«Што б ні рабілі і што б ні казалі эмігранты, гэта не можа паўплываць на сітуацыю ўнутры Беларусі», — лічыць Аляксандр Фядута. Абсалютная лухта, адказвае яму Мікола Бугай.
Вось бываюць людзі, якія ведаюць мільёны лічбаў, імёнаў, фактаў — але раз за разам памыляюцца, калі справа даходзіць да высноваў і практычных рашэнняў. Аляксандр Фядута прадэманстраваў гэта і ў 1994, і ў 2010, у 2021. Бачу, што Фядута не гатовы здрадзіць сабе і настроены ісці па шляху памылак да канца.
«Змены могуць быць толькі ўнутры самой Беларусі. Што б ні рабілі і што б ні казалі эмігранты, я не думаю, што гэта можа сапраўды паўплываць на сітуацыю ўнутры Беларусі», — сказаў Фядута ў інтэрв'ю «Свабодзе».
Стоп — а як жа польская «Культура» Гедройця, якая выдавалася ў Парыжы і куды пасля свайго абрання завітаў, каб аддаць даніну павагі, прэзідэнт-посткамуніст Кваснеўскі. Архіпелаг Гулаг: першую праўду пра сталінскія рэпрэсіі ўнутры СССР данеслі заходнія радыё — ён прагучаў для дзясяткаў мільёнаў людзей голасам беларускі Галіны Руднік. Украінская «Сучасність», літоўскі Metmenys.
Пяройдзем у палітыку. Грэк Канстанцінас Караманліс. Партугалец Марыа Саарэш. Тунісец Рашыд Ганушы.
Нацыі розныя, геапалітычныя сітуацыі розныя, па-рознаму бывае. Памылка Фядуты, магчыма, у тым, што ён працягвае глядзець на свет і на Беларусь праз прызму гісторыі Расіі.
Так, у выпадку Расіі эміграцыя мала паўплывала на ход падзей у канцы ХХ і пачатку ХХІ стагоддзя. Але ўплыў, палітычны, культурны і маральны, і дапамога дыяспары ў той жа час у выпадку многіх цэнтральна– і ўсходнееўрапейскіх нацый быў нашмат большы. Імёны: Валдас Адамкус, Саламэ Зурабішвілі, Томас Венцлава, Чэслаў Мілаш, Аляксандр Смоляр, Міклаш Харасці, Уладзімір Тысманяну, Карэл Шварцэнберг, Вайра Віке-Фрайберга, Томас Ільвэс (наўмысна прыводжу імёны з розных краін і прафесій).
Больш за тое, інтэрнэт памяняў спосабы камунікацыі.
Беларусы ўнутры краіны і беларусы дыяспары сталі спалучанымі сасудамі. Уся краіна на працягу сутак ведае тое, што напісалі і расказалі ў эфіры незалежныя СМІ. Дыяспара збірае салідныя сродкі для палітзняволеных і іх сямей, для культурных праектаў. А як інакш тут і цяпер? Выйсця то іншага няма. Роля дыяспары — захоўваць, дапамагаць, працягваць традыцыю.
Давайце адрозніваць. Сапраўды, будучыня краіны будзе вырашацца толькі ўнутры краіны. Змена сістэмы, палітычныя перамены могуць вырасці, выспець толькі ўнутры краіны, унутры дзяржаўнай эліты. Чалавек знутры заўсёды будзе мець перавагу перад эмігрантам у разуменні працэсаў у краіне. Будзе мець і маральную перавагу, бо ён застаўся там, нягледзячы ні на што.
Але каб «што б ні рабілі і што б ні казалі» — прабачце.
«Дэпрэсія ў калоніі — з’ява страшная». Фядута расказаў пра Андрэя Паднябеннага, які за кратамі скончыў жыццё самагубствам
Фядута: Булгакаў і Ахматава зразумелі б, чаму ва Украіне зносяць помнікі ім
Фядута пра сваю «справу змоўшчыкаў»: Злавілі лохаў, якія паверылі ў тое, што змова магчымая
Фядута: Спачатку зніклі кнігі Святланы Алексіевіч, потым — інагентаў
Фядута пра Ігара Аліневіча: Спрачацца было бессэнсоўна. Але мы працягвалі гэта рабіць, з перапынкамі на допыты і ператрусы
Каментары