Гараскоп Уласава

Гараскоп Уласава

Мы зь Міколам Лавіцкім от ужо другі ці трэці год вандруем на роварах па ўласаўскіх мясьцінах, сустракаемся зь людзьмі, якія яшчэ памятаюць ці хіба чулі пра Ўласава. От і сёлета дамовіліся на ягоны дзень народзінаў зьезьдзіць у Мігаўку. А калі хапіліся, дык і разгубіліся трохі: дата народзінаў у розных крыніцах розная. У даведніку “Беларускія пісьменьнікі” стаіць 16 (28) жніўня. А ў польскім пашпарце Ўласава, што перахоўваецца ў Літаратурным музэі Янкі Купалы, — 10 жніўня. Разыходжаньне нібыта нязначнае, але для гараскопаў істотнае. Калі дата народзінаў Уласава 10 (22) жніўня, ён трапляе пад знак Рака, а калі ж 16 (28) — дык ён Леў.

Паводле розных характарыстыкаў сучасьнікаў Уласава, ён хутчэй нарадзіўся пад знакам Рака. От, прыкладам, як характарызавала Ўласава пляменьніца: “У ім неяк арганічна спалучаліся лянота, марудлівасьць і незвычайная энэргія, апантанасьць”. Гараскоп кажа, што Ракі — людзі эмацыйныя, даверлівыя, адначасова апантаныя, марудлівыя, але неадступна ўпартыя.

Аўтар артыкула пра Ўласава ў даведніку “Беларускія пісьменьнікі” — Генадзь Кісялёў. Тэлефаную яму, кажу пра свае назіраньні. “Калі пісаўся артыкул пра Ўласава, я пра пашпарт нічога ня чуў… Карыстаўся якімісь даведнікамі. Паглядзіце, якія зьвесткі даюць пра дату народзінаў папярэднія крыніцы...”

Паглядзеў... “Беларуская савецкая энцыкляпэдыя” 1974 г. наагул пра рэдактара “Нашай Нівы” ня згадвае. У гэтым даведніку шмат самых розных іншых Уласавых — партызанаў, воінаў...

Зазірнуў у купалаўскі даведнік. Там ёсьць невялікі артыкульчык пра Ўласава, але даты яго народзінаў няма, толькі гады жыцьця: 1874—1941.

Ня значыцца дата народзінаў Уласава і ў сьледчай справе. Застаецца толькі зазірнуць у найноўшыя энцыкляпэдычныя даведнікі — “Беларускую мову”, гістарычную энцыкляпэдыю і “ЭЛіМБел”.

Але расчаравалі мяне найноўшыя даведнікі. Прыкладам, энцыкляпэдыя “Беларуская мова” не дала хоць якога артыкульчыка пра Ўласава. Пра “Нашу Ніву” дала, а пра ўклад яе апекуна ў станаўленьне літаратурнай мовы — ані слова.

Першай падала артыкул пра А.Уласава (1987 г.) энцыкляпэдыя “Літаратура і мастацтва”. Там значыцца дата народзінаў — 16 жніўня 1874. Гэтую дату паўтарыла і гістарычная энцыкляпэдыя.

Тэлефаную зноў Генадзю Кісялёву. “Як бы яно там ні было, якія б зьвесткі ні давалі даведнікі, пашпартную дату трэба ўлічыць”, — раіць слынны беларускі дасьледнік.

Улічваем! Тым больш што праз два гады — у 2004-м — Уласаву будзе 130. Нашай грамадзкасьці, нашаніўцам варта было б парупіцца неяк нарэшце ўшанаваць адну з самых выдатных асобаў мінулага стагодзьдзя. Хоць бы якой памяткай у Мігаўцы...

Што да мяне, дык я неяк сымбалічна прывязаў год народзінаў Уласава да скульптурнага фантану “Хлопчык зь лебедзем” ля Купалаўскага тэатру. На ім значыцца лічба — 1874. Якраз год народзінаў Уласава.

У.С.