Historyja

Žančyny pad Maładziečnam stvaryli padpolnuju katalickuju hramadu — i pieražyli SSSR

Daśledčyca Volha Bartaš napisała artykuł pra šeść biełaruskich viosak, dzie ŭ savieckija hady žančyny zamianili śviataroŭ. 

Maj 2015 hoda, viečar. Try niemaładyja žančyny sustrakajucca ŭ centry vioski Brochaŭščyna, što ŭ Maładziečanskim rajonie, i iduć da kryža ŭ pačatku vioski. Tam jany papraŭlajuć kvietki i ŭpryhožvańni, a potym pačynajuć malicca.

Časam jany robiać paŭzy i prysłuchoŭvajucca — zvyčajna razam ź imi molacca žychary susiednich viosak i ich hałasy čuvać zdalok, ale ŭ hety raz žycharki Brochaŭščyny ničoha nie čujuć. Zasmuciŭšysia, jany vyrašajuć, što bolš nie buduć źbiracca na malitvy, tym bolš što dźvie ź ich užo nie majuć sił chadzić tudy kožny dzień. 

Sialanki prychodzili tudy bolš za dvaccać hadoŭ, a da hetaha dziesiacihodździami zachoŭvali tuju tradycyju ŭ damach. Heta — tolki častka z historyi katalickaj hramady pad Maładziečnam, što prajšła pad žanočym kiravańniem praz savieckija časy.

Kryž la vioski Jachimoŭščyna. Fota: Andrej Kuźniečyk / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Hramada, pra jakuju idzie havorka, skłałasia z žančyn, jakija naradzilisia pieravažna ŭ 1920—1930‑ia hady, z šaści viosak, jakija znachodziacca zusim blizka adna ad adnoj: heta Bruskaŭščyna, Drani, Žarłaki, Mačynoŭščyna, Brochaŭščyna i Kuloŭščyna.

Ich baćki naležali da parafii ŭ vioscy Chažova, dzie z 18 stahodździa isnavaŭ kaścioł Śviatoha Antonija Paduanskaha. U 1947‑m savieckija ŭłady kaścioł zakryli, a ŭ 1949 hodzie i śviatara Piatra Pupina adpravili ŭ kancłahier u Varkutu. Paśla śmierci Stalina jaho reabilitavali, ale viarnucca da słužbaŭ u Maładziečanskim rajonie jamu nie dazvolili. A stary kaścioł u 1956 hodzie razabrali.

Tady ŭ tych šaści vioskach pačynaje raści padpolnaja hramada. Vierniki rehularna molacca razam pa chatach, ładziać doma chatnija ałtary z kvietkami i kryžami. Źbirajucca štoniadzieli i na śviaty, a ŭ mai-červieni i ŭvohule štoviečar.

Mužčynam udzielničać u takim było niebiaśpiečna, žančyn savieckija ŭłady čapali radziej. 

Kiraŭnicaj hramady, jakaja faktyčna zamianiła tam śviatara, była sialanka Jadźviha. Pa śviatuju vadu žančyny jeździli ŭ dalokija kaścioły.

Kaścioł u miastečku Krasnaje zastavaŭsia adkryty, i tam tajemna chryścilisia i viančalisia niekalki pakaleńniaŭ miascovych katalikoŭ, a žančyny štohod ładzili tudy pilihrymki.

Kaścioł u miastečku Krasnaje, naš čas. Fota: Dobrybrat / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Bartaš piša i pra ciažkaści žyćcia. Paśla vajny žančynam było ciažka znajści sabie paru: mužčyny zahinuli na vajnie. Dziaŭčatam davodziłasia vychodzić zamuž i za starych, i za ŭdaŭcoŭ.

Miedycyna była słabaja. Da siaredziny 1960‑ch žančyny naradžali dziaciej doma, asabliva zimoj. Ale z časam žyćcio naładziłasia.

A paśla padzieńnia SSSR viarnułasia i svabody viery. Vierniki pačali ŭstaloŭvać novyja kryžy kala daroh, dzie ciapier ładzili kalektyŭnyja malitvy — va ŭsich na vačach, a nie patajemna ŭ chacie. U 1995‑m u hetych miaścinach iznoŭ pačaŭ słužyć śviatar, a ŭ 2010‑ia hady viernikam addali pad słužby budynak byłoha sielsavieta ŭ Chažovie. Ale vioska ŭ hety čas pačali chutka vymirać.

Užo ŭ 2002‑m u šaści vioskach, jakija niekali nazyvali «Małoj Varšavaj» žyli tolki kala sta katalikoŭ — pieravažna starych ludziej, a ŭ 2015-m, kali Volha pryjechała tudy ładzić palavoje daśledavańnie, ich zastałosia jašče mienš.

Katalickaja pracesija ŭ Biełarusi. Fota: Amcalister / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Bartaš nazyvaje žanočuju hramadu parafii Chažova padpolnaj carkvoj. Navukoŭka ličyć, što taja hramada — uvasableńnie žanočaj salidarnaści ŭ savieckaj vioscy.

«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny

PADTRYMAĆ

Kamientary

Ciapier čytajuć

«Heta takaja drobnaja, ahidnaja pomsta Ramana». Sofja Sapieha raskazała, jak jaje padmanam źniali dla pieradačy Pratasieviča12

«Heta takaja drobnaja, ahidnaja pomsta Ramana». Sofja Sapieha raskazała, jak jaje padmanam źniali dla pieradačy Pratasieviča

Usie naviny →
Usie naviny

U Minsku pradajuć «Žyhuli» z matoram na 300 sił2

Ukraina siońnia źbiła 79 kryłatych rakiet z 84, ale nie maje čym źbivać balistyku1

Padčas rasijskaha ŭdaru pa Lvovie tam była biełaruskaja delehacyja5

«Ludzi pjuć z bałota». Łukašenka aburyŭsia jakaściu vady ŭ Smarhoni4

Fiłasofskija hurtki, «vyšejšyja siły», płatnyja kursy, pašpart hramadzianina Mietahałaktyki — raskryta dziejnaść siekty4

Žyćcio pa padpiscy. U «Paŭnočnym Bierazie» skardziacca na płatnuju padpisku, patrebnuju, kab karystacca ŭsimi funkcyjami žyllovaha kompleksu13

Źjaviŭsia novy spadarožnikavy zdymak paškodžańniaŭ Kierčanskaha mosta6

Cyhankoŭ: Rost aŭtsajdarstva mužčyn, ich sychod u parnahrafiju i anłajn-hulni — novaja prablema čałaviectva69

«Šmat płaciažoŭ było ŭ Polščy». Biełarusy masava skardziacca na błakavańnie bankaŭskich kartak9

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

«Heta takaja drobnaja, ahidnaja pomsta Ramana». Sofja Sapieha raskazała, jak jaje padmanam źniali dla pieradačy Pratasieviča12

«Heta takaja drobnaja, ahidnaja pomsta Ramana». Sofja Sapieha raskazała, jak jaje padmanam źniali dla pieradačy Pratasieviča

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić