Jarašuk raskazaŭ, jak Halina Łukašenka zaprasiła Jeŭdakimava na harbatu
22 listapada Jarasłavu Jeŭdakimavu mahło b spoŭnicca 80 hadoŭ. Prafsajuzny dziajač Alaksandr Jarašuk padzialiŭsia ŭspaminami pra siabroŭstva sa śpievakom: načnoje zastolle pierad pracoŭnaj płaniorkaj u abłavykankamie, niečakanaje zaprašeńnie ad žonki Łukašenki i sprečku pra hanarovaje zvańnie.

Bolš za hod jaho ŭžo niama razam z nami. A ja ŭspaminaju časy, kali my ź im adnojčy adznačali jaho dzień narodzinaŭ. Zdajecca, heta byŭ 1998 hod.
Tak atrymałasia, što my rabili heta ŭtroch — Jarasłaŭ, ja i moj małodšy syn Juraś, jaki tady chadziŭ jašče ŭ škołu. Juraś hladzieŭ televizar, a my sa Słavam ładzili zastolle. I tak byli zachoplenyja razmovami na samyja roznyja temy, pad jakija raz-poraz padymali čarki, što nie zaŭvažyli, jak pralacieła noč.
Dadam, što Jarasłaŭ, akramia ŭsiaho inšaha, byŭ cudoŭnym subiasiednikam. Boh ščodra ŭznaharodziŭ jaho i hetym talentam. Jaho niepaŭtorny ŭkrainski humar adrazu pryvablivaŭ da siabie.
Skažu pa ščyraści, pryniali my na svaje hrudzi niamała. Ja da hetaj pary sam sabie nie mahu ŭśviadomić, što byŭ zdolny stolki pahłynuć «zialonaha źmija». Nie chaču navat kazać, u jakim pamiery, bo vy kiepska pra mianie padumajecie. Ale što było, toje było.
A 6‑j hadzinie ranicy my narešcie spachapilisia. Da mianie dajšło, što para sychodzić, bo pačynaŭsia ranak paniadziełka i mnie patrebna było ŭžo a 8‑j hadzinie być na pracy i ładzić štotydniovuju płaniorku. A ja tady byŭ pieršym namieśnikam staršyni Minskaha abłvykankama. My ź Jurasiom rušyli dachaty, ja ŭziaŭ ź jaho słova, što jon pojdzie ŭ škołu, a ja — na pracu.
Chočacie — viercie, chočacie — nie, ale ja pryniaŭ duš, pajšoŭ u abłvykankam, advioŭ płaniorku ŭ siabie i navat paprysutničaŭ na płaniorcy ŭ staršyni abłvykankama. Ździejśniŭšy hety podźvih, ja vynajšoŭ, što sił ni na što bolš nie zastałosia, nakiravaŭsia dadomu, zaloh u łožak i zasnuŭ da kanca dnia miortvym snom.
Niekalkimi hadami paźniej, zdajecca, u 2001-m, kali maje šlachi-darohi nazaŭždy razyšlisia ź biełaruskimi ŭładami i ja ŭznačalvaŭ Biełaruski prafsajuz pracaŭnikoŭ ahrapramysłovaha kompleksu, my ź Jarasłavam u taki ž poznaasieńni viečar prybyli ŭ Mahiloŭ na «Załaty šlahier».
Mnohija z vas pamiatajuć hety prajekt, jaki ładziŭsia Mahiloŭskaj abłasnoj fiłarmonijaj. Jarasłaŭ davaŭ svoj solny vystup u DK «Chimvałakno» pad biaskoncyja apładysmienty i sucelnaje «brava».
Paśla kancerta, kali Jarasłaŭ pieraapranaŭsia, raptam adčynilisia dźviery i zajšoŭ ciełaachoŭnik žonki Łukašenki, jakaja prysutničała na kancercie.
Jon pramoviŭ: «Jarasłaŭ Alaksandravič, Halina Radzivonaŭna zaprašaje Vas na kubačak harbaty». Jarasłaŭ ad niečakanaści razhubiŭsia i kaža: «Saša, što mnie rabić?» Ja kažu: «Słava, ciabie zaprašaje žančyna vypić ź joju harbaty. Što rabić — iści». «A jak ty?» «A ja pačakaju. U nas napieradzie jašče adna listapadaŭskaja noč», — z uśmieškaj kažu ŭ adkaz.
Praz hadzinu Jarasłaŭ viarnuŭsia i, uražany, kaža: «Saša, jakaja heta pryjemnaja, kulturnaja žančyna — ty prosta sabie nie ŭjaŭlaješ!» «Voś bačyš, a ty jašče sumniavaŭsia, iści ci nie iści», — zaśmiajaŭsia ja.
Mnohija viedajuć pra toje, što Jarasłaŭ vielmi krytyčna staviŭsia da biełaruskich uładaŭ. Paśla vybaraŭ 2001 hoda jon navat publična admoviŭsia ad zvańnia «zasłužanaha artysta». Ja ličyŭ, što daremna jon heta zrabiŭ. Mianie padtrymaŭ narodny paet Biełarusi Nił Hilevič, my siabravali, i adnojčy ŭtroch siadzieli ŭ adnym dobrym, utulnym miescy, abmiarkoŭvali hetuju temu.
My ź Niłam Symonavičam sprabavali Jarasłava pierakanać u tym, što, choć zvańnie prysvoiła ŭłada, ale nie treba na heta zvažać, kali ciabie nasamreč lubić i pavažaje narod. A Jarasłava lubili i pavažali tak, jak nikoha ź jaho kaleh, tvorčych ludziej. Heta była nieparaŭnalnaja ni z kim źjava. I heta byŭ vypadak, kali vialiki artyst sam siabie zrabiŭ.
Jaho naradziła i vypiestavała ščodraja ŭkrainskaja ziamla. I zakłała ŭsio dla taho, kab jon adbyŭsia śpievakom najvyšejšaha hatunku. U byłym Savieckim Sajuzie i na siońniašniaj postsavieckaj prastory, badaj, niama kaho ź im pastavić pobač.
Heta byŭ mahutny talent-samavučka.
Ale heta byŭ nie tolki vialiki artyst, piaśniar ziamli ŭkrainskaj i biełaruskaj. Heta byŭ vialiki čałaviek i vialiki hramadzianin. U hetaj svajoj čałaviečaj i hramadzianskaj jakaści jon nie moh źmirycca ź isnavańniem u Biełarusi dyktatury. I nie moh zmaŭčać, kali pucinskaja Rasieja ździejśniła, napeŭna, samaje žudasnaje złačynstva ŭ svajoj kryvavaj historyi — napała na jaho lubuju Nieńku-Ukrainu.
Jarasłaŭ publična asudziŭ napad, i ŭ vyniku jamu zabaranili vystupy ŭ Rasiei. Jon zhubiŭ pracu, ale zachavaŭ vielizarnuju da siabie pavahu i luboŭ. Z tym i syšoŭ z žyćcia ŭ žniŭni minułaha hoda.
Raspaviadajuć, što na pachavańni, jakoje adbyłosia na prościeńkich mohiłkach pad Minskam, nie było praktyčna nikoha ź jaho biełaruskich i rasiejskich kaleh-śpievakoŭ, tvorčych ludziej, pradstaŭnikoŭ biełaruskaha aficyjozu. Pabajalisia, kab čaho-niebudź nie zdaryłasia.
I dobra, što nie było. Drobnyja jany, drobnyja jak artysty, drobnyja jak ludzi i hramadzianie. Nie miesca im pobač z takim sapraŭdnym, mahutnym vołatam. I žyvym, i niabožčykam. Chaj spačyvaje Jarasłaŭ u našaj rodnaj biełaruskaj ziamielcy i śnić sny pra svaju lubuju Ukrainu, jakaja tak hodna siabie abaraniaje ad navały ardy.
Kamientary