Навумчык паразважаў, як разгортвалася б гісторыя, калі б Кебіч перамог у 1994‑м
Летась на фестывалі інтэлектуальнай кнігі «Прадмова» ў Празе ў мяне запыталіся: а калі б у 1994‑м перамог не Лукашэнка, а Кебіч — ці было б лепш? Пытанні такога кшталту патрабуюць грунтоўных адказаў. Але калі коратка — так, лепш, піша ў фэйсбуку журналіст і «дэпутат Незалежнасці» Сяргей Навумчык.
Нават карумпаванае атачэнне Кебіча было куды менш небяспечным для Незалежнасці і дэмакратыі, чым тая шваль з маладых і не вельмі маладых «ваўкоў», якія прыйшлі з Лукашэнкам.
Найхутчэй, Кебіч працягваў бы тое, што ён пачаў у 1993‑м далучэннем Беларусі да АДКБ і падпісаннем сумнеўных дамоў з Масквой. Але нацыянальнае Адраджэнне не было б гвалтоўна спыненае, яно б ішло, хай і не ў зручных умовах (нагадаю, што ў 1993‑м 80% першакласнікаў пайшлі ў беларускія класы не таму, што гэтага вельмі хацеў Кебіч, а таму, што мы патрабавалі выканання Закона аб мовах. А Лукашэнка пачаў з закрыцця беларускіх школ).
Адназначна, Кебіч не стаў бы пазбаўляць беларускую мову статусу адзінай дзяржаўнай, не скасоўваў «Пагоню» і бел-чырвона-белы сцяг у якасці дзяржаўных сімвалаў, абсалютна выключана, што ён даў бы загад збіваць дэпутатаў БНФ у залі парламента.
Вялікай дэмакратыі не было б, але ў 1995‑м БНФ адназначна меў бы фракцыю ў ВС (хаця б 20‑30 дэпутатаў, як і ў ВС-12). Не было б шальмавання па БТ Васіля Быкава і, як вынік, ягонай фактычнай эміграцыі. Не было б забойства Захаранкі, Ганчара і Красоўскага, у гэтым я не сумняюся (кажу пра адзін 5‑гадовы электаральны тэрмін прэзідэнцкіх паўнамоцтваў — (1994-1999) — Завадскага забілі ў 2000-м).
Думаю, мы б мелі 5 гадоў на нацыянальнае развіццё (з вялікімі нашымі высілкамі, натуральна).
Пры гэтым я ані ў якім разе не здымаю віны Кебіча за тое, што адбылося ў 1994‑м (не адказнасці — адказнасць у той ці іншай ступені нясе кожны палітык ці грамадскі дзеяч, і нават звычайны выбаршчык, а вось віну нясе той, хто мае ўладу).
Кебіч наўрад ці пайшоў бы на другі тэрмін. А вось хто б перамог у 1999-м, і што было б пасля — прадказаць не бяруся.
Пётра Садоўскі — чалавек, які спазнаў «гістарычнае шчасце»
Тры версіі аднаго правалу: як на парламенцкіх выбарах у 1995‑м сутыкнуліся Пазняк і Мацкевіч
«Калі б не «Вясна-1996, мы б былі Татарстанам». 30 гадоў таму беларусы ўжо пратэставалі супраць Лукашэнкі і Расіі — як гэта было
«Не знайшлося лідара, здольнага гэта зрабіць». Лябедзька расказаў, калі прайграла дэмакратыя ў Беларусі і пры чым тут Пазняк
Беларускія 1990-я: згадваем герояў эпохі
«Кайлас, я іду». Што за беларуска знікла ў жудасным селі ў Непале6
Каментары
- Кебич отмечал, что «русский мир» не нужно откуда-то извне привносить в Беларусь или бояться его, так как он «давно в наших мыслях, в наших душах и в нашем образе жизни»
- Значительная часть работы посвящена критике разрушения единого советского пространства
С Кебичем уже б никто и не помнил толком, что была такая страна Беларусь. Лет 25 точно. Сказки эти веселят все больше с каждым разом. Баснописцы.