэцяй тройкай участкаў ужо ў поўнай цемры, стомленыя і задаволеныя, мы вяртаемся да нашага маленькага доміка, дзе нас чакае гарачая вячэра, польскі лікёр з кветак чорнай бузіны і, канечне, саўна.
Прагноз надвор’я для так мала заселенай мясцовасці працуе не вельмі добра, і тэрмометр падае да мінус 30 замест абяцаных мінус 20, а хмары знікаюць. Апрануўшы на сябе ўсё, што ў нас было з рэчаў, мы адчуваем сябе надзьмутымі. Аднак хрусткае сухое паветра адчуваецца нават трохі цяплейшым за ўчарашнія вільготныя мінус 10. Наша дыханне ўмомант крышталізуецца на нашых вейках і валасах, ператвараючы мяне і Мінну ў барадатых жанчын (альбо малалетніх Дзедаў Марозаў?). Мы непакоімся, што пабранне рэшты пробаў можа апынуцца немажлівым, але нейкім чынам усё ідзе добра, і мы паспяваем усё скончыць нават раней, чым спадзяваліся.
Зараз мы можам атрымаць поўную асалоду колераў арктычнай «ночы», якія так высока цэняцца.
Выглядае так, нібы сонца намагалася ўзысці і закаціцца ў той самай кропцы на небе, але не давала сабе рады, адорваючы нас пяцігадзінным магічным святлом і афарбоўваючы паўднёвую частку небасхілу ў розная адценні блакітнага, зялёнага, чырвонага, жоўтага і аранжавага — уся вясёлкавая палітра была навідавоку. Глыбокія сінь і фіялет, пабачаныя на поўначы, такія частыя, што выглядаюць ненатуральна, прынамсі я такіх колераў раней у небе ніколі не бачыла. З паўночным ззяннем, «запланаваным» на вечар, я пачынаю разумець, чаму гэтая мясціны прыцягваюць столькі мастакоў і чаму некаторыя з іх застаюцца тут жыць назаўсёды (у Лапландыі амаль у кожнай вёсачцы ці мястэчку ёсць галерэя альбо артыстычная майстэрня).
Сінхранізацыя не магла быць лепшай — як толькі мы скончылі нашу вячэру і паспелі разагрэцца ў саўне, пачаўся магічны паказ. Спачатку кволыя зялёныя пасмы пачалі павольна пульсаваць над намі, набіраючы яркасці. «Хм. Нешта яно не надта рухаецца, ды й дзе ўсе іншыя колеры?» — трохі расчараваным тонам Хэлі падражніла неба. — «Я бачыла і лепшыя шоу». Нібы нейкі незямны віджэй яе сапраўды падслухаў: зялёнае ззянне ўзмацнілася, і хвалі святла пачалі рухацца над намі ўсё хутчэй і хутчэй, ствараючы імпрэсіянісцкія фіранкі, афарбоўваючы ўсё наваколле ў прыемны зялёны. Неўзабаве з’явіліся і іншыя колеры — адценні чырвонага і жоўта-аранжавага. Мы ўсе адчулі сябе прывілеяванымі: у рэшце рэшт, не кожны атрымлівае такі прыём! А я адчула сябе прынятай, абнятай і узнагароджанай багамі Арктыкі. Усе пачуцці былі стымуляваныя ўраз — мароз пёк скуру, цішыня аглушала і светлавое шоу пакінула нас у стане вельмі блізкім да эйфарыі. Жыццё ёсць бясконца прыгожым.
Аўтар выказвае асаблівую падзяку Дзмітрыю Падкапаеву.
Цяпер чытаюць
«Толькі тры чалавекі будуць ведаць пра вас. Самы першы чалавек краіны». З'явіліся запісы размоў шпіёнкі Іны Кардаш з куратарам23
«Толькі тры чалавекі будуць ведаць пра вас. Самы першы чалавек краіны». З'явіліся запісы размоў шпіёнкі Іны Кардаш з куратарам
«Лукашэнка павінен панесці адказнасць за саўдзел у расійскай агрэсіі». Міністр замежных спраў Украіны расказаў пра новую палітыку ў дачыненні да Беларусі2424
Каментары