Беларусы на першым месцы ў рэгіёне па смяротнасці ад хвароб сэрца і сасудаў
Нягледзячы на адкрыццё новых кардыялагічных цэнтраў і рост колькасці высокатэхналагічных умяшанняў, Беларусь застаецца адной з краін Еўропы з найвышэйшай смяротнасцю ад хвароб сэрца і сасудаў. Паводле міжнародных даных, беларусы паміраюць ад сардэчна-сасудзістых захворванняў у 3,5 раза часцей за немцаў і больш чым удвая часцей за палякаў. Пры гэтым каля траціны пацыентаў з інфарктам міякарда па-ранейшаму не маюць доступу да лячэння, якое ў краінах Еўрасаюза ўжо даўно стала стандартам.

Такія высновы ўтрымліваюцца ў незалежным аглядзе беларускай сістэмы аховы здароўя, падрыхтаваным актывістамі незалежнага прафсаюза медыкаў пры падтрымцы Фонду медыцынскай салідарнасці Беларусі BYMEDSOL і праекта «Белыя халаты».
Паводле даных World Heart Federation і Institute for Health Metrics and Evaluation, у 2021 годзе ад хвароб сэрца і сасудаў (ССЗ) у Германіі памерла 133 чалавекі на 100 тысяч насельніцтва, у Польшчы — 218, у Літве — 303, у Латвіі — 330, у Расіі — 395. Беларусь з паказчыкам 467 узначальвала гэты спіс.
| Краіна | Узростава-стандартызаваная смяротнасць ад ССЗ на 100 тысяч, 2021 | Адносна Германіі |
| Беларусь | 467 | 3,51× |
| Расія | 395 | 2,97× |
| Латвія | 330 | 2,48× |
| Літва | 303 | 2,28× |
| Польшча | 218 | 1,64× |
| Германія | 133 | 1,00× |
Крыніца: матэрыялы агляду
Пры гэтым праблема, як адзначаюць аўтары даследавання, не зводзіцца толькі да высокай смяротнасці. Афіцыйная беларуская статыстыка паказвае вялікія адрозненні ў паказчыках сардэчна-сасудзістых захворванняў паміж рэгіёнамі.
Так, агульная захваральнасць на ішэмічную хваробу сэрца ў 2025 годзе ў Брэсцкай вобласці была амаль удвая вышэйшая, чым у Віцебскай, а колькасць новых выпадкаў хвароб сістэмы кровазвароту ў Мінску больш чым удвая перавысіла паказчык Магілёўскай вобласці.
Агульная захваральнасць на цэрэбраваскулярныя хваробы ў Віцебскай вобласці была ў 2,4 раза вышэйшай, чым у Магілёўскай, а колькасць новых выпадкаў нестабільнай стэнакардыі ў Гомельскай вобласці — амаль у 2,5 раза большай, чым у Мінскай.
Для краіны з адзінай сістэмай аховы здароўя такія разыходжанні выглядаюць незвычайнымі. Яны могуць сведчыць пра розную якасць дыягностыкі і дыспансернага назірання, праблемы са статыстычным улікам або недастатковае выяўленне захворванняў у асобных рэгіёнах. Інакш кажучы, частка пацыентаў можа проста не трапляць у афіцыйную статыстыку своечасова.
Аднак нават тыя паказчыкі, якія фіксуюцца афіцыйна, сведчаць пра яшчэ адну праблему — абмежаваную даступнасць высокатэхналагічнай кардыялагічнай дапамогі.
Параўнанне з суседнімі краінамі паказвае, што ў Беларусі значна радзей праводзяцца сучасныя кардыялагічныя працэдуры, неабходныя для дыягностыкі і лячэння цяжкіх сардэчных захворванняў.
Паводле разлікаў аўтараў даследавання, у 2025 годзе ў Беларусі выконвалася каля 4,2 тысячы каранаграфій на мільён жыхароў. Гэта крыху больш, чым у Расіі (3,1—3,7 тысячы), але значна менш, чым у краінах Еўрасаюза: у Польшчы гэты паказчык перавышаў 6,3 тысячы, у Латвіі складаў больш за 7 тысяч, а ў Літве і Германіі набліжаўся да 9,5 і 9,1 тысячы адпаведна.
Яшчэ больш прыкметнае адставанне назіраецца па колькасці празскурных каранарных умяшанняў (ПКУ) — працэдур, якія выкарыстоўваюцца для аднаўлення крывацёку ў звужаных або закаркаваных каранарных артэрыях. У Беларусі ў 2025 годзе было праведзена каля 2 тысяч такіх умяшанняў на мільён чалавек, што прыкладна адпавядае расійскаму ўзроўню (1,9-2,2 тысячы). У Польшчы, Літве, Латвіі і Германіі гэты паказчык быў амаль удвая вышэйшы — ад 3,6 да 4,4 тысячы на мільён насельніцтва.
Табліца. Супастаўленне колькасці высокатэхналагічных умяшанняў пры вострай сардэчнай паталогіі па краінах
| Краіна | Каранаграфія / дыягнастычная катэтэрызацыя на 1 млн | Год | ПКУ на 1 млн | Год |
| Беларусь | 4 250 | 2025 | 1 970 | 2025 |
| Расія | 3 100—3 700 | 2023 | 1 900—2 200 | 2023 |
| Латвія | 7 111 | 2024 | 4 011 | 2024 |
| Літва | 9 491 | 2024 | 3 649 | 2024 |
| Польшча | 6 354 | 2024 | 3 776 | 2024 |
| Германія | 9 107 | 2023 | 4 413 | 2023 |
Крыніца: матэрыялы агляду
У апошнія гады ўлады спрабуюць выправіць сітуацыю, адкрываючы новыя кардыяэндаваскулярныя цэнтры ў рэгіёнах. Такія ўстановы ўжо з'явіліся ў Брэсце, Жлобіне, Ваўкавыску, Лідзе, Крычаве і Магілёве, яшчэ некалькі плануюць адкрыць.
Аднак доступ да сучаснага лекавання па-ранейшаму застаецца абмежаваны. У 2025 годзе толькі 68,3% пацыентаў з інфарктам міякарда змаглі атрымаць празскурнае каранарнае ўмяшанне. Для параўнання, у Польшчы і Германіі такую дапамогу атрымліваюць каля 90—95% пацыентаў.
Каментары
Без такіх удакладненняў вынікі выглядаюць маніпулятыўнымі.