Ці будзе беларусізацыя?

Пасля заявы міністра культуры Беларусі Паўла Латушкі на Пятым з’ездзе беларусаў свету аб тым, што ён зробіць усё магчымае, каб перавесці сваё міністэрства на беларускую мову, адзін з дэлегатаў гэтага з’езду, гомельскі актывіст Ігар Случак, вырашыў яму дапамагчы ў справе беларусізацыі.

У звароце, разасланым у некалькі дзесяткаў міністэрстваў і ведамстваў краіны, было прапанавана перавесці справаводства на беларускую мову, а таксама ўжываць яе ў паўсядзённым працоўным жыцці.

За гэты час было атрымана 25 адказаў, пераважная большасць з якіх, дарэчы, дадзеная на беларускай мове. Рускамоўнымі аказаліся толькі Міністэрства працы і сацыяльнай абароны, Міністэрства гандлю, Міністэрства сельскай гаспадаркі й харчавання і Міністэрства прамысловасці.

У цэлым адказы даволі станоўчыя і вытрыманыя.

Але ёсць і сухія адпіскі кшталту: «Разгледзелі.., паведамляем…, немэтазгодна…» альбо «Закон РБ «Аб мовах у Рэспубліцы Беларусь» прадугледжвае права на выкарыстанне рускай мовы…» і г.д. Прыкладна такія адказы прыйшлі з Міністэрства працы і сацыяльнай абароны, Міністэрства спорту і турызму, Міністэрства гандлю, Генеральнай пракуратуры, Міністэрства інфармацыі, а таксама з Гомельскага абласнога і гарадскога саветаў.

У некалькіх выпадках даецца дэталёвае абгрунтаванне, чаму менавіта сёння немажліва перавесці справаводства на беларускую мову: «Перавод справаводства ў органах унутраных спраў на беларускую мову патрабуе значных фінансавых сродкаў на замену штампаў, пячатак, бланкаў друкаванай прадукцыі, выдаткаў на пераклад і выданне на беларускай мове дзеючых пастаноў, загадаў, распараджэнняў, іншай службовай дакументацыі. З улікам таго, што органы ўнутраных спраў у сваёй дзейнасці цесна ўзаемадзейнічаюць з іншымі праваахоўнымі органамі, судамі, органамі ўлады і кіравання, перавод справаводства на беларускую мову толькі ў Міністэрстве ўнутраных спраў без правядзення аналагічнай працы ў сістэме справаводства іншых дзяржаўных органаў Рэспублікі Беларусь немэтазгодны». Ці, напрыклад, такім чынам: «Министерство промышленности Республики Беларусь с пониманием относится к идее дальнейшего расширения использования белорусского языка в нашей стране как государственного языка. В то же время мы полагаем, что данный процесс должен иметь постепенный характер и последовательно осуществляться на государственном уровне, например, через соответствующую программу».

У большасці адказаў прасочваецца нават жаданне прадэманстраваць свае дасягненні ў выкарыстанні беларускай мовы:

«Дзеля забеспячэння ўжывання дзвюх моваў Міністэрства фінансаў рыхтуе праекты пастаноў Урада па шэрагу пытанняў выключна на беларускай мове. Таксама Міністэрства фінансаў выкарыстоўвае беларускую мову, калі адказвае на лісты грамадзян і арганізацый, якія звярнуліся на беларускай мове»; «…падрыхтоўка органамі дзяржаўнай статыстыкі зводнай статыстычнай інфармацыі ажыццяўляецца як на рускай, так і на беларускай мове. Прыклад таму — работа Галоўнага статыстычнага ўпраўлення Гродзенскай вобласці, якое ўжо на працягу многіх гадоў выпускае штомесячны даклад аб сацыяльна‑эканамічным становішчы Гродзенскай вобласці на беларускай мове…»; «…рашэнні Канстытуцыйнага Суда публікуюцца ў часопісе «Веснік Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь» на рускай і беларускай мовах».

Прысутнічаюць і аптымістычныя запэўненні кшталту: «…процесс перехода на белорусский язык в стране, где 81% населения — этнические белорусы, неизбежен»(Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчавання); «Улічваючы ўсё гэта, Белстат працягне паслядоўную работу па распаўсюджванні ў дзейнасці органаў дзяржаўнай статыстыкі беларускай мовы з улікам норм Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь і захавання правоў і свабод грамадзянаў».

Аналізуючы ўсе гэтыя адказы, можна зрабіць выснову, што пакуль праблема «беларусізацыі» сур’ёзна на дзяржаўным узроўні не абмяркоўваецца.

Але пры гэтым чынавенства адчувае пэўныя змены ў стаўленні да нацыянальнага пытання, таму і такія асцярожныя адказы. Ініцыятывы Паўла Латушкі і магілёўскага губернатара Пятра Рудніка, які вырашыў прапагандаваць выкарыстанне беларускай мовы ў рэгіёне і нават стварыў адмысловую камісію, з’яўляюцца толькі першымі ластаўкамі і ў большай ступені асабістымі ідэямі. Тым не менш, яны знаходзяцца ў рэчышчы сённяшніх інтарэсаў і патрэбаў беларускага рэжыму, таму што, па‑першае, гэта будзе вітацца Захадам, па‑другое, адцягне ўвагу грамадства ад сацыяльна‑эканамічных праблемаў і, па‑трэцяе, выб’е адзін з казыроў апазіцыі.

Гэта, аднак, не азначае, што ўжо заўтра ўлада пачне павальную беларусізацыю. Такі працэс хутчэй за ўсё будзе ў большай ступені імітацыйным з невялічкімі крокамі па пашырэнні выкарыстання беларускай мовы. Але альтэрнатывы развіццю нацыянальнай культуры і мовы ў сучаснай нацыянальнай дзяржаве папросту не існуе, і гэта немажліва не ўлічваць.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0