На фота Яна Булгака можна пабачыць і архаічныя рыбацкія чаўны, і турбазы ў працэсе будоўлі, і бясконцыя пустынныя пляжы.
Кнігу «Нарач. Найбольшае возера ў Польшчы» («Narocz. Najwieksze jezioro w Polsce») са здымкамі выбітнага фатографа з беларускімі каранямі Яна Булгака, выдадзеную ў 1935 годзе ў Вільні, цяпер можа пагартаць любы ахвотны. Ініцыятыва Maldzis алічбавала асобнік кнігі.
Ян Булгак нарадзіўся пад Наваградкам у 1876 годзе і зацікавіўся фатаграфіяй выпадкова. Калі яму было амаль 30 гадоў, ён пачаў здымаць простай камерай, якую падаравалі ягонай жонцы. Праз некаторы час Булгак зрабіў неверагодную кар’еру. Ён быў афіцыйным фатографам Вільні, выкладаў мастацкую фатаграфію ў Віленскім універсітэце імя Стэфана Баторыя, удзельнічаў у міжнародных выставах, заснаваў Віленскі і Польскі фотаклубы. Па ягоных здымках можна вывучаць, як выглядалі Наваградак, Мір, Нясвіж, палескія селішчы ў пачатку ХХ стагоддзя.
Ян Булгак, якога называюць «бацькам польскай і беларускай фатаграфіі», быў стваральнікам канцэпцыі «айчыннай фатаграфіі». Ён лічыў, што фатограф мае не проста фіксаваць рэальнасць, а перадаваць душу краю, яго ідэнтычнасць праз пейзаж. Для яго Нарач была не проста вадаёмам, а сакральным месцам, сімвалам адроджанай дзяржаўнасці і некранутай прыроднай моцы.
Гісторыя кнігі непарыўна звязаная з момантам адкрыцця Нарачы для шырокай публікі. У 1930‑я гады гэты рэгіён быў ускраінай («Крэсамі»), дзе польскія ўлады актыўна стваралі галоўны водны курорт краіны. Булгак прыехаў сюды, каб задакументаваць гэты пераход ад першабытнай дзікасці да цывілізаванага турызму.
Кніга выйшла ў віленскім выдавецтве Станіслава Турскага і стала знакавым медыяпрадуктам свайго часу: гэта адначасова і лірычны дзённік, і практычны дапаможнік для тых, хто адважыўся здзейсніць авантурнае падарожжа «на край свету».
Візуальнае напаўненне кнігі — гэта 38 аўтарскіх здымкаў, якія сёння маюць велізарную гістарычную каштоўнасць. На іх адлюстраваная Нарач да таго, як яе берагі абраслі тыпавой савецкай архітэктурай: тут і архаічныя рыбацкія чаўны, і турбазы ў працэсе будоўлі, і бясконцыя пустынныя пляжы.
Булгак апісвае «амерыканскія тэмпы» будаўніцтва, не падазраючы, што ўсяго праз некалькі гадоў гэты свет назаўжды зменіцца, а межы зноў перасунуцца.
Для сучаснага чытача гэта рэдкая магчымасць параўнаць цяперашні санаторны глянец з той суровай, ветранай і неверагодна рамантычнай Нараччу, якую заспеў фатограф-філосаф.
Каментары
А так справа добрая, вядома.