Адам Глобус. «...Толькі прыйдзе адліга, і мы павымаем з-пад лавы цяжкія сякеры».
Сёння і ў наступныя дні гэтага тыдня ў рубрыцы «Літаратура» на сайце НН штодзень публікуем па адным добрым і трохі падзабытым творы з даробку «Тутэйшых» — суполкі, што рэвалюцыянізавала беларускую літаратуру на выхадзе з СССРу. Лідэрам і зоркай «Тутэйшых» быў паэт Адам Глобус.
Гэты верш Адама Глобуса ўкладальнік, Сяргей Дубавец, змясціў у зборніку «Тутэйшыя» (1989).
У 1980-я Глобус сваім падкрэсленым урбанізмам пікіраваўся з вясковым мэйнстрымам белсаўліту. Тут ён таксама піша пра Заходнюю Беларусь Вільні, не вёскі, як большасць ягоных папярэднікаў (але не Гарэцкі).
Глобусу ўвогуле ўласцівы гістарыцызм. Ён гістарычная жывёліна (які кантраст з агістарычным племем бумбамбомаў). Верш «1939. Вільня. Слова беспрацоўнага» не проста гістарычны, не проста адтварае атмасферу Заходняй Беларусі 1930-х (робіць тое некалькімі штрыхамі — лаканічнасць, роўная Танкавай з ягоным «Хтось «Мацюся» хрыпла запеў Пад струны гавайскай гітары», але 30-гадовы Глобус яшчэ цягнецца да складанейшых паэтычных рытмаў). Гэты верш вялікшы ў сваёй валентнасці — Вільня напярэдадні канца заходнебеларускага свету служыць метафарай для перадачы пахмурай напругі, якая завісла ў пыльным Мінску, сярод беларускага пралетарыяту канца 1980-х, наконадні велікага геапалітычнага разлому, што рэзка зменіць жыццё адрасатаў верша. І самога паэта.
* * *
1939. Вільня. Слова беспрацоўнага
Мы яшчэ будзем доўга зацята глядзець з-пад ілба на сумёты,
Не бетонастваралку, насілкі, каменне, рыдлёўкі дый шуфлі...
Па кутох будуць курчыцца, сохнуць, псавацца рабочыя боты,
Памутнеюць і будуць пыліцца ў бытоўцы святочныя куфлі.
У цвікі, у балты, у пракладкі ўваб’ецца, улезе карозія.
Скарабацяцца бочкі з-пад вапны і вёдры з-пад фарбы парожнія.
Нехта будзе бадзяцца, шукаючы праўду і радасць у стоме.
Нехта стане маліцца, забыўшы, што ў Бога не верыць.
Нехта будзе паціху співацца, а нехта – канаць у дурдоме...
Толькі прыйдзе адліга, і мы павымаем з-пад лавы цяжкія сякеры.
* * *
Штодзённа ў рубрыцы «Літаратура» на сайце НН — новыя творы і мініятуры. Чытайце для сэрца, чытайце для розуму, чытайце для мовы.
Цяпер чытаюць
Сталі вядомыя жахлівыя абставіны смерці былога вучонага сакратара Інстытута гісторыі. Яму было 45 гадоў34
Сталі вядомыя жахлівыя абставіны смерці былога вучонага сакратара Інстытута гісторыі. Яму было 45 гадоў
Яе не хацелі браць у музычную школу, а ў 14 яна сыграла ў Карнегі-холе ў Нью-Ёрку. Беларуская скрыпачка — пра жыццё ў Лондоне, заробкі і чым скрыпка Страдывары за 14 мільёнаў еўра адрозніваецца ад звычайнай1414
Каментары