Чалавек зноў ляціць да Месяца. НАСА сёння адпраўляе першы за паўстагоддзя пілатаваны карабель да спадарожніка Зямлі — місію «Артэміда-2»

Высадкі на паверхню спадарожніка Зямлі, зрэшты, пакуль не будзе: па праграме экспедыцыі «Артэміда-2» чацвёра астранаўтаў абляцяць Месяц і праз дзесяць дзён вернуцца на Зямлю, піша Бі-бі-сі.

Высадкі на паверхню спадарожніка Зямлі, зрэшты, пакуль не будзе: па праграме экспедыцыі «Артэміда-2» чацвёра астранаўтаў абляцяць Месяц і праз дзесяць дзён вернуцца на Зямлю.

Высадка на Месяц плануецца ў 2028 годзе — і затым, рэгулярна адпраўляючы экспедыцыі на спадарожнік Зямлі, НАСА плануе пабудаваць там пастаянную базу.

У аўторак, на апошнім з штодзённых брыфінгаў аб палёце, прадстаўнікі НАСА сказалі, што да яго ўсё гатова.

Калі не перашкодзіць надвор'е — хмары ці моцны вецер (або тэхнічныя непаладкі) — гіганцкая ракета Space Launch System з караблём «Арыён» стартуе 1 красавіка ў 18:24 па мясцовым часе (01:24 чацвярга па Мінску).

Калі спроба старту ў сераду не ўдасца, НАСА гатова зрабіць новыя — акно для гэтага будзе заставацца адкрытым яшчэ на працягу шасці дзён.

У далейшай перспектыве база на Месяцы па планах НАСА павінна стаць трамплінам для палёту чалавека на Марс.

Амерыканскія астранаўты ўпершыню высадзіліся на Месяц у ліпені 1969 года, а ў апошні раз зляталі туды ў 1972 годзе.

Пасля гэтага гаворка аб вяртанні на Месяц заходзіла неаднаразова, але менавіта Дональд Трамп на сваім першым прэзідэнцкім тэрміне запусціў праграму адпраўкі чалавека на суседнія нябесныя целы.

Праўда, падпісаная ім у 2017 годзе «Дырэктыва нумар адзін аб касмічнай палітыцы» спачатку меркавала адпраўку астранаўтаў адразу на Марс.

На другім тэрміне фокус змясціўся на Месяц.

У снежні мінулага года Трамп падпісаў указ, згодна з якім ЗША павінны вярнуцца на Месяц у 2028 годзе і пабудаваць там пастаянную базу да 2030 года.

У выпадку поспеху праграма «Артэміда» дадасць палітычных ачкоў адміністрацыі Трампа, на нейкі час аб'яднае ўсіх амерыканцаў у гонары за сваю краіну, а таксама дасць Злучаным Штатам дадатковую перавагу перад Кітаем у касмічнай гонцы наогул і ў патэнцыйнай барацьбе за выкапнёвыя рэсурсы Месяца ў прыватнасці.

У эпоху першых палётаў на Месяц ЗША змагаліся за першынство ў космасе і прэстыж на Зямлі з Савецкім Саюзам. Цяпер іх галоўны канкурэнт — Кітай. Пекін плануе адправіць тайканаўтаў на Месяц у бліжэйшыя гады.

У тым апошнім касмічным указе Трампа Кітай як сапернік у месяцовай гонцы не згадваўся, але кіраўнік НАСА Джарэд Айзекман кажа аб гэтай канкурэнцыі адкрыта.

«Мы маем справу з сапраўдным геапалітычным сапернікам, які кідае выклік першынству ЗША ў космасе, — сказаў Айзекман 24 сакавіка. — У гэты раз наша мэта — не сцягі і сляды на паверхні. У гэты раз наша мэта — застацца. Амерыка больш ніколі не аддасць Месяц».

«Месяцавая ліхаманка»

Пачатак асваення Месяца можа ў далейшай перспектыве прывесці і да велізарнай эканамічнай выгады.

Аб гэтым сказаў, у прыватнасці, былы кіраўнік НАСА Шон О'Кіф у інтэрв'ю Бі-бі-сі.

«Мы шмат гадоў думалі, што гэта проста камяк пылу, а потым высветлілі, што там ёсць значная колькасць гелію-3», — сказаў ён, растлумачыўшы, што гэты ізатоп гелію ў перспектыве можа стаць тэрмаядзерным палівам у рэактарах будучыні, кампактных і з доўгім тэрмінам службы.

Акрамя таго, на Месяцы ёсць рэдкія металы, такія як літый, плаціна і іншыя, а яны патрэбны ў вытворчасці зямной электронікі. Зараз на рынку гэтых металаў дамінуе Кітай, што вельмі турбуе адміністрацыю Трампа.

Колькі могуць каштаваць усе гэтыя выкапнёвыя рэсурсы Месяца, зараз не вядома, але гэта можа быць зусім гіганцкая сума. Гелій-3, якога вельмі мала ў зямной атмасферы, зараз каштуе каля 20 млн долараў за кілаграм.

Клейтан Своўп, былы супрацоўнік аддзела навукі і тэхналогій ЦРУ, цяпер аналітык у амерыканскім Цэнтры стратэгічных і міжнародных даследаванняў, кажа, што адной з мэтаў праграмы «Артэміда» — якраз высветліць больш дакладна, што можа даць Месяц.

«Мы пакуль не можам павесіць на Месяц цэннік у доларах, але ад саперніцтва і канкурэнцыі з Кітаем тут нікуды не дзецца», — сказаў ён Бі-бі-сі.

Пачуццё гонару і адзінства

Пакаленне Дональда Трампа сваімі вачыма бачыла, як Ніл Армстронг у ліпені 1969 года зрабіў першы крок па паверхні Месяца. Гэты гістарычны момант назаўжды адбіўся ў іх калектыўнай свядомасці.

Пры гэтым унутры краіны, у ЗША, тады панаваў палітычны разлад. Амерыканскія салдаты гінулі ў непапулярнай вайне ў В'етнаме. Барацьба за грамадзянскія правы была ў самым разгары. Яшчэ была вельмі свежая памяць аб забойствах Марціна Лютэра Кінга і Роберта Кенедзі, якія адбыліся ў 1968-м. А ў Белым доме сядзеў Рычард Ніксан, прэзідэнт, стаўленне да якога расколвала амерыканскае грамадства.

І пры ўсім пры гэтым ад 125 да 150 млн амерыканцаў — да трох чвэрцяў насельніцтва краіны — у той момант як адзін глядзелі трансляцыю высадкі членаў экіпажа «Апалона-11» на Месяц і ўсе разам ганарыліся сваёй краінай.

Зараз ЗША зноў расколатыя, зноў ваююць — і, як некаторыя мяркуюць, зноў менавіта палёт да Месяца можа даць амерыканцам магчымасць зноў адчуць сябе адзінай і гордай нацыяй.

«Космас — гэта адна з нешматлікіх сфер, на дасягненні ў якой амерыканцы рознай палітычнай арыентацыі могуць глядзець і радавацца разам, — кажа спецыяліст па космасе з аналітычнай Рады міжнародных адносін Эстэр Брымер. — Большасць амерыканцаў бачаць нагоду для гонару ў іх касмічнай праграме, яе сацыяльны ўплыў такі, што яна ў агульным і цэлым аб'ядноўвае людзей».

• 4
• 1
• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0