«Эфект Долінай» у Баранавічах: як гараджанка прадала кватэру ашуканцам і што было далей

Усё пачалося з жадання купіць кватэру ў цэнтры горада. Два гады таму Святлана перавяла свой бізнэс у Баранавічы, але жыла за горадам. Рашэнне пераехаць бліжэй да працы наспела даўно.

— У верасні ў мяне быў дзень нараджэння, і, можна сказаць, гэта быў падарунак з боку мужа. Частка грошай на кватэру ў нас была, астатнюю частку мы ўзялі ў крэдыт.

Купля была важнай і для будучыні сям'і: дзеці ўжо дарослыя, і трэба было думаць пра дадатковае жыллё. Шукалі толькі цэнтр, трохпакаёвую кватэру. Для Святланы і яе мужа гэта была першая ў жыцці дамова з нерухомасцю, калі не лічыць куплі дамка для лецішча.

— Варыянт знайшлі на «Куфры». Мы патэлефанавалі, адказаў рыэлтар. З гэтага ўсё і пачалося, — расказвае яна.

«Я зачаравалася гэтай жанчынай»

Першае ўражанне было ідэальным: у кватэры іх сустрэла сама гаспадыня — пенсіянерка, яе дарослы сын і рыэлтар.

— Дастаткова ўсмешлівая, пазітыўная, адукаваная жанчына, я ёю зачаравалася. Нават звярнула ўвагу на вялікую бібліятэку, я заўсёды заўважаю дэталі, — кажа Святлана. — Размова была адкрытая, ні кроплі сумневу ні ў адэкватнасці яе дзеянняў, ні ў намерах у мяне не ўзнікла.

Жанчына патлумачыла продаж проста: муж даўно памёр, адной у трохпакаёвай кватэры цягнуць складана, трэба пераязджаць. Куды — да сына ў Баранавічы ці да дачкі ў Мінск — яшчэ не вырашыла. Яна папрасіла 12 дзён пасля ўгоды, каб спакойна сабраць рэчы.

— Ні тады, ні цяпер, згадваючы тое, што адбылося, я не бачу ніводнага трывожнага «званка» ашуканскай схемы, — кажа Святлана. — Настолькі адкрытай была прадавец. Не спяшалася з продажам, аб'ектыўна тлумачыла свае матывы.

Нават невялікая зніжка ад першапачатковай цаны, якую зрабіла прадавец, тады здавалася жэстам добрай волі. Пазней Святлана даведалася, што была восьмай ці дзявятай, каму паказвалі гэтую кватэру.

— Я таксама не спяшалася. Мы заключылі дамову з дызайнерам, каб зрабіць кватэру «пад сябе», і задатак я ўнесла толькі пасля яе адабрэння.

Угода была прызначаная на пятніцу, 3 кастрычніка.

Толькі наяўныя

Разлік адбываўся ў натарыяльнай канторы. Прадавец настаяла на гатоўцы.

— Мы ёй прапанавалі перавесці на рахунак. Яна адразу адмовілася, сказала «патрэбная гатоўка». Што агулам таксама зразумела, прадаўцы часта аддаюць перавагу наяўнаму разліку.

Акрамя натарыуса, на дамове былі рыэлтар, прадавец з сынам і Святлана з дачкой. Грошы пералічылі, дакументы аформілі. Па дамове ў прадаўца было 12 дзён, да 15 кастрычніка, каб выпісацца і вызваліць кватэру. Здавалася, справа зроблена. Не за гарамі рамонт.

«Святлана, вам хто-небудзь тэлефанаваў з Мінска?»

Праз тры дні, у панядзелак, раздаўся званок. Голас прадаўца дрыжаў.

— Яна мне патэлефанавала асабіста і спытала: «Святлана, вам хто-небудзь тэлефанаваў з Мінска?» Я адразу не зразумела гэтае пытанне. Па абрыўках яе фраз стала разумець — здарылася нешта дрэннае. Яна нейкім чынам засталася без грошай і без кватэры. Я стала задаваць пытанні, але ў адказ — зноў абрыўкі фраз і ўздыхі.

Святлана параіла ёй звярнуцца ў міліцыю. Увечары таго ж дня патэлефанавала дачка ўладальніцы кватэры. 

— Дачка сказала, што мама ў міліцыі. Пачала прасіць, каб я адмовілася ад кватэры. Стала казаць, што ўсё вернуць. З дачкой мы асабіста сустрэліся на наступны дзень. Тады я і даведалася, што іх маці «трапіла ў ашуканскую схему».

Яны прапанавалі вярнуць грошы за кватэру, але я не гатовая была адразу пагадзіцца, мне трэба было самой разабрацца ў сітуацыі. Я вельмі разгубілася, але ў адказ пачула ўльтыматум: «Мама не будзе высяляцца. І вы не ўедзеце — кватэра арыштавана па крымінальнай справе».

Сваю першую рэакцыю Святлана апісвае як сумесь страху, панікі і поўнага неразумення таго, што адбываецца.

— Я не была ў такіх сітуацыях. Але я разумела, што трэба дзейнічаць. Са знаёмым юрыстам мы склалі дасудовую прэтэнзію з патрабаваннем выселіцца ў вызначаныя тэрміны, але атрымалі адмову. Тады мы з мужам нанялі адваката і падалі пазоў у суд аб высяленні.

Адвакат адразу патлумачыў Святлане, што гэта класічная ашуканская схема, але згодна з яго практыкай, справу можна выйграць. Адразу папярэдзіў, што працэс можа заняць час, калі супрацьлеглы бок будзе аспрэчваць і патрабаваць правесці экспертызу аб тым, што ў момант здзяйснення ўгоды яна знаходзілася пад уплывам ашуканцаў.

«Замяніце чып ад дамафона»

На першым судовым пасяджэнні высветлілася жахлівая і, на жаль, тыповая карціна. Уладальніца кватэры і яе сын падрабязна распавялі, як патрапілі ў лапы ашуканцаў.

Першы званок быў з прапановай замяніць чып ад дамафона, на што сын паведаміў злачынцам некаторыя звесткі датычна кватэры. Маці западозрыла нядобрае, але ўжо ўвечары ёй патэлефанаваў чалавек, які прадставіўся супрацоўнікам КДБ. Ён паведаміў, што званок наконт чыпа быў хітрасцю, і, паводле іх звестак, цяпер «чорныя» рыэлтары рыхтуюцца незаконна прадаць іх кватэру з падробленымі дакументамі. Каб «выратаваць» жыллё, трэба было дзейнічаць па інструкцыі «спецслужбы»: тэрмінова самім выставіць кватэру на продаж праз сапраўднае агенцтва, а атрыманыя грошы… адвезці ў Мінск для «праверкі ў Нацбанку». Пасля гэтай «праверкі» ўгоду нібыта прызналі б несапраўднай, грошы вярнулі б пакупніку, а кватэру — законнаму ўладальніку.

І яны паверылі. Пытанне, як ашуканцам удалося замарочыць галаву адразу двум дарослым людзям — гаспадыні жылля і яе сыну, застаецца адкрытым.

Але факт застаецца фактам: на наступны дзень пасля атрымання грошай ад Святланы прадаўшчыца асабіста адвезла ўсю суму ў Мінск і аддала «кур'еру» — жанчыне сталага веку. Сын пра ўсё ведаў і таксама дапамагаў «выратаваць жыллё».

«Эфект Долінай» па-беларуску

Менавіта тут гісторыя Святланы магла б пайсці па сумна вядомым расійскім сцэнарыі, дзе падобныя спрэчкі доўжацца гадамі, а пакупнікі гадамі не могуць усяліцца ў набытае жыллё. Аднак беларускае правапрымяненне аказалася іншым.

— Я звярнулася па кансультацыю да мінскай адвакаткі, якая добра ведае пра так званы «эфект Долінай». Яе адказ мяне падбадзёрыў. Аказалася, што Вярхоўны Суд Беларусі мае выразныя ўказанні, як дзейнічаць у такіх сітуацыях. А менавіта: калі ўгода была добрасумленная, чыстая, без нейкіх нюансаў, праведзеная ў беларускіх рублях з выплатай поўнай сумы, закон на баку пакупніка. А што робіць з атрыманымі грашыма прадавец, пакупніка не тычыцца.

Адвакат патлумачыла, што ў Беларусі прадметам махлярства суд разглядае не кватэру, а грошы. Кватэра прададзеная чыста — значыць, яна ўласнасць пакупніка. Ахвяра можа падаць у суд аб вяртанні сваіх сродкаў, а не жылля.

Тое, чым палохалі Святлану раней — арыштам кватэры па крымінальнай справе — на практыцы ў такіх справах не выкарыстоўваецца. Гэта сур'ёзна ўмацоўвала яе пазіцыю ў судзе.

Міравое пагадненне

Усвядоміўшы тое, што адбылося, другі бок пайшоў на міравое пагадненне. На другім пасяджэнні яны прапанавалі вярнуць не толькі поўны кошт кватэры, але і ўсе спадарожныя выдаткі Святланы.

— Мірнае ўрэгуляванне спрэчкі заключалася ў тым, што яны гатовыя былі кампенсаваць абсалютна ўсе страты. Адваката, пазоў у суд, выплату дзяржаўнай мыты, працэнты ў банк за крэдыт, які мы плацім. Нават згарэлы аванс дызайнеру. Яны ўсё былі гатовыя аддаць… І вярнулі абсалютна ўсё.

Грошы былі сабраныя на працягу 2 тыдняў, і 15 снежня бакі зноў сустрэліся ў натарыуса. У той жа дзень Святлана выпісалася з кватэры, якая так і не стала яе домам. Увесь працэс ад куплі да вяртання грошай заняў крыху больш за два месяцы.

Ні зла, ні крыўды

Падчас размовы Святлана не раз паўтарыла, што не адчувае непрыязнасці да прадаўца.

— Мне шчыра шкада гэтую жанчыну, яна ва ўзросце маёй мамы, разумею, якое гэта для яе ўзрушэнне. Ні зла, ні крыўды я на яе не трымаю. І вельмі за яе перажываю. Але для сябе я таксама вынесла ўрок — быць больш асцярожнай. Цяпер нават знаёмым у размове па тэлефоне асабістыя звесткі я не паведамляю. Усе пытанні стараюся вырашаць асабіста ў афіцыйных месцах, а не праз званок.

Але гэты досвед не зламаў яе і не прымусіў адмовіцца ад пошукаў жылля.

— Сёння я афармляю ўгоду па куплі новай кватэры. І нават калі мне пагражае такая ж сітуацыя, я ўжо выдатна ведаю, як сябе паводзіць, і што закон у нас на баку добрасумленнага пакупніка. І ісці ў суд з такой пазіцыяй мне не страшна, нават калі мяне ашукаюць другі раз.

• 2
• 0
• 0
• 5
• 0
• 1
• 0
• 0