23‑hadovy student staŭ adkazvać za moładzievuju palityku ŭ Abjadnanym pierachodnym kabiniecie. Što za jon?

Marharyta Vorychava pakinuła pasadu pradstaŭnicy Abjadnanaha pierachodnaha kabinieta pa moładzievaj palitycy i studenctvie. Pakul Kaardynacyjnaja rada nie prapanuje novuju kandydaturu, jaje abaviazki budzie vykonvać pieršy namieśnik, 23‑hadovy Alaksiej Hrachoŭski — suzasnavalnik moładzievaj arhanizacyi Lichtar i mahistrant Univiersiteta imia Adama Mickieviča ŭ Poznani.

My paprasili Alaksieja raskazać pra siabie i svaju dziejnaść.

«U Biełarusi hramadskaja dziejnaść zaŭsiody budzie palityčnaj»

Alaksiej Hrachoŭski: Ja naradziŭsia ŭ Minsku. Hramadskaj dziejnaściu zajmajusia prykładna z 2017—2018. Ja zaŭsiody vielmi cikaviŭsia biełaruskaj historyjaj i movaj. Pieršaj arhanizacyjaj, u jakuju ja ŭstupiŭ, było Tavarystva biełaruskaj movy ŭ Minsku.

Paśla vučyŭsia ŭ Biełaruskim humanitarnym licei imia Jakuba Kołasa. Kali skončyŭ jaho, vyrašyŭ, što pavinien zajmacca hramadskaj spravaj, kab zrabić svoj uniosak u pieraŭtvareńnie Biełarusi ŭ demakratyčnuju krainu. U situacyi ź Biełaruśsiu hramadskaja dziejnaść zaŭsiody budzie palityčnaj. Navat kali čałaviek zajmajecca niečym, što padajecca zusim nie palityčnym, naprykład, ekałohijaj ci kulturaj, usio roŭna heta budzie vychodzić u palityku.

«Naša Niva»: Pry jakich abstavinach vy źjechali ź Biełarusi?

AH: Ja vyjechaŭ u 2021 hodzie pa prahramie Kalinoŭskaha, kab vučycca ŭ polskim univiersitecie. Biełaruski humanitarny licej — instytucyja, jakuju režym Łukašenki zakryŭ jašče ŭ 2003 hodzie. Paśla hetaha licej praciahnuŭ pracavać nieaficyjna. Uvieś hety čas pieraśledavali i vykładčykaŭ, i navučencaŭ.

Ja razumieŭ, što praz svaje pohlady i bojaź za ŭłasnuju biaśpieku nie mahu praciahvać navučańnie ŭ Biełarusi. Tamu vyrašyŭ jechać u Polšču.

Letaś ja atrymaŭ stupień bakałaŭra pa mižnarodnych adnosinach i dypłamatyi va Univiersitecie imia Adama Mickieviča ŭ Poznani, ciapier praciahvaju tam ža vučobu ŭ mahistratury. 

«NN»: U 2023 hodzie vy suzasnavali Biełaruskuju moładzievuju hramadska-palityčnuju arhanizacyju Lichtar u Poznani, jakuju niadaŭna KDB pryznaŭ «ekstremisckim farmiravańniem». Čym zajmaŭsia i ciapier zajmajecca Lichtar?

AH: Lichtar byŭ stvorany va ŭniviersitecie ŭ 2023 hodzie jak studenckaja i moładzievaja arhanizacyja. Spačatku my chacieli zajmacca pašyreńniem biełaruskaj kultury, raskazvać palakam i ŭkraincam u polskaj akademičnaj prastory pra Biełaruś i realnuju situacyju ŭ krainie. 

Potym zrazumieli, što treba bolš zajmacca advakacyjaj, abaraniać pravy moładzi i biełaruskich studentaŭ u Polščy. Hetym my zajmalisia i praciahvajem zajmacca.

Ni pryznańnie «ekstremisckim farmiravańniem», ni pryznańnie našych materyjałaŭ «ekstremisckimi» za hod da hetaha istotna na našu dziejnaść nie paŭpłyvali. Ale my, viadoma, stali pracavać aściarožniej.

«NN»: Nazavicie kankretnyja prykłady takoj abarony pravoŭ moładzi i biełaruskich studentaŭ?

AH: My aktyŭna zajmalisia prablemaj pryznańnia biełaruskich dakumientaŭ ab adukacyi. Udzielničali ŭ šmatlikich sustrečach, u tym liku z polskimi deputatami i Ministerstvam navuki i vyšejšaj adukacyi. Sprabavali damahčysia, kab biełaruskija studenty mahli narmalna pastupać u polskija ŭniviersitety.

U vyniku ŭ novy polski zakon uklučyli pierachodnaje pałažeńnie, pavodle jakoha biełaruskija abituryjenty pastupajuć pa tych ža praviłach, što dziejničali da denansacyi pahadnieńniaŭ pamiž Biełaruśsiu i Polščaj u 2023 hodzie. Vialikaja prablema ŭźnikła ŭ 2024 hodzie, kali biełaruskija abituryjenty nie mahli narmalna paćvierdzić svaje dakumienty. Jany prychodzili da kurataraŭ aśviety i atrymlivali dziŭnyja patrabavańni. Naprykład, prynieści apastyl.

Šmat u kaho apastylu nie było, bo ludzi terminova vyjazdžali ź Biełarusi i nie mahli prajści hetuju administracyjnuju praceduru. My znajšli vyjście, kab biełaruskija studenty mahli praciahvać adukacyju.

Taksama my praciahvajem damahacca, kab usie stypiendyjaty prahramy Kalinoŭskaha mahli biaspłatna vučycca ŭ polskich univiersitetach. Ciapier kožnaja VNU sama vyrašaje, jak budzie adbyvacca vyzvaleńnie ad płaty, tamu takoje praviła dziejničaje nie paŭsiul. Heta važnaje pytańnie.

Pavialičyć

«Režym choča zamknuć moładź unutry Biełarusi»

«NN»: Jak vas uvohule zaniesła ŭ Abjadnany pierachodny kabiniet?

AH: Ja pracavaŭ u Lichtar, jeździŭ na kanfierencyi, razmaŭlaŭ ź ludźmi, kab pašyrać prysutnaść biełaruskaj moładzi i ŭ biełaruskaj palitycy, i ŭvohule zajmaŭsia advakacyjaj pa moładzievych pytańniach.

U peŭny momant Marharyta Vorychava prapanavała mnie stać jaje namieśnikam. Ja pahadziŭsia i zadavoleny hetym.

«NN»: U vas užo byŭ Lichtar, ad imia jakoha vy advakatavali pravy biełaruskich studentaŭ. Jakaja ŭ vas była matyvacyja iści ŭ Kabiniet? 

AH: Lichtar — heta moładzievaja arhanizacyja, a nie palityčnaja struktura, jakaja zajmajecca palityčnaj dziejnaściu. Kabiniet — sapraŭdnaja palityčnaja struktura. Jaho pryznajuć čynoŭniki, ź im kamunikujuć pradstaŭniki toj ža Polščy. Na zvaroty, jakija my adpraŭlajem polskim kaleham i partnioram, my atrymlivajem adkazy. 

Kali ja mahu zrabić uniosak u toje, kab biełaruskaja moładź atrymlivała jakasnuju adukacyju, mahła narmalna lehalizavacca ŭ inšych krainach, adčuvała siabie ŭpeŭniena i nie dumała, što pra jaje zabyli, ja budu praciahvać pracavać.

«NN»: Na kaho i na što najpierš nakiravanaja moładzievaja palityka Kabinieta i vaša dziejnaść?

AH: Jość roznyja kirunki. Viadoma, važnym zastajecca praca z moładździu, jakaja vyjechała. My dapamahajem z atrymańniem adukacyi, kansultujem nakont pastupleńnia va ŭniviersitety.

Ale važnym zastajecca i pytańnie moładzi ŭnutry krainy. Ja b navat skazaŭ, što heta klučavoje pytańnie. My sprabujem palepšyć umovy, u jakich žyvie moładź. Kabiniet stvaryŭ płatformu, dzie maładyja ludzi mohuć znachodzić roznyja mahčymaści, šukać, dzie vučycca, u tym liku ŭnutry Biełarusi, daviedvacca, jak raspačać biznes, atrymlivać natchnieńnie.

Asobnaja prablema — mabilnaść. My bačym, što režym choča zamknuć moładź unutry Biełarusi i nikudy jaje nie vypuskać. Tamu dla nas važny prajekt «Viza maładoha biełarusa». Takaja viza pavinna dazvolić moładzi ŭnutry krainy atrymlivać karotkaterminovyja vizy, vyjazdžać, bačyć, jak vyhladajuć Jeŭropa i volnaje hramadstva, a nie tolki zastavacca ŭ tym hniatlivym asiarodździ, jakoje sprabuje stvaryć režym. Heta vielmi šyroki kirunak. Jon datyčycca nie tolki Polščy, ale i roznych krain Jeŭrasajuza.

«NN»: Što vy paśpieli zrabić niepasredna ŭ Kabiniecie? Ci jość vašy ŭłasnyja prajekty i inicyjatyvy?

AH: Jak namieśnik Marharyty ja zbolšaha zajmaŭsia tym, što dapamahaŭ joj. Usie prajekty, jakija realizoŭvalisia ŭ toj čas, — našy supolnyja. U nas była vielmi plonnaja partniorskaja praca, u kožnym prajekcie pradstaŭnictva jość i častka majho ŭniosku.

«NN»: Kali Kaardynacyjnaja rada prapanuje vašu kandydaturu na pasadu pradstaŭnika pa moładzievaj palitycy i studenctvie ŭ Kabiniecie, vy pahodziciesia?

AH: Ja chacieŭ by pakinuć hetaje rašeńnie Kaardynacyjnaj radzie. Pasadu pradstaŭnika pavinien zajmać najbolš kampietentny čałaviek. Niachaj jon budzie vyznačany padčas kansultacyj. Budu heta ja ci nie — nie važna. Hałoŭnaje, kab pradstaŭnictva pracavała, a biełaruskaja moładź była pačutaja i ŭpeŭnienaja ŭ svajoj budučyni.

«NN»: Ale asabista vy chacieli b zaniać hetuju pasadu? 

AH: Ja razhladaju takuju mahčymaść. Ale kali budzie bolš varty, bolš kampietentny kandydat, ja, viadoma, padtrymaju jaho.

«NN»: Niadaŭna vice-śpikierka Kaardynacyjnaj rady Lizavieta Prakopčyk raskazała, što nazapasiła kala $12 tysiač daŭhoŭ, u tym liku tamu hramadskuju dziejnaść davodziłasia sumiaščać sa zvyčajnym žyćciom. A ŭ vas jak ź finansami? Ci nie daviadziecca załazić u daŭhi dziela hramadskaj i palityčnaj pracy?

AH: Ja student i ciapier atrymlivaju stypiendyju Kalinoŭskaha. Heta daje mnie peŭnuju bazu. Nie chacieŭ by mocna pahłyblacca ŭ finansavyja pytańni, ale adčuvaju siabie ŭpeŭniena i pra heta nie niepakojusia.

«NN»: Vy vałodajecie piaćciu movami, vyvučajecie šostuju i atrymlivajecie jeŭrapiejskuju adukacyju. Vam zastałosia vučycca ŭ mahistratury jašče hod. Što płanujecie rabić paśla jaje, jakoj bačycie svaju budučyniu? Ci pojdziecie całkam u palityčnuju dziejnaść?

AH: Ja chacieŭ by adnačasova zajmacca i palityčnaj, i akademičnaj dziejnaściu. U tym liku vykładać, pisać navukovyja pracy, pravodzić daśledavańni. Heta toje, što mnie cikava. Ale ja chaču i praciahvać pracavać dziela Biełarusi.

Viadoma, vielmi chacieŭ by viarnucca ŭ Biełaruś. Vieru, što ŭ peŭny momant — spadziajusia, u najbližejšy čas — my sapraŭdy zmožam viarnucca i pracavać dziela lepšaj budučyni Biełarusi ŭžo ŭnutry krainy.

• 12
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 1