Były biełaruski palitviazień staŭ suaŭtaram vialikaha daśledavańnia ŭ Stenfardzie
Z 2022 hoda palityka Zachadu hruntavałasia na mierkavańni, što Kreml, sutyknuŭšysia z kałasalnymi ludskimi i materyjalnymi stratami, urešcie pierahledzić svaju hieapalityčnuju stratehiju i spynić vajnu. Takim čynam na Zachadzie spadziavalisia i nie dapuścić spaŭzańnia śvietu ŭ novuju suśvietnuju vajnu, i zachavać niezaležnaść Ukrainy. Adnak Kreml vajny nie spyniŭ. Novaje daśledavańnie Stenfardskaha ŭniviersiteta sprabuje adkazać na pytańnie čamu. A taksama — jak Zachad moža dziejničać dalej. Vialikaja častka jaho pryśviečanaja i Biełarusi. Kiravaŭ daśledčaj hrupaj biełarus — były palitviazień Hleb Ficnier, asudžany pa «spravie studentaŭ». Pierakazvajem asnoŭnaje.

Daśledavańnie «Ułasnaja racyjanalnaść Kramla: jak zrazumieć rasijski resientymient i supraćdziejničać jamu» (The Kremlin's Own Rationality: Understanding and Countering Russian Ressentiment) padrychtavała kamanda Stenfardskaha forumu ZŠA — Rasija (SURF) sumiesna z Akademičnym centram imia Barysa Niamcova pry Karłavym univiersitecie ŭ Prazie.
Kiravaŭ hrupaj 27‑hadovy Hleb Ficnier, jaki ciapier vučycca ŭ Karłavym univiersitecie.
Aŭtary asobna padkreślivajuć, što vysnovy i rekamiendacyi — ich ułasnaja pazicyja, a nie aficyjnaja pazicyja Stenfarda.
Čamu straty nie spyniajuć Kreml
Hałoŭnaja dumka pracy palahaje ŭ tym, što pavodziny Kramla nie varta tłumačyć prosta varjactvam ci pamyłkovymi raźlikami. Za dziejańniami Maskvy staić unutranaja łohika, ale jana adroźnivajecca ad zvykłaj zachodniaj madeli «vydatki — vyhody».
Aŭtary apisvajuć łohiku Maskvy praz paniaćcie resientymientu. Jaho pry kancy XIX stahodździa ŭvioŭ u fiłasofski ŭžytak Frydrych Nicše, a paźniej raźviŭ fiłosaf i sacyjołah Maks Šeler.
U Nicše resientymient naradžajecca z adčuvańnia ŭłasnaj słabaści i niazdolnaści źmianić stanovišča: kryŭda i zajzdraść da macniejšaha pastupova pieratvarajucca ŭ asobnuju sistemu kaštoŭnaściaŭ, u jakoj ułasnaja słabaść abviaščajecca maralnaj pieravahaj, a jakaści supiernika — zahanami. Šeler pašyryŭ hetuju ideju na cełyja sacyjalnyja hrupy i narody: pavodle jaho, resientymient moža ŭźnikać tam, dzie isnuje balučy razryŭ pamiž ujaŭleńniem pra ŭłasny status i realnym stanoviščam.
U interpretacyi aŭtaraŭ daśledavańnia rasijski resientymient — heta sumieś kompleksu niepaŭnavartaści, kryŭdy, zajzdraści, soramu i nianaviści da Zachadu, jaki adnačasova ŭsprymajecca i jak supiernik, i jak uzor, jakoha chočacca dahnać ci pierasiahnuć. Tamu Rasija moža adnačasova admaŭlać zachodnija kaštoŭnaści i imknucca da pryznańnia z boku Zachadu jak roŭnaj abo navat vyšejšaj siły.
Adsiul paradoks: sankcyi, vialikija straty na froncie ci ekanamičnyja prablemy mohuć nie prymušać Kreml adstupić, a, naadvarot, padavacca jamu dokazam asablivaj siły Rasii. Čym bolšyja achviary, tym praściej rastłumačyć hramadstvu, što jano viadzie «histaryčnuju baraćbu» suprać usiaho Zachadu. Pavodle aŭtaraŭ daśledavańnia, mienavita tamu sastupki taksama niebiaśpiečnyja: Maskva moža ŭspryniać ich nie jak krok da kampramisu, a jak dokaz słabaści praciŭnika.
U pracy pryvodziacca ličby maštabu hetaj cany: amal 1,4 miljona sukupnych rasijskich strat zabitymi, paranienymi i źnikłymi bieź viestak, vielizarnyja vajskovyja vydatki, biudžetny deficyt i dziasiatki miljardaŭ dalaraŭ, jakija Maskva płacić za abychod sankcyj.
Ale takaja cana vajny nie moža zastavacca dla Maskvy biez nastupstvaŭ. Aŭtary bačać čatyry hałoŭnyja ŭraźlivaści: zaležnaść ad Kitaja, jakuju Kreml nie moža pryznać; niemahčymaść skončyć vajnu biez kapitulacyi Ukrainy i adnačasova ŭsio bolšuju ciažkaść praciahvać jaje; kankurencyju z radykalnymi rasijskimi nacyjanalistami, jakija patrabujuć jašče bolšaj eskałacyi; i asabistuju zacikaŭlenaść Pucina va ŭłasnym fizičnym vyžyvańni.
Nie adryvać Rasiju ad Kitaja, a padkreślivać jaje zaležnaść
Z hetaha vynikaje adna z samych niezvyčajnych rekamiendacyj daśledavańnia. Vašynhtonu prapanujecca admovicca ad raźliku na «zvarotnaha Kisindžera» — sproby pieravabić Maskvu na bok ZŠA suprać Piekina.
Zamiest hetaha aŭtary prapanujuć sistematyčna nazyvać Rasiju zaležnym, małodšym partnioram Kitaja. Nie prapahandysckimi łozunhami, a praz dakłady śpiecsłužbaŭ, parłamienckija słuchańni, zajavy čynoŭnikaŭ, daśledavańni i miedyja — kožny raz abapirajučysia na praviaralnyja fakty. Sens — udaryć u samaje balučaje miesca impierskaj ideałohii: dziaržava, jakaja pačała vajnu za pryznańnie svajoj «vialikaści», sama ŭsio bolš zaležyć ad Piekina.
Bolš za toje, kali Maskva budzie pahražać Zachadu svaimi «čyrvonymi linijami», aŭtary prapanujuć publična adkazvać, što heta pytańnie budzie abmiarkoŭvacca ź Piekinam — jak z macniejšym bokam u rasijska-kitajskim tandemie.
Biełaruś — nie bufier, a rasijski płacdarm
Asobny i vielmi kankretny błok pryśviečany Biełarusi. Jaje status aŭtary apisvajuć adnaznačna: de-jure Biełaruś zastajecca niezaležnaj dziaržavaj, ale de-fakta jaje zaležnaść ad Maskvy nastolki vialikaja, što ŭ vajskovym płanie jana bolš padobnaja da «vajskova-łahistyčnaha vasała».
Na dumku daśledčykaŭ, mahčymaści Łukašenki bałansavać pamiž Maskvoj i Zachadam ciapier mocna abmiežavanyja, pryčym abmiežavaŭ ich sam Minsk.
Vyzvaleńnie palitviaźniaŭ ci hučnyja kantakty z amierykancami nie mianiajuć hałoŭnaha: u vypadku rasijskaj ataki na ŭschodni fłanh NATA terytoryja Biełarusi, pavodle aŭtaraŭ, amal niepaźbiežna stanie płacdarmam, navat kali Łukašenka asabista nie budzie hetaha chacieć. Asablivaje značeńnie jana maje dla patencyjnaj apieracyi suprać krain Bałtyi, u tym liku adsiačeńnia Suvałkskaha kalidora.
Tamu Zachadu prapanujecca nie raźličvać, što sastupkami Łukašenku, navat vialikimi sastupkami, možna «vyrvać Biełaruś z rasijskaj śfiery ŭpłyvu».
Zamiest hetaha rekamiendujecca pastajanna adsočvać pieramiaščeńnie rasijskich vojskaŭ i techniki ŭ Biełarusi sa spadarožnikaŭ, z dapamohaj OSINT i štučnaha intelektu. Asobna aŭtary papiaredžvajuć, što dla schavanaha pierakidańnia vajskoŭcaŭ u cyvilnym mohuć vykarystoŭvacca biełaruskaja čyhunka i inšy cyvilny transpart.
Druhaja prapanova — značna pašyryć sankcyi suprać biełaruskaha VPK i kampanij, jakija dapamahajuć rasijskaj vajennaj mašynie, u tym liku vykarystoŭvajučy materyjały BelPol i inšych biełaruskich struktur. Treciaja — macniej supracoŭničać ź biełaruskimi demakratyčnymi siłami, niezaležnymi miedyja i analityčnymi centrami, kab mieć niepasredny kanał kamunikacyi ź biełaruskim hramadstvam i elitami, u abychod dziaržaŭnaj prapahandy.

Biełaruś dapamahaje Rasii abychodzić sankcyi
U daśledavańni śćviardžajecca, što Biełaruś užo stała śpiecyjalnym vuzłom paralelnaha impartu dla rasijskaha VPK.
Sa spasyłkaj na rasśledavańnie BelPol aŭtary apisvajuć schiemu, pry jakoj japonskija i tajvańskija kampanienty dla ciepłavizaraŭ praz pasiarednikaŭ i finansavyja kanały traplajuć u Biełaruś, vykarystoŭvajucca «Pielenham» dla vytvorčaści tankavych prycełaŭ, a paśla adpraŭlajucca na rasijski «Urałvahonzavod» dla tankaŭ T-72 i T-90.
Pavodle daśledavańnia, zachodnimi sankcyjami pakul achoplenyja tolki bujnyja pradpryjemstvy kštałtu «Pielenha», BiełOMA i MZKT. Bolšaja častka z prykładna 120 vyjaŭlenych łahistyčnych apierataraŭ, cyvilnych subpadradčykaŭ i navat pienitencyjarnych ustanoŭ usio jašče zastajecca pa-za abmiežavańniami. Aŭtary asobna adznačajuć, što ŭ vykanańni rasijskich abaronnych zakazaŭ vykarystoŭvajecca i praca palitviaźniaŭ.
U vyniku adna z prapanavanych mier pośpiechu dla Zachadu sfarmulavanaja vielmi kankretna: uzhadnić pamiž ZŠA, ES, Vialikabrytanijaj i Kanadaj sankcyi suprać usiaho biełaruskaha vajskova-pramysłovaha kompleksu i cyvilnych kampanij, jakija tajemna pracujuć na rasijskuju abaronku.
Što ŭ vyniku prapanujecca Zachadu
Faktyčna aŭtary zaklikajuć pierajści ad sproby «miakka pierakanać» Kreml da stratehii strymlivańnia i pazbaŭleńnia jaho resursaŭ.
Heta aznačaje praciah padtrymki Ukrainy, pašyreńnie vytvorčaści tannych dronaŭ u Jeŭropie, udary sankcyjami pa cieniavym fłocie i łancužkach pastavak zachodnich kampanientaŭ, pierakryćcio vajskovych i finansavych kanałaŭ Rasii ŭ Afrycy, a taksama najchutčejšaje ŭzmacnieńnie ŭschodniaha fłanhu NATA.
U najbližejšyja 6‑24 miesiacy aŭtary ličać asabliva niebiaśpiečnaj mahčymaść abmiežavanaj rasijskaj eskałacyi suprać krain Bałtyi. I tut Biełaruś iznoŭ u centry scenaru — jak terytoryja, bieź jakoj izalavać Bałtyju ad astatniaj Jeŭropy dla Rasii było b našmat ciažej.
Aŭtary adznačajuć: navat kali ŭsie vajennyja celi Rasii va Ukrainie buduć vykananyja całkam, heta nie stanie kancom rasijskaha ekspansijanizmu, a tolki padbadzioryć jaho dalej — bo ŭ resientymientu, padkreślivajuć daśledčyki, niama punktu nasyčeńnia.
Kolki Kreml płacić prapahandystam i vajenkaram, jakija ahitujuć ludziej za vajnu da pieramohi
Jeŭropa ŭžo amal advykła ad rasijskaha hazu, ale zima znoŭ pahražaje ES enierhietyčnym kryzisam
Kiraŭnik CRU: Siaredniaja praciahłaść žyćcia rasijskaha navabranca paśla prybyćcia na pole boju — 20‑30 chvilin
«Ździełka zhareła». Aŭtar knihi «Aŭtarytaryzm pad pahrozaj» pieraličyŭ padstavy dla aptymizmu nakont budučyni Biełarusi
Kamientary