Яго папярэдняя спроба абмежаваць права на грамадзянства паводле нараджэння правалілася.
Дональд Трамп распачаў другую спробу абмежаваць права на грамадзянства ЗША паводле нараджэння (так званае «права глебы»), падпісаўшы ў чацвер два спецыяльныя выканаўчыя ўказы — крыху больш чым праз месяц пасля таго, як Вярхоўны суд прызнаў яго першую спробу адмяніць гэтае права такой, што супярэчыць Канстытуцыі, піша Бі-бі-сі.
Адзін з указаў пашырае пералік выключэнняў з «права глебы», дадаючы новыя катэгорыі іншаземцаў, дзеці якіх не змогуць атрымаць грамадзянства ЗША, нават калі нарадзіліся на тэрыторыі краіны.
Другі ўказ забараняе так званы «нараджальны турызм» — практыку, калі цяжарныя іншаземкі спецыяльна прыязджаюць у Злучаныя Штаты, каб нарадзіць там дзіця і атрымаць для яго грамадзянства ЗША паводле месца нараджэння. ЗША — адна з нямногіх краін, дзе грамадзянства набываецца па факце нараджэння на тэрыторыі дзяржавы.
«Гэта павінна было адбыцца шмат гадоў таму, але мы вырашаем гэтае пытанне цяпер», — заявіў Трамп, падпісваючы ўказы, якія працягваюць яго перадвыбарчыя абяцанні абмежаваць міграцыю ў ЗША.
У чым сутнасць забаронаў
«Мая адміністрацыя прыняла меры супраць пагроз, якія зыходзяць ад злосных замежных суб’ектаў, што спрабуюць падмануць амерыканскіх грамадзян, карыстаючыся шчодрасцю нашай краіны», — гаворыцца ў першым указе.
Ён забараняе аўтаматычна надаваць грамадзянства дзецям, народжаным у ЗША, калі іх бацькі не з’яўляюцца грамадзянамі краіны і пры гэтым хаця б адзін з іх:
- з’яўляецца членам тэрарыстычнай арганізацыі;
- спрабаваў атрымаць грамадзянства ЗША махлярскім шляхам;
- працуе ў ЗША як прадстаўнік іншай дзяржавы (у тым ліку гэта датычыцца дыпламатаў).
Забарона «нараджальнага турызму» ў другім указе азначае, што «нікому ў свеце больш не будзе дазволена атрымліваць візу з гэтай ашуканскай мэтай», растлумачыў дарадца Трампа па нацыянальнай бяспецы Стывен Мілер.
«Такія людзі прыязджаюць сюды, выдаючы сябе за турыстаў, але іх сапраўдная мэта — нарадзіць дзіця, аўтаматычна атрымаць для яго грамадзянства і з’ехаць з нашай краіны», — сказаў ён.
Паводле Мілера, такія дзеці пасля атрымліваюць доступ да сацыяльных выплат, выбарчага права і «ўсіх іншых правоў і прывілеяў, якія належаць выключна амерыканцам». Ён таксама заявіў, што прэзідэнт мае права забараніць «радзільны турызм» на падставе адпаведнага раздзела Закона аб іміграцыі і грамадзянстве, які дазваляе ўстанаўліваць выключэнні і абмежаванні на ўезд у краіну.
Маштаб праблемы
Абвяшчаючы аб падпісанні ўказаў, Трамп заявіў, што дзякуючы «нараджальнага турызму» ў ЗША нарадзіліся сотні тысяч дзяцей.
«Цяпер вакол гэтага людзі будуюць бізнэс. Багатыя людзі робяць бізнес на праве грамадзянства паводле нараджэння. Такога быць не павінна», — сказаў ён.
Аднак гэтыя словы разыходзяцца з ацэнкамі Інстытута міграцыйнай палітыкі, зробленымі на падставе даных перапісу насельніцтва ЗША. Паводле іх, штогод у выніку «нараджальнага турызму» ў ЗША нараджаецца ад 22 да 26 тысяч дзяцей.
У 2024 годзе, паводле дзяржаўнай статыстыкі, у маці з замежнымі адрасамі нарадзіліся 9600 дзяцей. Усяго ж у тым годзе ў ЗША з’явілася на свет каля 3,6 млн дзяцей.
Як адзначае Reuters, афіцыйных звестак пра колькасць іншаземцаў, якія прыязджаюць у ЗША менавіта дзеля нараджэння дзяцей і атрымання імі грамадзянства, а таксама пра тое, колькі гэта каштуе амерыканскім падаткаплацельшчыкам, няма.
Права на грамадзянства паводле нараджэння гарантавана 14‑й папраўкай да Канстытуцыі ЗША, у якой сказана:
«Усе асобы, якія нарадзіліся або натуралізаваліся ў Злучаных Штатах і знаходзяцца пад іх юрысдыкцыяй, з’яўляюцца грамадзянамі Злучаных Штатаў і штата, у якім яны пражываюць».
Папраўка была ратыфікавана ў 1868 годзе, неўзабаве пасля заканчэння Грамадзянскай вайны ў ЗША, каб замацаваць правы былых рабоў і не дапусціць іх абмежавання асобнымі штатамі.
Першую спробу абмежаваць дзеянне гэтай папраўкі Трамп зрабіў ужо ў першы дзень свайго знаходжання ў Белым доме ў студзені 2025 года.
Тагачасны ўказ быў больш жорсткім: ён загадваў амерыканскім ведамствам не прызнаваць грамадзянства дзяцей, народжаных у ЗША, калі ніводзін з бацькоў не быў грамадзянінам ЗША або ўладальнікам дазволу на жыхарства (грын-карты).
Судовы разгляд дайшоў да Вярхоўнага суда, які ў чэрвені 2026 года пастанавіў, што ўказ Трампа 2025 года супярэчыць 14‑й папраўцы, пацвердзіўшы права на грамадзянства паводле нараджэння.
Гэта стала сур’ёзным ударам па спробах Трампа абмежаваць кола асоб, якія маюць права жыць, працаваць і атрымліваць грамадзянства ў ЗША.
Падпісваючы новыя ўказы, Трамп назваў рашэнне Вярхоўнага суда «дрэнным і вельмі несправядлівым», дадаўшы, што «наша краіна пакутуе з-за гэтага».
Новыя ўказы, верагодна, таксама будуць аспрэчаныя ў судзе і правераныя на адпаведнасць 14‑й папраўцы.
На думку прафесара юрыдычнай школы Каліфарнійскага ўніверсітэта ў Дэвісе Габрыэля Чына, некаторыя іх палажэнні могуць застацца ў сіле, але іншыя «выклікаюць сур’ёзныя канстытуцыйныя пытанні».
Чын адзначае, што прэзідэнт сапраўды валодае пэўнымі паўнамоцтвамі абмяжоўваць уезд у ЗША, у тым ліку з мэтай нараджэння дзіцяці.
«Але як толькі гэта адбываецца, як толькі дзіця нараджаецца ў Злучаных Штатах, я не думаю, што прэзідэнт мае паўнамоцтвы вырашаць, што гэтае дзіця не з’яўляецца грамадзянінам», — сказаў ён.
Паводле слоў Чына, «радзільны турызм» — гэта «кропля ў моры» ў параўнанні з мільёнамі родаў, якія штогод адбываюцца ў ЗША.
«Гэта вельмі рэдкая з’ява», — лічыць прафесар.
Каментары