У Германіі апублікаваны спісы членаў НСДАП. Цяпер можна імгненна даведацца, хто ўваходзіў у нацысцкую партыю
З 1925 па 1945 год членамі нацысцкай партыі было каля 10,2 млн немцаў.
У Германіі з'явілася новая пошукавая сістэма, з дапамогай якой людзі могуць даведацца, ці належалі іх продкі да нацысцкай партыі ў часы праўлення Адольфа Гітлера, піша Бі-бі-сі.
Жыхар Аўстрыі Крысціян Райнер расказаў, што знайшоў імя свайго дзеда ў базе даных «на працягу некалькіх секунд».
«Я выявіў, што ён стаў членам партыі нацыстаў каля 21 красавіка 1938 года, гэта значыць усяго праз некалькі дзён пасля аншлюсу [калі Гітлер анексаваў Аўстрыю]», — кажа Райнер.
Сістэма забяспечвае пошук па базе даных з некалькіх мільёнаў картак членаў нацысцкай партыі (NSDAP-Mitgliederkartei).
«Ён напісаў заяву аб уступленні ў НСДАП усяго праз пяць дзён пасля таго, як у Аўстрыі гэта стала законным», — працягвае Райнер, які ў мінулым рэдагаваў аўстрыйскі часопіс Profil.
Онлайн-база даных створана нямецкай газетай Die Zeit у супрацоўніцтве з архівамі Германіі і ЗША.
Райнер кажа, што ніколі не бачыў свайго дзеда, які памёр неўзабаве да яго нараджэння ў 1961 годзе.
«Я заўсёды ведаў, што ён быў блізкі да нацыстаў, але мяне здзівіла, што яму спатрэбілася толькі пяць дзён для ўступлення, — працягвае ён. — Ён жа быў навукоўцам. У 1938 годзе яму павінна было быць цалкам зразумела, хто такія нацысты».
Райнер тлумачыць, што пошукавая сістэма важная не толькі таму, што яна дазволіла даведацца пра прыналежнасць да нацысцкай партыі яго дзеда, але і дапамагла даказаць не датычнасць да яе іншых членаў сям'і, у тым ліку яго бацькі.
«Я быў рады, што не знайшоў нікога іншага з маіх сваякоў, у асаблівасці — бацькі. Я яго ніколі і не падазраваў у тым, што ён быў нацыстам. Яго прызвалі ў Вермахт у 1941 годзе, ён некалькі разоў быў паранены».
Газета Die Zeit паведамляе, што пошукавая сістэма карыстаецца велізарнай папулярнасцю. З моманту запуску ў пачатку красавіка «ёй скарысталіся ўжо мільёны разоў», заявіла афіцыйны прадстаўнік Die Zeit Джудзіт Буч.
«Я знайшоў там двух блізкіх сваякоў, і гэта разбурае легенду аб тым, што ніхто ў нашай сям'і ў гэтым не ўдзельнічаў, — напісаў адзін з карыстальнікаў сайта газеты. — Даведацца пра гэта ў 71 год — гэта вельмі горкі ўзрушаючы ўдар».
З 1925 па 1945 год членамі нацысцкай партыі было каля 10,2 млн немцаў.
Картатэка, якую ледзь было не знішчылі
Картатэку членаў нацысцкай партыі, якая захоўвалася ў адміністрацыйным офісе НСДАП у Мюнхене, ледзь было не знішчылі ў апошнія дні Другой сусветнай вайны.
Як піша Die Zeit, улады аддалі загад пусціць архіў у папяровую перапрацоўку, але яго выратаваў дырэктар суседняй папяровай фабрыкі Ганс Хубер. Пазней ён перадаў дакументы амерыканцам.
Гэтыя карткі пазней згулялі важнейшую ролю ў працэсе пасляваеннай дэнацыфікацыі Германіі.
На працягу амаль 50 гадоў картатэка захоўвалася ў Берліне, у амерыканскім архіве нацысцкіх дакументаў. У 1994 годзе яе перадалі ў федэральны архіў ФРГ, а копіі картак на мікрафільмах былі адпраўлены ў Нацыянальны архіў ЗША ў Вашынгтоне.
Да нядаўняга часу праверыць датычнасць таго ці іншага чалавека да нацысцкай партыі можна было толькі шляхам адпраўкі афіцыйнага запыту ў нямецкія архівы. Але з сакавіка гэтага года Нацыянальны архіў ЗША пачаў публікаваць свае дакументы ў інтэрнэце.
Die Zeit піша, што атрымала даныя і «зрабіла копіі дакументаў, каб па іх можна было лёгка ажыццяўляць пошук».
Крысціян Райнер кажа, што гэта інфармацыя па-ранейшаму мае вельмі вялікую каштоўнасць.
У мінулым даследчыкі ў асноўным займаліся «высокапастаўленымі людзьмі, якія пазней сталі палітыкамі, суддзямі або дактарамі», адзначае ён у інтэрв'ю Бі-бі-сі.
«Цяпер вельмі многія пачалі шукаць членаў сваіх сем'яў, так што гэта стала вельмі асабістым, — працягвае Райнер. — Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны прайшло ўжо 80 гадоў, але нават цяпер можна знайсці тую праўду, якая раней не была вядомая».
Каментары