Пакуль беларуска чакала студэнцкі ДНЖ у Польшчы, паспела скончыць універсітэт. Чыноўнікі пайшлі насустрач
Ніна прыехала ў Польшчу вучыцца ва ўніверсітэце, а паралельна ўладкавалася на працу ў буйную кампанію. Вырашыла атрымаць ДНЖ па працы, але не ўлічыла, што якраз тады Польшча мяняла правілы: падаць заяву на працоўны ДНЖ са студэнцкай візай больш нельга.
Змены набылі моц за дзень да таго, як дзяўчына планавала падаць дакументы. У выніку яе легалізацыя ператварылася ў квэст. Як яго ўдалося прайсці, Most расказала спецыялістка па легалізацыі Ірына Варачкова, якая ёй дапамагала.
Ніна (імя зменена) паступіла ў бакалаўрыят адной з варшаўскіх ВНУ і на працягу некалькіх гадоў знаходзілася ў краіне па студэнцкіх візах. Усяго такіх віз у яе было тры. Раней яна без асаблівых цяжкасцяў атрымлівала іх у Беларусі, але з часам стала баяцца, што з афармленнем чарговай могуць узнікнуць праблемы.
Яшчэ падчас вучобы дзяўчына знайшла працу ў буйной кампаніі. Калі тэрмін апошняй студэнцкай візы стаў падыходзіць да канца, яна вырашыла падаваць заяву на карту побыту. Працадаўца патрабаваў, каб пасля заканчэння візы ў супрацоўніцы быў штамп у пашпарце, які пацвярджае падачу заявы на ДНЖ. Таму дакументы трэба было падаць асабіста, са здачай адбіткаў пальцаў — у 2025 годзе падача заяў яшчэ не была пераведзена ў электронную форму.
Запісацца ўдалося толькі на 2 чэрвеня 2025 года — свабоднае месца знайшлі з дапамогай ботаў, якія адсочваюць запісы ва ўжонд.
Але 1 чэрвеня, літаральна за дзень да падачы, у Польшчы набылі моц змены ў міграцыйнае заканадаўства. Яны абмежавалі магчымасць атрымання адзінага дазволу на часовае знаходжанне і працу для замежнікаў, якія знаходзяцца ў Польшчы па пэўных тыпах віз, у тым ліку студэнцкіх.
— Прыйшлі тры супрацоўніцы ўжонда (мясцовага самакіравання). Нам патлумачылі, што падацца па працы мы не можам, — успамінае той дзень Ірына.
У выніку заяву падалі на падставе навучання ва ўніверсітэце. А працаўладкаванне ў буйной кампаніі выкарысталі, каб пацвердзіць, што ў дзяўчыны ёсць стабільны даход.
Універсітэт скончыла, а рашэння па карце ўсё яшчэ не было
Прайшоў амаль год, але рашэнне па заяве беларускі так і не прынялі.
У чэрвені 2026 года дзяўчына скончыла бакалаўрыят. Але даведка з універсітэта, якая пацвярджала навучанне, дзейнічала толькі да 30 мая. Такім чынам, падстава, на якой яна першапачаткова прасіла прадаставіць ДНЖ, перастала быць актуальнай.
Спецыялістка прапанавала змяніць мэту знаходжання: для выпускнікоў польскіх універсітэтаў прадугледжана магчымасць аднаразова атрымаць дазвол на жыхарства (pobyt czasowy dla absolwenta) — для пошуку працы або пачатку прадпрымальніцкай дзейнасці. Такі дазвол на знаходжанне выдаецца на дзевяць месяцаў.
Аднак у дзяўчыны ўжо была пастаянная праца, і гэты варыянт дрэнна адпавядаў яе фактычнай сітуацыі. Таксама сітуацыю ўскладняла тое, што дыплом адразу пасля заканчэння вучобы Ніна не магла атрымаць. Трэба было дачакацца, пакуль універсітэт аформіць дакумент.
— Выбару ў нас практычна не было. Альтэрнатывай магло стаць толькі вяртанне ў Беларусь па новую візу. Таму вырашылі змагацца, — тлумачыць спецыялістка.
Беларуска вырашыла працягнуць адукацыю і паступіла ў магістратуру на завочную форму навучання. Яна атрымала пацверджанне залічэння, але і гэта не вырашала праблему: завочная вучоба не давала магчымасці аформіць студэнцкі ДНЖ па правілах, прадугледжаных для вочнага навучання.
У чэрвені 2026 года Ірына накіравала дакументы з просьбай змяніць мэту знаходжання на прадугледжаную для выпускніка польскага ўніверсітэта. У ліпені дзяўчына нарэшце атрымала дыплом бакалаўра. Яго таксама перадалі ва ўжонд.
Пасля гэтага заставалася чакаць рашэння.
Вярнуліся да ДНЖ па працы
У верасні 2026 года Ірына пачала высвятляць, ці можна змяніць мэту знаходжання яшчэ раз — цяпер на працу.
Неўзабаве з Мазавецкага ваяводскага ўжонда прыйшоў ліст з запытам аб тым, на якой усё ж падставе дзяўчына падаецца на ВНЖ — па працы або для пошуку працы.
Ірына з кліенткай вырашылі падаць заяву на змену мэты знаходжання і дакументы, неабходныя для разгляду справы на падставе працы. Для гэтага спатрэбіўся дадатак да заявы (załącznik nr 1), які запаўняе працадаўца. Паколькі беларуска працавала на буйным прадпрыемстве са складанай структурай кіравання, афармленне дакумента аказалася няпростым. У выніку патрэбныя дакументы ад працадаўцы былі атрыманы. Таксама Ірына прапанавала кліентцы даплаціць 100 злотых гербавага збору (для ДНЖ па працы ён складае 440 злотых, а па астатніх падставах — 340 злотых, адпаведна — 23 — 77 — 100 еўра).
— Хацелася падстрахавацца ўсюды і мець менш падстаў для патэнцыйнай адмовы, — кажа Ірына.
Спецыялістка падрыхтавала асобны ліст ва ўжонд, у якім падрабязна патлумачыла, як за час разгляду заявы змяняліся абставіны кліенткі. У лісце яна папрасіла ўлічыць усе абставіны справы, разгледзець яе індывідуальна і вынесці станоўчае рашэнне замест адмовы.
Пашанцавала з інспектарам
У кастрычніку 2026 года Мазавецкі ваявода прыняў станоўчае рашэнне. Беларуска атрымала дазвол на часовае знаходжанне і працу. Ён дзейнічае амаль тры гады. У абгрунтаванні паказана, што дзяўчына скончыла бакалаўрыят у Варшаве і працуе ў Польшчы. Акрамя таго, як выпускніца польскага ўніверсітэта, яна вызвалена ад абавязку атрымліваць асобны дазвол на працу.
Ірына Варачкова лічыць атрыманае рашэнне ўдалым зыходам індывідуальнай справы. Паводле яе ацэнкі, шмат што залежала ад падыходу інспектара, які разглядаў заяву і пагадзіўся ўлічыць змененыя абставіны. Але такі вынік не гарантаваны.
— Нам пашанцавала. Іншы інспектар мог бы адмовіць, — кажа спецыялістка.
Святлана Ціханоўская пра крытыку з боку Ціханоўскага: Мне ад гэтага вельмі крыўдна і непрыемна40
Каментары