Мінск — Іўе — Юрацішкі — Трабы — Гальшаны — Багданава — Дзесятнікі — Вішнева — Валожын.
Іўе
Мястэчка вядомае ад XV стагоддзя.
У сярэдзіне XVІ стагоддзя — цэнтр адной з найбольш радыкальных плыняў пратэстантызму — арыянства. Тут дзейнічае арыянскі кляштар і акадэмія, дзе выкладаліся 8 свабодных навукаў і 5 моваў, у тым ліку, старажытнагабрэйская.
У 1598 годзе ў Іўі селяцца першыя татары. Мястэчка дагэтуль захавала за сабой тытул сталіцы беларускіх татараў, у ім дзейнічае мячэць, фундаваная княгіняй Эльфрыдай Замойскай у 1884 годзе. Захавалася татарскае прадмесце як месца кампактнага пражывання іўеўскіх татараў са слыннымі татарскімі агародамі і дагледжанымі могілкамі (мізарам).
Іўеўскія габрэі ўпершыню згадваюцца ў інвентары за 1685 год. На той момант у мястэчку налічваецца 61 двор, з іх 8 татарскіх і 9 габрэйскіх. Першыя габрэйскія падворкі знаходзіліся на вуліцы Наваградскай, пры рынку. На гэтым месцы захаваліся будынкі сінагогі і двух малітоўных дамоў. Апроч гэтага, амаль цалкам захавалася забудова габрэйскай часткі мястэчка.
Увогуле, Іўе — адзін з нешматлікіх прыкладаў ацалелай гістарычнай забудовы. Апроч аўтэнтычных жылых будынкаў тут захаваўся млын, касцёл св. Пятра і Паўла, і будынкі кляштара бернардынцаў, якія маляўніча высяцца над рэчкай Івянкай, на месцы колішняга замчышча.
На ўскраіне Іўя знаходзіцца мемарыял памяці ахвяраў іўеўскага гета, дзе загінулі жыхары мястэчка і суседніх з ім Трабаў, Бакштаў, Юрацішак.
Юрацішкі
Мястэчка па дарозе на Трабы. Тут захаваліся касцёл, царква і будынак сядзібы ХІХ стагоддзя. У прынцыпе, гэта тыповае маленькае мястэчка, без асаблівых адметнасцяў. Мы там спыняцца не будзем, але праехаць праз яго і паглядзець праз акно будзе цікава.
Трабы
Упершыню згадваецца ў 1490.
На ўскраіне мястэчка захаваліся габрэйскія могілкі.
Апроч гэтага, у самім мястэчку захавалася драўляная царква св. Пятра і Паўла, пабудовы 1784 года і неагатычны касцёл Нараджэння Марыі Панны (1900–1905).
Гальшаны
Закладзеныя каля 1280 г. паўміфічным князем Гольшам. Першапачаткова сталіца Гальшанскага княства. Радзіма Соф’і Гальшанскай, каралевы Польшчы, другой жонкі Ягайлы.
У пачатку XVІІ ст. Гальшаны робяцца ўласнасцю Сапегаў, а ў 1610 г. Павел Стэфан Сапега закладае славуты Гальшанскі замак, які пазней стаў прататыпам Чорнага замка Альшанскага Уладзіміра Караткевіча. Апроч замка ў Гальшанах захаваліся кляштар францысканцаў, касцёл св. Яна Хрысціцеля, аўтэнтычная забудова рынкавай плошчы з гандлёвымі шэрагамі, жылая забудова канца ХІХ ст., капліца, царква св. Юрыя з мошчамі святой Юльяны Гальшанскай, жонкі вялікага князя Вітаўта, а таксама млын у працоўным стане. На выездзе з мястэчка ў бок Барунаў захаваліся габрэйскія могілкі, старажытнае гарадзішча. Першыя згадкі пра гальшанскіх габрэяў адносяцца да 1636 года. Найбольшы росквіт габрэйскага жыцця ў Гальшанах прыпадае на канец ХІХ стагоддзя. У Гальшанах дзейнічае сінагога, 4 малітоўныя дамы, 2 габрэйскія школы. У пачатку стагоддзя на рагу рынкавай плошчы адкрываецца філіял Габрэйскага банка, насельніцтва мястэчка на 48% складаецца з габрэяў.
Багданава
Вёска Багданава ляжыць па дарозе да мястэчка Вішнева. Гэта родавае гняздо мастака Фердынанда Рушчыца, загадчыка кафедры выяўленчага мастацтва Віленскага ўніверсітэта, асобы, знакавай для беларускай і польскай культураў.
Дзесятнікі
У Дзесятніках варта паглядзець нямецкія вайсковыя могілкі часоў Першай сусветнай вайны. Менавіта па маршруце нашай вандроўкі праходзіла лінія фронту, дзе некалькі гадоў вяліся пазіцыйныя баі. У апошнія гады могілкі ўпарадкаваныя за нямецкі і маглі б стаць прыкладам для ўсіх нас у павазе да памяці продкаў. Ад могілак адкрываецца цудоўны від на даліну ракі Гальшанкі.
Вішнева
Мястэчка вядомае з XІV ст у межах Крэўскага княства.
Тут захаваліся касцёл пабудовы 1641 г. (на месцы ранейшага драўлянага, пабудаванага ў 1442), царква
У Вішневе нарадзіліся альбо працяглы час жылі многія знакамітасці: прэм’
Валожын
Вядомы ад XV стагоддзя як уласнасць князёў Валожынскіх. Пазней належаў Манвідам і Гаштольдам. Ад 1542 — каралеўская маёмасць, ад 1567 — маёмасць Радзівілаў.
Пік габрэйскай прысутнасці тут, як і паўсюль на Беларусі, прыпадае на канец ХІХ ст. Габрэйская грамада налічвала тады 2 310 чалавек (72,8%).
У Валожыне захаваліся будынак славутай ешывы (1806) і старыя габрэйскія могілкі.
Даведкі па тэлефоне:
Каментары