Ad kostački da kalekcyjnych sartoŭ. Žychar Smalavičaŭ raskazaŭ, jak razvodzić cytrusavyja
Alaksandr Listracienka sa Smalavičaŭ sabraŭ kalekcyju, u jakoj kala 300 vidaŭ ekzatyčnych raślin. Za što jon bolš za inšych lubić cytrusavyja i jak ich vyraścić, mužčyna raskazaŭ vydańniu Times.by.

Svaju pieršuju cytrusavuju raślinu Alaksandr Listracienka pasprabavaŭ vyraścić jašče dziciom — z kostačak kuplonych pładoŭ. Tady jon jašče nie viedaŭ, što, pa-pieršaje, nie z kožnaj kostački vyraście mienavita toje, što chočacca, a pa-druhoje, takoje dreva zvyčajna nie daje pładoŭ — navat kali raptam pašancuje, čakać daviadziecca nie adzin hod, časam i ŭsie 15.
Da cytrusavych jon znoŭ viarnuŭsia ŭžo ŭ darosłym uzroście. I za hady, što prajšli z taho času, pierakanaŭsia: hetyja raśliny zmoža vyraścić kožny, chto sapraŭdy hetaha zachoča.
Times.by palubavaŭsia kalekcyjaj Alaksandra i daviedaŭsia, jakija pamyłki čaściej za ŭsio robiać navički i jak ich paźbiehnuć.

Časam dastatkova zaŭvažyć niezvyčajny list, adčuć śviežy vodar abo razhledzieć płod, jaki tolki zaviazaŭsia, — usio heta vyklikaje asablivuju cikavaść u tych, chto hatovy hladzieć bolš uvažliva. Alaksandr Listracienka jakraz z takich zachoplenych ludziej.
Ź dziacinstva žychara Smalavičaŭ pryciahvali džunhli. Pa televizary jon hladzieŭ, jak rastuć banany i ananasy, jaho ŭražvała vialikaje ekzatyčnaje liście.
Paśla niaŭdałaj sproby vyraścić niešta z kostačak jon na niejki čas zakinuŭ hety zaniatak. Vyroščvaŭ zvykłyja dla biełarusaŭ ahurki, pamidory i pładovyja drevy. Pra zachapleńnie dziacinstva ŭspomniŭ užo ŭ darosłym uzroście i vyrašyŭ pasprabavać znoŭ.






Pačaŭ źbirać kalekcyju, nabyvajučy raśliny ŭ roznych kutkach postsavieckaj prastory. Pastupova zavioŭ znajomych siarod cytrusavodaŭ i z hałavoj zahłybiŭsia ŭ śviet cytrusavych.
Zachoplenaha čałavieka košt redka spynić.
«Niedzie mianiaŭsia sartami, niedzie kuplaŭ. Byvała, što za raślinu addavaŭ i pa 250 jeŭra, kali sort redki», — raskazvaje Alaksandr.
Pačynaŭ ź limonaŭ, ale chutka intaresy pašyrylisia, zachapleńnie pierarasło ŭ sapraŭdnuju spravu žyćcia.
«Vielmi cikava nazirać za raślinami! Naprykład, sustrakajucca chimiery. Heta kali čakaješ peŭny sort raśliny, a ŭ vyniku mutacyi atrymlivajecca zusim inšaje», — dzielicca mužčyna.






Siońnia ŭ jahonaj kalekcyi kala 300 roznych vidaŭ i sartoŭ cytrusavych. Ź niezvyčajnymi pładami, vyraznaj skurkaj i charakternym vodaram. Judzu, kałamandzin, tanžeła… Navat nazvy hučać zamanliva.
Cytrusavyja adroźnivajucca formaj liścia i pładoŭ, fakturaj i pacham. Adnyja asabliva zapaminajucca źniešnim vyhladam, inšyja vodaram, trecija pryciahvajuć spałučeńniem znajomaha i niazvykłaha. Mienavita ŭ takoj raznastajnaści i raskryvajecca zachapleńnie Alaksandra Listracienki.
«Ad lubych padziej u žyćci možna zahłybicca ŭ śviet raślin, krychu rassłabicca i supakoicca. A kali namahańni dajuć svaje płady — i zusim zaradzicca radaściu. Chatnija płady adroźnivajucca ad kramnych: jany značna bolš sakavityja i duchmianyja».


Cytrusavyja płady ŭtrymlivajuć pažyŭnyja rečyvy, a sami raśliny ŭ pamiaškańni, jak ličycca, spryjalna ŭpłyvajuć na jakaść pavietra. Niekatoryja raśliny vydzialajuć fitancydy — bijałahična aktyŭnyja rečyvy, zdolnyja padaŭlać raźvićcio peŭnych mikraarhanizmaŭ.
Alaksandr maryć arhanizavać azdaraŭlenčy centr, dzie dzieci z zachvorvańniami dychalnych šlachoŭ zmohuć dychać pavietram siarod cytrusavych raślin. U jaho płanach taksama pabudavać limanaryj, kab ludzi mahli paznajomicca z usioj raznastajnaściu hetych niezvyčajnych kultur.






Pavodle słoŭ Alaksandra, pa cytrusavyja raśliny da jaho źviartajucca ludzi roznaha ŭzrostu — i žančyny, i mužčyny.
«Dla biełaruskaj ziamli cytrusavyja — heta niešta novaje. Ale byvaje, što i piensijaniery kuplajuć čaranok dy pačynajuć raźbiracca ŭ dohladzie. Chočacca, viadoma, kab bolš maładych ludziej zachapiłasia hetaj spravaj. Kali kožny dzień nadavać raślinam chacia b krychu času, budzieš zdaraviejšym i fizična, i maralna», — kaža cytrusavod.

Cytrusavyja źmianiajucca pastupova: značnyja pieramieny časam pačynajucca ź ledź prykmietnaj detali. Tamu dohlad za imi patrabuje naziralnaści. Važna zaŭvažać stan raśliny, sačyć za ŭmovami jaje ŭtrymańnia i nie błytać kłopat z pastajannym umiašańniem. Tut cenicca nie efiektny vynik za adzin dzień, a zdolnaść zrazumieć, što adbyvajecca z raślinaj u hety momant.
Pa słovach Alaksandra, hałoŭnaje — nie bajacca pačynać. Kab vyraścić cytrusavuju raślinu, nieabaviazkova mieć za plačyma šmathadovy dośvied. U našych šyrotach jany mohuć dobra raści navat na padakońniku, kali stvaryć dla ich nieabchodnyja ŭmovy.
Adzin z važnych punktaŭ — dadatkovaja padśvietka adpaviednaj lampaj. Arhanizavać jaje nie tak składana, jak moža zdacca na pieršy pohlad. Patrebnaja zvyčajnaja śviatłodyjodnaja lampa poŭnaha śpiektra mahutnaściu ad 35 da 70 Vt.





Samaja raspaŭsiudžanaja pamyłka navičkoŭ — praźmierny paliŭ, jaki moža pryvieści da zahnivańnia karanioŭ. Kab hetaha paźbiehnuć, treba aryjentavacca na stan hleby i nie dapuskać pieraŭvilhatnieńnia. Dla pravierki hleby padydzie suchaja draŭlanaja pałačka ad sušy abo zubačystka. Treba pieryjadyčna ŭtykać pałačku ŭ ziamlu — akuratna, pamiž stvałom i krajem harška, kab nie paškodzić karani raśliny. Kali jana zastajecca suchoj i čystaj — samy čas palić raślinu.
I pamiatać: cytrusavyja, jak i lubyja inšyja raśliny, majuć patrebu ŭ padkormcy i časam chvarejuć. Naprykład, kali liście apadaje abo žaŭcieje, chutčej za ŭsio, ad vilhaci zahnivajuć karani abo nie chapaje pažyŭnych rečyvaŭ. Kali ad nalotu źmianiŭsia koler liścia, raślinie patrebna lačeńnie.






Chutka sabrać uradžaj nie atrymajecca. Pryščeplenyja sadžancy pačynajuć pładanasić na trecim—piatym hodzie žyćcia. Za hety čas raślina pavinna padraści i padužeć. Kali doŭhačakanaja zaviaź źjavicca, daviadziecca znoŭ zapaścisia ciarpieńniem: płady vyśpiavajuć u siarednim vosiem—dzieviać miesiacaŭ.








Ale ekzatyčnyja cytrusavyja cikavyja nie tolki tym, chto maryć pra niezvyčajny ŭradžaj. Ich možna canić za pryhažość i raznastajnaść vidaŭ. A hałoŭnaje — za toje zadavalnieńnie, jakoje prynosić praces vyroščvańnia i nazirańnie za ich raźvićciom.

U Biełarusi źjaviŭsia vinahrad sa smakam kłubnic
U haspadarcy pad Hrodnam šosty hod vyroščvajuć jahady hodžy. U našym klimacie heta niaprosta
U hamielčuka žyŭ krakadził, a ciapier jon maje raślinu, jakoj bolš niama ŭ dzikaj pryrodzie
U Pietrykavie mužčyna vyroščvaje ekzatyčnyja drevy i maryć adkryć aranžareju
Navukoviec raić sadžać na leciščy łavandu i razvodzić paŭlinaŭ. Navošta?
Kamientary