Зямля стала зелянейшай — але баланс расліннасці зрушваецца на поўнач і ўсход
Штогод па нашай планеце пракатваецца «зялёная хваля». Вясной расліннасць абуджаецца ў Паўночным паўшар’і, а прыкладна праз паўгода тое самае адбываецца ў паўднёвых шыротах. Гэты сезонны рытм, падобны да дыхання Зямлі, доўгі час заставаўся стабільным. Аднак, паводле новага даследавання нямецкіх вучоных, апошнія дзесяцігоддзі ўнеслі ў яго прыкметныя карэктывы.
Як паведамляе Der Tagesspiegel, даследчыкі з Лейпцыгскага ўніверсітэта і Нямецкага цэнтра інтэгратыўных даследаванняў біяразнастайнасці вырашылі высветліць, ці змянілася за апошнія дзесяцігоддзі геаграфія сусветнай расліннасці.
Навукоўцы выказалі гіпотэзу: паколькі планета награваецца, умовы для росту раслін у напрамку да полюсаў павінны станавіцца больш спрыяльнымі.
Лагічна было б чакаць, што цэнтр зялёнай масы — умоўны геаграфічны пункт, які адлюстроўвае сярэдняе становішча ўсёй расліннасці планеты ў пэўны момант часу, — будзе мацней зрушвацца ў абодва бакі: далей на поўнач падчас лета ў Паўночнай паўкулі далей на поўдзень у цёплы перыяд Паўднёвага паўшар’я.
Для праверкі гіпотэзы каманда прааналізавала спадарожнікавыя здымкі і кліматычныя мадэлі за 1982—2020 гады.
Аднак вынікі аказаліся іншымі. Цэнтр зялёнай масы сапраўды зрушыўся, але не сіметрычна. Даследчыкі зафіксавалі выразны зрух на поўнач у перыяд паўночнага лета, а таксама прыкметны дрэйф на ўсход.
Паводле разлікаў, найбольш паўночнага становішча глабальны «зялёны цэнтр» дасягае ў сярэдзіне ліпеня ў Паўночнай Атлантыцы каля Ісландыі, а найбольш паўднёвага — у сакавіку ля ўзбярэжжа Ліберыі.
У чым прычына
Даследчыкі адзначаюць, што змены, імаверна, звязаныя як з кліматычнымі фактарамі, так і з дзейнасцю чалавека.
Паўночны зрух можа тлумачыцца падаўжэннем вегетацыйнага перыяду і мякчэйшымі зімамі ў Паўночнай паўкулі, дзе вялікія масівы сушы дазваляюць назіраць лёгкае азеляненне нават у зімовы час. Аднак аўтары падкрэсліваюць, што гэтая інтэрпрэтацыя пакуль застаецца гіпотэзай і патрабуе дадатковых даследаванняў.
Зрух на ўсход даследчыкі звязваюць з выяўленымі маштабнымі ачагамі азелянення ў Індыі і Кітаі. У выпадку Кітая, паводле аўтараў, з вялікай доляй упэўненасці прычынай з’яўляецца мэтанакіраванае лесааднаўленне.
Чаму гэта важна
Па словах аўтараў, іх праца, вынікі якой апублікаваныя ў часопісе PNAS, прапануе новы спосаб ацэнкі стану біясферы. Адсочванне цэнтра зялёнай масы дазваляе інтэгральна вымяраць, як змяняецца жывое покрыва планеты пад уплывам кліматычных зрухаў і трансфармацыі землекарыстання.
Аўтары адзначаюць, што падобны падыход можна ўжываць і да іншых глабальных працэсаў: вызначаць «белую хвалю» ледзянога покрыва, «сінюю хвалю» назапашвання наземных водных рэсурсаў і «чырвоную хвалю» пажараў. Гэта дазволіла б убачыць, як у цэлым пераарганізоўваецца жывая паверхня Зямлі.
Каментары
На кантыненце няма такога эфекту.