Падлеткі сталі радзей карыстацца прэзерватывамі — вынікі новага даследавання
Траціна 15-гадовых падлеткаў заявіла, што падчас апошняга палавога акта не карысталіся прэзерватывам. Але пры гэтым цяпер маладыя людзі пачынаюць сэксуальнае жыццё пазней, чым ранейшыя пакаленні.
Еўрапейскае рэгіянальнае бюро Сусветнай арганізацыі аховы здароўя (СААЗ) пры канцы жніўня апублікавала даклад, высновы якога грунтуюцца на шматкампанентным даследаванні «Паводзіны дзяцей школьных гадоў у адносінах да здароўя» (HBSC). Яно праводзілася ў 2014—2022 гады і ахапіла 242 тысячы падлеткаў у 42 краінах і рэгіёнах.
Колькі 15-гадовых маюць сэксуальны досвед
Вынікі пацвярджаюць даныя, атрыманыя ў папярэдніх даследаваннях, паводле якіх першыя сэксуальныя адносіны ў сучасных падлеткаў звычайна адбываюцца пазней, чым у іх аднагодкаў у папярэдніх пакаленнях.
У 2022 годзе толькі кожны пяты (20%) 15-гадовы хлопец і кожная сёмая (15%) 15-гадовая дзяўчына паведамілі, што мелі палавыя кантакты. Пры гэтым у параўнанні з 2018 годам паказчык адносна хлопчыкаў знізіўся на 5%.
Гэтая тэндэнцыя найбольш прыкметная ў розных краінах, сярод якіх лідзіруюць Албанія, Арменія, Францыя і Грэцыя. А вось сярод дзяўчат такіх агульных змен у параўнанні з 2018 годам не заўважна. Пры гэтым, калі глядзець па краінах, значнае зніжэнне было зафіксавана ў Балгарыі, Чэхіі і Грэцыі, а значны рост — у Францыі, Люксембургу і Іспаніі.
Аўтары звяртаюць увагу на значную гендарную розніцу ў набыцці сэксуальнага вопыту ў 22 з 42 краін і рэгіёнаў. Прычым яна найбольшая (30 працэнтных пунктаў) у Албаніі і Паўночнай Македоніі (25 пунктаў). Істотна большая за хлопцаў доля дзяўчат, якія паведамілі, што мелі палавыя адносіны, была выяўленая толькі ў Грэнландыі.
Таксама відавочныя шырокія міжнацыянальныя/рэгіянальныя варыяцыі з рознымі мадэлямі для дзяўчат і хлопцаў. У Арменіі, Казахстане і Кыргызстане распаўсюджанасць палавых актаў сярод дзяўчат склала 2% і менш, яны там захоўваюць цнатлівасць. А найбольшы паказчык быў у Даніі (Грэнландыя) (49%) і Фінляндыі (29%). У хлопцаў распаўсюджанасць вагалася ад 5% у Кыргызстане да 38% у Балгарыі.
Ці выкарыстоўвае моладзь сродкі кантрацэпцыі
Усім 15-гадовым рэспандэнтам, якія паведамілі пра сэксуальную актыўнасць, было зададзена пытанне, ці выкарыстоўвалі яны ці іх партнёр які-небудзь метад кантрацэпцыі падчас апошняга палавога акту.
Траціна падлеткаў (30% хлопцаў і 36% дзяўчат) адказалі, што не выкарыстоўвалі прэзерватываў. У цэлым у параўнанні з 2014 годам памяншэнне выкарыстання гэтага метаду засцярогі сярод хлопчыкаў адбылося на 9 працэнтаў, у дзяўчат — на шэсць.
Выкарыстанне прэзерватываў па адказах дзяўчат было самым нізкім у Албаніі (24%), а самым высокім у Сербіі (81%) і Малдове (75%). Па адказах хлопцаў самым нізкім яно было ў Швецыі (43%), а самым вялікім ў Швейцарыі (77%).
Акрамя таго, 9% хлопцаў і 7% дзяўчат усіх апытаных не змаглі адказаць, ці быў іх апошні палавы кантакт абароненым. Сярод апошніх лічбы вар'іруюцца ад 0,5 працэнта ў Італіі і Вялікабрытаніі да 38 працэнтаў у Кыргызстане.
Калі гаварыць пра супрацьзачаткавыя таблеткі, то 68% маладых дзяўчат заявілі, што не выкарыстоўвалі іх падчас апошняга палавога акту. І гэты паказчык для гэтай узроставай катэгорыі застаецца стабільным з 2018 года.
У цэлым пра тое, што падчас апошняга сэксуальнага кантакту не карысталіся ні прэзерватывам, ні супрацьзачаткавымі таблеткамі, заявілі кожныя трэція 15-гадовая дзяўчына (31%) і хлопец (30%).
Сэкс у падлеткаў: высновы СААЗ
«Пададзеныя ў дакладзе звесткі засмучаюць, але не выклікаюць здзіўлення, — адзначыў Еўрапейскі рэгіянальны дырэктар СААЗ Ханс Генры Клуге (Hans Henri P. Kluge). — Многія краіны па-ранейшаму не надаюць належнай увагі комплекснай сэксуальнай асвеце з улікам узроставых асаблівасцяў, а ў тых краінах, дзе такая асвета праводзіцца, у апошнія гады яна ўсё часцей падвяргаецца нападкам на падставе лжывага меркавання, што яна заахвочвае сэксуальную актыўнасць».
СААЗ рэкамендуе ўкараняць і фінансаваць праграмы палавога выхавання, якія тычацца кантрацэпцыі, інфекцый, якія перадаюцца палавым шляхам, згоды, гендарнай роўнасці і тлумачэння, што бываюць людзі іншай сэксуальнай арыентацыі.
Сэксуальнае жыццё падлеткаў у Беларусі, Польшчы і Літве
Калі гаварыць пра нашых суседзяў, то ў Польшчы аб наяўнасці сэксуальнага вопыту сказала кожная дзясятая (10%) 15-гадовая дзяўчынка і кожны пяты (20%) хлопец.
Літоўцы пачынаюць сэксуальнае жыццё пазней, чым палякі. Там гэтыя лічбы складаюць 14% (хлопцы) і 9% (дзяўчаты).
З іх заявілі, што падчас апошняга палавога акту не выкарыстоўваліся ні прэзерватывы, ні супрацьзачаткавыя сродкі, 31% дзяўчат і 42% хлопцаў у Польшчы, а таксама 32% дзяўчат і амаль палова хлопцаў (48%) у Літве.
Розніца ў працэнце дзяўчат і хлопцаў можа тлумачыцца тым, што апошнія дакладна не ведалі, ці выкарыстоўвае супрацьзачаткавыя сродкі іх партнёрка.
Звестак з Беларусі ў дакладзе няма, але ёсць падставы думаць, што тэндэнцыі ў нас будуць такія ж, як у суседніх краінах Еўропы, з якімі ў нас падобны лад жыцця і культурныя традыцыі.
Каментары