Колькасць войска Канады расце самымі хуткімі тэмпамі за 30 гадоў. Прычына не толькі ў Трампе
Сярод фактараў — высокі ўзровень беспрацоўя сярод моладзі і абяцанне высокіх заробкаў у войску. Але ёсць і іншыя прычыны.
Канадскае войска расце рэкорднымі тэмпамі і дасягнула самай высокай колькасці навабранцаў за апошнія 30 гадоў. Гэты рост за апошнія два гады адбываецца на фоне буйных узброеных канфліктаў і геапалітычнай няпэўнасці ў свеце. Таксама ў сувязі з тым, што Канада выдае мільярды на новае вайсковае фінансаванне, хоць многія гады не выконвала свае абавязацельствы ў межах НАТА, піша Бі-бі-сі.
Гэта таксама супадае з нехарактэрным ростам нацыяналізму, які ўзнік пасля таго, як прэзідэнт ЗША Дональд Трамп назваў Канаду «51‑м штатам» — заўвага, якую многія расцанілі як пагрозу суверэнітэту краіны з боку яе найбліжэйшага суседа.
Навуковая супрацоўніца Канадскага інстытута глабальных пытанняў Шарлота Дзюваль-Лантуан, якая займаецца даследаваннем вайсковай культуры Канады, адзначыла, што хоць за нядаўнім ростам колькасці навабранцаў можа стаяць «эфект Трампа», колькасць заявак на паступленне на вайсковую службу пачала рэзка расці яшчэ ў 2022 годзе, прыкладна ў той час, калі Расія ўварвалася ва Украіну.
«Калі людзі бачаць, што свет становіцца менш бяспечным, што іх краіна можа апынуцца ў небяспецы… звычайна назіраецца рост колькасці ахвотных паступіць на вайсковую службу», — сказала яна.
Глабальныя канфлікты — не адзіны фактар, які спрыяе гэтаму росту, лічыць Дзюваль-Лантуан. Пэўную ролю, паводле яе слоў, адыгралі і высокі ўзровень беспрацоўя сярод моладзі ў Канадзе, які ў сакавіку набліжаўся да 14%, і абяцанне гарантаванай занятасці і больш высокай заработнай платы пасля таго, як прэм’ер-міністр Марк Карні абвясціў аб самым значным за апошняе пакаленне падвышэнні грашовага забеспячэння вайскоўцаў.
Летась з моманту ўступлення на пасаду Карні зрабіў узброеныя сілы прыярытэтам свайго ўрада, прадставіўшы, паводле яго ўласнага вызначэння, «амбіцыйны» план хуткай мадэрнізацыі і пашырэння канадскіх узброеных сіл.
У сакавіку ён абвясціў, што Канада ўпершыню з канца 1980‑х гадоў афіцыйна дасягнула ўсталяванай НАТА мэты выдаткоўваць 2% ВУП на абарону, што склала больш за 63 млрд канадскіх даляраў (46 млрд даляраў ЗША) за адзін год. Карні таксама далучыўся да абавязацельства НАТА траціць да 5% ВУП на абарону да 2035 года.
Канада дасягнула мяжы на 2% за кошт павышэння зарплат, а таксама абавязацельстваў закупкі новага абсталявання, мадэрнізацыі існых баз і будаўніцтва новай інфраструктуры ў Арктыцы.
Паводле меркавання аналітыкаў, нават з улікам новых рэкрутаў канадскія ўзброеныя сілы па-ранейшаму значна адстаюць ад сваіх саюзнікаў. Яны папярэджваюць, што дадатковыя сродкі дадуць адчувальны эфект не адразу.
Рычард Шымука, старшы навуковы супрацоўнік Інстытута Макдональда-Лор’е, аналітычнага цэнтра па пытаннях дзяржаўнай палітыкі, кажа, што цяпер канадскія узброеныя сілы здольныя адначасова разгарнуць усяго некалькі тысяч салдат і абмежаваную колькасць знішчальнікаў. Паводле яго слоў, для параўнання, брытанскія узброеныя сілы пры неабходнасці могуць разгарнуць 10 000 вайскоўцаў.
«Стан канадскіх узброеных сіл цяпер знаходзіцца на вельмі нізкім узроўні, і пройдзе пяць ці дзесяць гадоў, перш чым мы ўбачым рэальны ўздым», — сказаў Шымука.
Паводле меркавання Шымукі, адной з галоўных прычын гэтага з’яўляецца гістарычная празмерная залежнасць Канады ў пытаннях абароны ад ЗША — яе суседа і найбуйнейшай вайсковай дзяржавы свету.
Прэзідэнты і афіцыйныя асобы ЗША, якія змянялі адзін аднаго, неаднаразова ціснулі на Канаду з мэтай павелічэння расходаў на абарону, а крытыкі называлі Канаду «ўтрыманцам». Спікер Палаты прадстаўнікоў ЗША Майк Джонсан у 2024 годзе абвінаваціў Канаду ў тым, што яна «сядзіць на шыі ў Амерыкі».
Летась Трамп вылучыў Канаду як аднаго з членаў НАТА, якія не выдаткоўваюць дастаткова сродкаў на абарону. У чэрвені ён заявіў журналістам: «Канада кажа: «Навошта нам плаціць, калі ЗША абараняюць нас бясплатна?»»
Згодна з апублікаванай у мінулым годзе справаздачай альянсу, Канада па-ранейшаму застаецца адным з найменш шчодрых членаў НАТА — саступаючы ЗША, Вялікабрытаніі і Францыі — нават пасля дасягнення мэтавага паказчыка 2%.
Менш бюракратыі і ветлівы прыём для замежнікаў
Здольнасць Канады прыцягваць больш навабранцаў — прыкмета таго, што сітуацыя, магчыма, паступова паляпшаецца. Міністр абароны Канады Дэвід Макгінці заявіў, што, на яго думку, краіна можа дасягнуць сваіх мэтаў па наборы асабістага складу раней, чым прагназавалася.
Колькасць звальненняў з арміі таксама трохі знізілася, хоць яшчэ ў 2024 годзе тагачасны міністр абароны Біл Блэр характарызаваў гэтую сітуацыю як «спіраль смерці».
Падчас нядаўняй аперацыі па забеспячэнні суверэнітэту і бяспекі ў Арктыцы, якая праходзіла ў канадскай паўночнай тэрыторыі Нунавут, вайскоўцы распавялі Бі-бі-сі, што новае фінансаванне прыйшло як нельга дарэчы і ў шэрагу выпадкаў даўно наспела.
«Мы адстаем на пару дзесяцігоддзяў, але, прынамсі, зараз спрабуем нешта рабіць», — сказаў Олдэн Кэмпбэл, афіцэр Каралеўскіх ВПС Канады. Ён адзначыў, што нядаўнія змены ў структуры аплаты працы, як і абяцанне мадэрнізацыі абсталявання, прывялі да павышэння баявога духу.
«Спадзяюся, што я дажыву да таго ўзросту і этапу сваёй кар’еры, калі змагу скарыстацца гэтымі абнаўленнямі», — сказаў ён.
У канцы красавіка канадскія ўзброеныя сілы абвясцілі, што ў мінулым фінансавым годзе прынялі на службу больш за 7 000 чалавек — гэта самы высокі паказчык па колькасці навабранцаў за апошнія тры дзесяцігоддзі.
Гэта толькі невялікая частка ад агульнай колькасці людзей, якія выказалі жаданне паступіць на ваенную службу. Паводле даных, прадстаўленых Бі-бі-сі Міністэрствам абароны Канады, станам на люты колькасць пацверджаных заявак аб прыёме ва Узброеныя сілы Канады амаль падвоілася ў параўнанні з папярэднім годам, павялічыўшыся з 21 700 да 40 116.
Гэтыя лічбы адлюстроўваюць колькасць заяўнікаў, якія падалі неабходныя дакументы для пацвярджэння свайго права на паступленне на службу. Агульная колькасць заявак была значна вышэйшай і за апошні год дасягнула амаль 100 000. Гэта значны скачок у параўнанні з 2019—2020 гадамі: тады заяўкі падавалі каля 36 000 чалавек.
Падпалкоўнік канадскіх узброеных сіл Трэвіс Хейнс заявіў Бі-бі-сі, што, на яго думку, рост колькасці тых, хто паступае, шмат у чым звязаны з тым, што ваенныя спрасцілі бюракратычныя працэдуры.
Канадскія ўзброеныя сілы доўгі час крытыкавалі за няздольнасць аператыўна разглядаць заяўкі і прымаць кандыдатаў на службу, і нядаўна армія перавяла некаторыя элементы працэсу падачы заявак у лічбавы фармат — у тым ліку дазволілі падаць дакументы ў электронным выглядзе — каб паскорыць працэс.
«Інтарэс заўсёды быў, — сказаў Хейнс. — Проста было складана прайсці праз сістэму».
Яшчэ адной значнай зменай у наборы за апошнія гады стала магчымасць падаваць заяўкі для пастаянных жыхароў Канады, а не толькі для грамадзян — гэтая мера ўступіла ў сілу ў 2022 годзе. У мінулым годзе замежныя грамадзяне склалі каля 20% навабранцаў.
У цяперашні час Канада плануе значнае пашырэнне сваіх узброеных сіл: у планах — давесці колькасць рэгулярных вайскоўцаў да 85 500 чалавек і стварыць мабілізацыйныя сілы колькасцю да 300 000 рэзервістаў.
Дзюваль-Лантуан сцвярджае, што Канада не рэалізоўвала план мабілізацыі такога маштабу з 2004 года. Гэта прыкмета таго, што краіна ўлічвае вайну ва Украіне, якая працягваецца ў значнай ступені дзякуючы ваеннаму патэнцыялу Украіны.
Канада, як і яе еўрапейскія саюзнікі, спрабуе «падрыхтавацца да будучых войнаў, аналізуючы бягучую», сказала яна.
Каментары