Pasoł Vialikabrytanii: Na dziaržpradpryjemstvach mohuć spaźnicca abo ŭvohule nie pryjści na sustreču!
27 studzienia 1992 hoda Biełaruś i Vialikabrytanija ŭstalavali dypłamatyčnyja adnosiny. Z hetaj nahody «NN» pahutaryła z pasłom Jaje Vialikaści Fijonaj Hib.

«Naša Niva»: 25 hadoŭ tamu byli ŭstalavanyja dypłamatyčnyja adnosiny pamiž Biełaruśsiu i Vialikabrytanijaj. Čaho ŭdałosia dasiahnuć za hety čas?
Fijona Hib: Dypłamatyčnyja adnosiny pamiž našymi krainami zabiaśpiečvajuć nieabchodnuju asnovu dla mižnarodnych adnosin. Kali ŭ krainie niama dypłamatyčnaj prysutnaści, heta abciažarvaje dasiahnieńni zamiežnaj palityki, a taksama ŭskładnaje vyrašeńnie pytańniaŭ ŭ halinie nacyjanalnaj biaśpieki. Kali kazać u dvuch słovach, to my pierachodzim na inšy ŭzrovień razumieńnia adzin adnaho.
«NN»: A jakija kankretnyja stanoŭčyja prykłady vy mahli b adznačyć?
FH: Heta naša dapamoha Biełarusi paśla Čarnobylskaj katastrofy. Vialikabrytanija praciahvaje jaje akazvać da hetaha času. Niekalki brytanskich dabračynnych fondaŭ praciahvajuć pracavać z paciarpiełymi rajonami. I kožnaje leta brytanskija siemji prymajuć u siabie biełaruskich dziaciej. Heta vialiki pośpiech u halinie humanitarnych adnosin.
«NN»: Litaralna paru tydniaŭ tamu biełaruski ŭrad admianiŭ na piać dzion vizy dla hramadzian ES, ZŠA i inšych krain. Ci varta čakać krokaŭ u adkaz ad Vialikabrytanii, čamu ŭvohule vašuju vizu tak składana atrymać?
FH: My vitajem rašeńnie ŭrada Biełarusi ab uviadzieńni novaj vizavaj sistemy. Heta vielmi dobraje rašeńnie, ale termin — zanadta maleńki. Mnie zdajecca, što termin pavinien być dziesiać dzion ci navat bolš, kab pa-sapraŭdnamu paznajomicca z hetaj cudoŭnaj krainaj, a taksama acanić usie mahčymaści, jakija kraina adkryvaje ŭ pytańniach turyzmu i biznesu. Zdajecca, urad byŭ zanadta aściarožny, i spadziajusia, što najbližejšym časam hety termin budzie praciahnuty.
Ja dumaju, što jość płany pasłableńnia ŭ budučyni adnosna pajezdak biełarusaŭ u šenhienskuju zonu, ale nie viedaju detalaŭ.
Vialikabrytanija nie płanuje asłablać vizavy režym.
Vialikaja kolkaść ludziej choča pryjechać u Vialikabrytaniju i, značyć, naš urad pavinien kantralavać kolkaść ludziej, što pryjazdžajuć u krainu. Ja nie mahu skazać, ci składana atrymać vizu. Ale kali ŭ vas jość dobraja pryčyna pryjechać u Vialikabrytaniju, to prablem być nie pavinna.

«NN»: U Biełarusi niedastatkova dobra pradstaŭleny brytanski biznes. Z čym heta źviazana? I ci jość stanoŭčyja prykłady?
FH: Ja b chacieła, kab brytanskich firm u Biełarusi było bolej. Kaniečnie, jość stanoŭčyja prykłady, jak Mothercare ci Next. Ja viedaju, što adzin sa stvaralnikaŭ brenda adzieńnia Marks & Spencer Majkł Mark byŭ rodam ź Biełarusi.
Barjeram dla prychodu brytanskaha ci inšaha biznesu ŭ Biełaruś možna nazvać adsutnaść kankurentazdolnaści ŭ dziaržaŭnym siektary. Aproč taho, niama ŭpeŭnienaści ŭ harantavańni inviestycyj.
Mnie raskazvali pra niekatoryja dziaržaŭnyja pradpryjemstvy, jakija vielmi nieprafiesijna budujuć adnosiny z brytanskimi kampanijami. Naprykład, spaźniajucca na sustrečy ci nie prychodziać uvohule! Heta stvaraje nie samyja pryjemnyja ŭražańni. A voś pryvatny siektar pracuje dobra. Nie tak daŭno adna brytanskaja kampanija ŭkłała 20 miljonaŭ funtaŭ u budaŭnictva biznes-centra ŭ Minsku [«Krasavik» na skryžavańni praśpiektaŭ Žukava i Dziaržynskaha].
«NN»: U Biełarusi mała chto razumieje, čamu ŭ Vialikabrytanii adbyŭsia «brekzit». Rastłumačcie, što stałasia pryčynaj takoha rašeńnia hramadstva.
FH: Heta byŭ šerah pryčyn. Niekatoryja ličać, — ja nie kažu, ci majuć jany racyju, — što z boku Brusela byŭ zanadta vialiki kantrol. I jany nie chacieli hetaha. Vielmi vialikuju zaniepakojenaść vyklikaŭ uzrovień mihracyi ŭ Vialikabrytaniju, heta stvarała dadatkovaje napružańnie dla škoł i balnic. Inšyja ličyli, što ekanomika Brytanii budzie mocnaj, kali jana vyjdzie ź ES.
Što ciapier važna dla Vialikabrytanii — zasiarodzicca na budučyni i zrabić «brekzit» paśpiachovym u ciesnym supracoŭnictvie z našymi partniorami i sajuźnikami ź ES.

«NN»: Dla mnohich u Zachodniaj Jeŭropie Biełaruś praciahvaje zastavacca biełaj plamaj. Ci šmat vy viedali pra našu krainu da pryjezdu siudy?
FH: Dumaju, što ŭ minułym ludzi niamnoha viedali pra Biełaruś, ale situacyja źmianiajecca. Chacia da hetaj pary mnohim u Vialikabrytanii niezrazumieła, ź jakimi piaćciu krainami miažuje Biełaruś. Ja kažu im, što Biełaruś znachodzicca ŭ samym centry Jeŭropy, i ja stajała na hetym miescy ŭ Połacku! Dla vašaj krainy važna zacikavić ludziej pryjechać siudy. Adkryćcio krainy dapamoža ekanomicy Biełarusi i daść ludziam novyja pracoŭnyja miescy.
Kali ja pracavała va Ukrainie 20 hadoŭ tamu, to Biełaruś była dla mianie zahadkavaj krainaj na poŭnačy, jana zdavałasia mnie zamknionaj i niavietłaj. Kaniečnie, my viedali, što Biełaruś pryniała na siabie asnoŭny ŭdar Čarnobyla.
«NN»: Jak zrabić, kab pra Biełaruś bolej viedali ŭ Vialikabrytanii?
FH: Urad moža zaprašać pradstaŭnikoŭ turbiznesu ci žurnalistaŭ i pakazvać im krainu. My zaprašajem na lutaŭski knižny kirmaš u Minsku aŭtara adzinaha anhlijskamoŭnaha hida pa Biełarusi. Ministerstva sportu i turyzmu dobra viedaje hetaha aŭtara i źbirajecca abmiarkoŭvać hetuju temu.
Sioleta my hałoŭny hość na knižnym kirmašy, pryjedzie šmat cikavych aŭtaraŭ, budzie konkurs dla dziaciej, šmat roznych padziej. My chočam prasoŭvać anhlijskuju movu, adukacyju. Chočam, kab raźvivalisia adnosiny pamiž biełaruskimi i brytanskimi knihahandlarami. Na nastupnym tydni my apublikujem na svajoj staroncy ŭ fejsbuku aficyjnuju prahramu mierapryjemstvaŭ.
«NN»: Ci ciažka vam było paśla Brytanii zvyknucca ź biełaruskaj realnaściu?
FH: Ja žyła va Ukrainie 20 hadoŭ tamu. Mnie zdajecca, što ja lohka adaptujusia da novaha miesca, u tym liku da Biełarusi. Zimoj tut nie tak kiepska, jak u Kijevie kaliści, chacia ŭsio adno davoli šera. Ja šatłandka, u nas nieznajomyja ludzi ŭ mahazinach zaviazvajuć razmovy, pakul stajać u čarzie, najčaściej pra nadvorje. Brytancy razmaŭlajuć z vami, hatovyja ŭśmichnucca nieznajomamu čałavieku, kali jość nahoda, jany adkryvajuć pierad vami dźviery i kažuć «dziakuj». Tut ludzi haścinnyja, ale ŭ płanie asabistych adnosin nie razmaŭlajuć adzin z adnym na vulicach, pradavački ŭ mahazinach mohuć być vielmi hrubymi.

«NN»: Čaho z brytanskich tavaraŭ vam brakuje ŭ Biełarusi?
FH: Ja sumuju pa peŭnamu typu naturalnaha johurtu, jaki vyrableny z kazinaha małaka. Ja viehietaryjanka, tamu sumuju pa viehietaryjanskich sasiskach. Moža być, ich možna kupić u kramkach, ale nie ŭ supiermarkietach. U Brytanii admova ad miasa vielmi papularnaja, tamu kupić takija pradukty nie pytańnie. Taksama mnie nie chapaje syru chałumi.
«NN»: Jak prachodzić vašaje žyćcio ŭ Biełarusi pa-za pracaj, ci jość u vas chobi?
FH: Jość. Amal kožnyja vychadnyja ja katajusia na koniach u maleńkaj vioscy za 33 kiłamietry ad Minska. Chaciełasia b praktykavać chadźbu na łyžach, ale dla hetaha nieabchodnaja kampanija. Ja vučusia hulać u tenis, ŭziała kala vaśmi ŭrokaŭ. Ciapier atrymlivaju zadavalnieńnie ad hulni. Mahčyma, navat budu ŭdzielničać u miždypłamatyčnym tenisnym turniry.Taksama ja lublu mastactva, chadžu na kancerty, balet. U mianie jość kłarnet, ale kab na im pačać ihrać, treba uznavić zaniatki, nie chapaje času na ŭsio, čym by ja chacieła zajmacca.

«NN»: Ci viedajecie vy niešta pa-biełarusku?
FH: Niekali vučyła ŭkrainskuju movu, tady ja była maładziejšaja. Ciapier heta našmat ciažej, niama času. Ja mahu skazać «dziakuj», «ja viedaju troški biełaruskuju movu», «ja čakaju». Inšym razam ja vykarystoŭvaju słovy. Na minułym tydni ja skazała: «Ja čakaju jaho», a nie «ždu».
Kamientary