Цвіль у пакоі за 1000 даляраў і планы на пяцігодку. Як беларуска будуе кар’еру ў Ганконгу
Тут спачатку робяць капітал, а толькі потым думаюць пра «высокія матэрыі» і душу. Беларуска Таццяна Бейдзіна расказала журналісту Myfin.by пра сваё жыццё ў Ганконгу, офісныя інтрыгі і пасткі ведання мовы.
Нармаваны дзень і ніякай працы на знос
Кітайскую мову Таццяна Бейдзіна палюбіла пасля стажыроўкі ў Даляні на трэцім курсе падчас вучобы на ФМА БДУ. У 2013-м, адпрацаваўшы год па размеркаванні ў Мінску, яна ўсё яшчэ марыла пра Паднябесную. Шанец выпаў нечакана: падчас перакладу для дэлегацыі з Пекіна дзяўчыну заўважылі і запрасілі ў штат.
Так у 2015 годзе яна апынулася ў гіганцкай дзяржкарпарацыі, якая займалася сістэмамі «разумнага горада». Праца была прэстыжная, з выдатнай «сацыялкай», але мела істотны недахоп — плацілі мала.
«Насуперак міфам пра кітайскі працагалізм, праца там была расслабленая: нармаваны працоўны дзень, чай і мінімум нагрузкі. У такіх устойлівых дзяржкампаніях, якія заўсёды маюць дзяржаўную падтрымку, ніхто не працуе на знос. Я хутка зразумела, што на такой працы для мяне няма будучыні, таму, калі праз два гады з’явілася магчымасць уладкавацца ў ганконгскую фірму па каштоўных паперах, ухапілася за яе рукамі і нагамі».
У той фірме Таццяна прапрацавала два гады, пакуль начальнік не апынуўся пад следствам у Кітаі. У ходзе «палацавых інтрыг», якія пачаліся пасля гэтага, усіх набліжаных да яго супрацоўнікаў папрасілі на выхад нібыта праз рэструктурызацыю. Звольнілі і Таццяну, але зрабілі ласку, падоўжыўшы візу і даўшы час на пошукі новага месца.
«У Ганконгу візавы рэжым для спецыялістаў строгі: першую візу атрымаць вельмі складана, неабходна даказаць, што вы рэдкі спецыяліст і ніводзін ганконгер не можа выконваць вашу працу. Звычайна першы і другі раз візы даюць на два гады, трэці раз — на тры, а праз 7 гадоў можна прэтэндаваць на ДНЖ. Першая кампанія пайшла насустрач і падоўжыла мне дакументы, каб я не з’язджала з краіны. Шукала працу даволі доўга, трохі папрацавала на рэсэпшэне ў кітайскай фірме, а потым уладкавалася ў маленькую інвестыцыйную кампанію. Кіраўнік называў яе «буцік па кіраванні фінансамі».
Праца ў «буціку» стала для беларускі найгоршым вопытам. Гэта быў сапраўдны серпентарый з прыніжэннямі і паддывановай барацьбой. Кампанія проста праядала старыя інвестыцыі, не ствараючы нічога новага. За тры гады Таццяна выгарала і расчаравалася, але памяняць месца працы замінаў кавід. Нарэшце яна сышла ў ганконгскі Huawei тэсціроўшчыкам дадаткаў, а праз два гады вярнулася ў фінансы.
Стыль кіравання ў кітайскіх фірмах, кажа Таццяна, часта нагадвае постсавецкі, але з «кітайскай спецыфікай».
«Начальства можа наймаць людзей без дакладных задач (у надзеі, што супрацоўнік сам прыдумае і дакажа, што чымсьці можа быць карысны). Інструкцыі часта туманныя, а даручэнні могуць зводзіцца да прымітыўнага сэрвісу — напрыклад, дастаўкі алкаголю да вячэры боса. Многія кіраўнікі паводзяць сябе як «імператары», чакаючы ад супрацоўнікаў ініцыятыў, якія яны будуць ласкавыя ацаніць. Пры гэтым захоўваецца жорсткі фармалізм: важны не вынік, а захаванне графіка з 9‑й да 6‑й і своечасовыя адказы ў працоўных чатах».
«Чым горш ты ведаеш мову, тым менш праблем»
Нішы для замежнікаў у Кітаі зараз змяняюцца. Выкладчыкам англійскай мовы стала складаней з-за дзяржпалітыкі: дзяцей разгружаюць ад мовы на карысць патрыятычнага выхавання. Пры гэтым парадокс: Таццяна са сваёй свабоднай кітайскай гадамі атрымлівала менш, чым звычайны настаўнік англійскай.
«Самым перспектыўным застаецца выкладанне музыкі, асабліва фартэпіяна — наша класічная школа цэніцца ў Кітаі неверагодна высока. Астатнія традыцыйныя сферы — пераклад або экспарт-імпарт — патрабуюць велізарнай аўтаномнасці, жыцця «на колах» і звязаныя з вялікімі фінансавымі рызыкамі».
Можна як сарваць куш, так і ўсё страціць. Раней замежнікі паспяхова зараблялі на стрымах для кітайскай аўдыторыі, але цяпер акаўнт трэба прывязваць да мясцовага ID, фактычна пераходзячы пад кантроль паручальніка-кітайца.
Пры гэтым знайсці высокааплатную працу без мовы ў Кітаі цалкам рэальна, асабліва тэхнарам і навукоўцам. Інавацыі і навуковыя гранты не патрабуюць ведання кітайскай. Яна толькі дадасць бытавога камфорту, але не нулёў да заробку. Таму ставіць выключна на веданне мовы не варта — у імпарце-экспарце многія дзесяцігоддзямі абыходзяцца перакладчыкамі або софтам, не марнуючы гады на іерогліфы.
Парадаксальна, але чым горш ты ведаеш мову, тым менш праблем: калегі ахвотней дапамагаюць з адміністрацыйнымі пытаннямі, а кіраўніцтва не нагружае складанымі задачамі, аберагаючы як дзіця. Веданне кітайскай, наадварот, становіцца пасткай. Ад цябе пачынаюць патрабаваць столькі ж, колькі ад мясцовых, забываючыся пра культурную розніцу. На вопыце Таццяны гэта дайшло да абсурду: з-за добрай мовы ёй, навічку, даручылі пісаць частку плана кампаніі на 14‑ю пяцігодку.
Арэнда жылля, ежа і ўсё астатняе абыходзіцца ў 2500 даляраў
Ганконг — горад вельмі дарагі для жыцця. У адрозненне ад мацерыковага Кітая з яго дзяленнем на «лініі» развіцця, цэны на арэнду і ежу там у разы вышэйшыя. Першае жыллё абыходзілася беларусцы ў палову заробку — 8000 ганконгскіх даляраў (больш за 1000 даляраў ЗША) сыходзілі за маленечкі пакой на траіх у старым шматпавярховіку, дзе з-за акна ў двор-калодзеж амаль не бывала сонца, а сцены цвілі чорнай цвіллю.
Дарэчы, цвіль — вялікая праблема для многіх памяшканняў у Ганконгу. Таму без асушальніка паветра выжыць у такім клімаце немагчыма.
«Разрыў у цэнах адчуваецца ва ўсім: калі на мацерыку можна паабедаць за 20 юаняў (амаль 3 даляры ЗША па курсе на 4 красавіка 2026 года. — Заўв. рэд.), то ў Ганконгу тую ж суму трэба множыць на тры. Нават унутры горада ёсць свая градацыя: востраў Ганконг — самы дарагі, Каўлун і Новыя тэрыторыі каля мяжы з Шэньчжэнем — крыху даступнейшыя, але ўсё роўна значна даражэйшыя за суседні Кітай. Доўгі час я жыла вось у такіх пакоях прыкладна за тую ж цану, быў вопыт жыцця і крыху танней, за 6 000 ганконгскіх даляраў (каля 765 даляраў ЗША), але ў кватэры на пяць пакояў».
На жыццё ў Ганконгу — ад ежы да касметыкі — у Таццяны ідзе каля 10 000 ганконгскіх даляраў (1276 даляраў ЗША) у месяц. Столькі ж забірае і арэнда. Калі пераводзіць у даляры ЗША, то атрымліваецца крыху больш за 2500. Вядома, можна жыць і больш сціпла, але дзяўчына аддае перавагу таму, каб ні ў чым сабе не адмаўляць.
З кім сустракаюцца нашы дзяўчаты ў Кітаі?
Галоўным расчараваннем для беларускі стаў кітайскі прагматызм у любоўных адносінах. У нас прывыклі да кахання «пайду з табой на край свету», але ў Кітаі пачуцці рэдка перамагаюць разлік. Нават гарачыя студэнцкія раманы кітайца і славянкі часта разбіваюцца аб вердыкт сям'і, якая будзе настойваць на нявесце са свайго кола. Сям'я — гэта не пра каханне, а пра грамадскую дамову і сумеснае выхаванне дзяцей або вядзенне бізнэсу.
«Сярэднестатыстычныя кітайцы рэдка заводзяць сур'ёзныя адносіны з іншаземцамі, бо ў іх карціну ідэальнага шлюбу і прагматычнага складання заробкаў замежніца проста не ўпісваецца».
Нашы дзяўчаты ў Кітаі часцей за ўсё сустракаюцца з людзьмі мастацтва або спартсменамі — яны больш свабодныя ў поглядах і гатовыя ісці супраць сістэмы. Але ёсць і іншая катэгорыя — буйныя бізнэсмены. Міф пра тое, што славянкі ў Кітаі добра ўладкаваліся, падсычаюцца менавіта буйнымі бізнесменамі: вельмі заможныя кітайцы дзякуючы статусу могуць дазволіць сабе пляваць на грамадскую думку. Для іх гэта і прэстыж, і асабістая свабода ад традыцыйных рамак.
«Прыклады паспяховых шлюбаў з багатымі кітайцамі, якія вырашаюць усе праблемы, стварылі сапраўдны ажыятаж. Калі раней мае аднакурсніцы круцілі носам, марачы пра высокіх брутальных мужчын еўрапейскай знешнасці, то цяпер рэпутацыя кітайскіх мужчын узляцела: іх цэняць за шчодрасць, клопат і статус. Алею ў агонь падлівае і мода на айдалаў — дзяўчаткі з дзяцінства закаханыя ў азіяцкую знешнасць».
Але за фасадам з высокага статусу і эстэтыкі хаваецца спецыфічны выварат. У Кітаі сям'я — гэта па-ранейшаму перш за ўсё эканамічны праект, а не рамантычны саюз. Калі ў мужчыны з'яўляюцца вялікія грошы, наяўнасць палюбоўніц часта ўспрымаецца грамадствам як дапушчальны атрыбут статусу. Часам даходзіць да цынічных дамоўленасцяў.
«Адзін уладальнік кампаніі адкрыта прызнаўся мне, што дамовіўся з жонкай. Яна нараджае дзяцей і жыве на поўным забеспячэнні, а ён заводзіць «сакратарку» для паездак у адпачынак. Хоць такія ўмовы прымаюцца дзеля стабільнасці, адкрыта пра гэта кажуць рэдка — схема працоўная, але малапрыемная для ўсіх, акрамя самога мужчыны».
«Павагу выклікаюць толькі рэальныя рэсурсы: адукацыя, грошы і гуаньсі»
Зараз беларуска працуе ў сямейным офісе ў Ганконгу. Гэта спецыфічны від кампаній, створаных для кіравання актывамі і справамі вельмі багатых людзей. У Азіі такі фармат асабліва папулярны: калі сямейны бізнэс разрастаецца, для кантролю за інвестыцыямі, падаткамі і спадчынай наймаюць асобную каманду профі. Па сутнасці, гэта закрытая структура, якая абслугоўвае інтарэсы адной сям'і.
У Кітаі існуе выразная сувязь паміж адукацыяй і поспехам. Дыплом прэстыжнай ВНУ абавязаны канвертавацца ў капітал. Заможныя бізнэсмены калекцыянуюць ступені MBA і курсы, таму што вучоба — гэта найвышэйшая каштоўнасць і гарантыя павагі.
«Акрамя грошай і ведаў, вырашальным фактарам з'яўляюцца гуаньсі — сістэма сувязяў і асабістых знаёмстваў. Без патрэбных кантактаў нават бліскучая адукацыя можа не спрацаваць. Тое, каго ты ведаеш, тое, з кім ты можаш дамовіцца, якія сувязі можаш задзейнічаць, вельмі моцна ўплывае на тое, якога ў цэлым выніку ў жыцці ты дасягнеш. Павагу выклікаюць толькі рэальныя рэсурсы: адукацыя, грошы і гуаньсі».
Кітайцы навучылі Таццяну таму, як важныя грошы і кар'ера.
«Нягледзячы на сацыялістычныя лозунгі, у глыбіні душы гэта гранічна прагматычная нацыя. Галоўнае пажаданне на любое свята — багацця і росквіту. Тут пануе зямная філасофія: спачатку забяспеч сябе матэрыяльна, а потым думай пра душу і пра высокія матэрыі».
Зрэшты, ад Паднябеснай можна ўзяць не толькі жорсткі прагматызм, але і бытавую мудрасць.
«Карысная звычка, якую я пераняла, — піць гарачую ваду. У Кітаі гэта літаральна лекі ад усіх хвароб: любы лекар найперш параіць піць яе больш. Гэта простая, але дзейсная парада ад вялікай тысячагадовай культуры».
Анжаліка Мельнікава пасля знікнення набыла дзве кватэры ў Мінску90
Каментары