Cichanoŭski z Karač zhienieravali 50‑staronkavy «manitorynh» dziejnaści «Našaj Nivy». Što ź im nie tak?
U adnym z punktaŭ dajšło da taho, što Cichanoŭski — aŭtar dakłada — pastaviŭ «Našaj Nivie» ŭ vinu… svaje ŭłasnyja słovy.

Sajt «Našaha doma» apublikavaŭ 50‑staronkavy «manitorynh» pra toje, jak «Naša Niva» nibyta ckuje demakratyčnych aktyvistaŭ. Hety tekst pisaŭ nie čałaviek, a štučny intelekt. Pra heta śviedčać nie tolki adnastajnaja struktura punktaŭ, typovaja dla ŠI leksika, ale i mietadanyja PDF-fajła, stvoranaha na asnovie Python-docx.
Aŭtary dakłada — Siarhiej Cichanoŭski i «Naš dom» Volhi Karač. Aboje fihurujuć u im i jak «paciarpiełyja».
Takija doŭhija teksty časta raźličanyja na toje, što nichto nie budzie ŭčytvacca.
Adnak my ŭziali kožny kiejs z dakłada i pieračytali artykuły, na jakija jon spasyłajecca. My pravieryli ŭsie ŭkazanyja kiejsy pa aryhinalnych tekstach. Nivodnaja pretenzija nie paćvierdziłasia ŭ toj formie, u jakoj jaje padaje dakład.
1. «Naš dom» i Cichanoŭski vydajuć zadakumientavanaje za «niedakazanaje»
Volha Siamaška i Fiodar Harbačoŭ. Druhi pašpart Harbačova na imia Viktara Makaviejeva paćviardžajuć dźvie niezaležnyja krynicy. Pieršaja — analiz fota «Biełpoła»: štučny intelekt aceńvaje imaviernaść taho, što na fota Harbačoŭ i Makaviejeŭ adzin i toj ža čałaviek na 99,99992%. Druhaja — «Kibierpartyzany»: u pašpartnaj bazie jość dva pašparty, vydadzienyja adnamu i tamu ž čałavieku. Pazicyja Siamaški ŭ tym ža tekście padadzienaja.
Pašparty prykryćcia na inšaje imia ŭ Biełarusi vydajuć tolki śpiecsłužby, u svaich metach. Nijakich inšych tłumačeńniaŭ tut być nie moža.
Inšaja historyja — pra apublikavany skrynšot u kanale błohiera Virusa. Siamaška nie admaŭlaje, što rabiła skrynšot mienavita jana. Pa jaje słovach, jana addała jaho inšamu čałavieku. Hetaje tłumačeńnie (pazicyja inšaha boku) u artykule jość.
Śviatłana Hałuza. Kiejs byłoj pamočnicy Andreja Stryžaka trymajecca nie tolki na viersii «Bajsoła», jak śćviardžaje dakład. Pra vyciek kažuć abodva baki: i toj, u kaho źlili pierapisku, i toj, chto jaje publikavaŭ. Illa Biahun u sakaviku 2021 hoda sam zajaviŭ, što vycieki išli ad dziaŭčyny, jakaja rabiła ich, byŭšy piersanalnaj asistentkaj Stryžaka. Jašče ŭ studzieni 2021 hoda NN nazyvała Hałuzu jaho krynicaj. U 2022 hodzie kamientar u Hałuzy redakcyja pytałasia. Chvaroba ŭ tekście 2025 hoda zhadanaja z adznakaj, što Hałuza jaje pieramahła.
Karač i «dezierciry». «Naš dom» zajmajecca abaronaj ludziej, jakija nibyta admovilisia ad słužby ŭ biełaruskim vojsku i ŭciakli za miažu. Vysnova «realnych kiejsaŭ niama» z tekstu pra Premiju Ludviha Baŭmana abapirajecca na rasśledavańnie NN 2023 hoda. Abodva nazvanyja «Našym domam» mužčyny, jak vyśvietliłasia, vyjechali ź Biełarusi zadoŭha da 2022 hoda. Statystyku, jakuju nibyta viadzie arhanizacyja, žurnalisty nie znajšli: jana i dahetul, praz čatyry hady, nie źjaviłasia. Pytańnie pra «pacyfisckuju dziejnaść» zastałosia biez adkazu: «Naš dom» zajaviŭ, što nie daje kamientaroŭ.
«Narodnaja Hramada». Tekst pra danosy členaŭ partyi ŭ KDB abapiraŭsia na ŭzłamanuju bazu zvarotaŭ, sapraŭdnaść jakoj paćviardžałasia i raniej. U fihurantaŭ Redakcyja pytałasia kamientar: Bialucin kamientavać admoviŭsia, Ciškievič nie adkazała. Partyja sama prypyniła siabroŭstva Paŭła Bialucina i vyklučyła jaho sa śpisa kandydataŭ u Kaardynacyjnuju radu.
2. Toje, što paćvierdziłasia faktami, «Naš dom» i Cichanoŭski vydajuć za redakcyjnyja zdahadki
Dźmitryj Skindzieraŭ. Zahałovak pra toje, što Litva ličyć jaho pahrozaj nacyjanalnaj biaśpiecy i źbirajecca pazbavić statusu, adpaviadaŭ paviedamleńniu, jakoje jon atrymaŭ. U tekście adznačana, što na abaronu jamu dali piać dzion. Paśla heta paćvierdziłasia: treciaha listapada status uciekača ŭ jaho adabrali i pryniali rašeńnie vysłać z krainy.
Dakład taksama krytykuje publikacyju źviestak pra siamju Skindzierava i pra pierasiačeńni miažy. Ale ŭ rasśledavańni jany patrebnyja dla dokazaŭ. Źviestki pra siamju pakazvajuć, što firmy i doli, jakija Skindzieraŭ vydavaŭ za svaje, naležali svajakam. Daty z bazy «Pasažyrapłyni» źniapraŭdžvajuć jaho viersiju ŭciokaŭ. Sam jon kazaŭ, što źjechaŭ 7 studzienia 2021 hoda. Pavodle bazy, 24 śniežnia 2020 hoda jon viarnuŭsia ź Vilni i 30 śniežnia vystupaŭ na pasiadžeńni Viciebskaha harvykankama, a z krainy vylecieŭ tolki 15 studzienia 2021 hoda.
Anatol Kotaŭ. U zahałoŭku pra Kotava pieradadzienaja vysnova rasśledavańnia Biełaruskaha rasśledavalnickaha centra, OCCRP i DW. Reuters taksama adznačaŭ, što niezrazumieła, čamu dysident śviadoma sieŭ na łodku, jakaja išła ŭ bok Rasii. Paźniej, u žniŭni, krynica, blizkaja da śledstva, paviedamiła, što hałoŭnaj viersijaj polskich śledčych była mahčymaja raźviedździejnaść Kotava. BRC hetuju viersiju krytykuje, i NN padała jaho pazicyju ŭ tym ža tekście.
Aleh Barščeŭski. 27 sakavika 2024 hoda NN napisała, što departacyi muža Volha Karač nie budzie. Redakcyja spasyłałasia na litoŭskich jurystaŭ i na toje, što Karač sama nieŭzabavie stała pisać pra departacyju tolki jak pra mahčymaść. Praź niekalki dzion kiraŭnica Mihracyjnaha departamienta abvierhła źviestki pra departacyju, jakija raspaŭsiudžvaŭ «Naš dom». Barščeŭskaha nie departavali.
3. «Naš dom» i Cichanoŭski prypisvajuć toje, čaho ŭ tekstach prosta niama
Jaŭhien Vilski. Dakład śćviardžaje, što NN źviazała kiraŭnika «Narodnaj Hramady» Vilskaha ź Jaŭhienam Dudkinym, jaki pryznaŭsia ŭ pracy na KDB. U tekście pra Dudkina Vilski zhadany adzin raz: jak kiraŭnik partyi, ź jakoj hrupoŭka Dźmitruka i Dudkina ŭtvaryła kaalicyju. Ni ŭ jakoj datyčnaści da KDB Vilskaha nie abvinavačvajuć.
Alena Dziadziula. Pavodle dakłada, NN źviazała jaje z HUBAZiKam. U artykule ad 9 žniŭnia 2026 hoda hetaha niama. Tam raskazvajecca pra kantakty z HUBAZiKam Dźmitryja Skindzierava, a pra Dziadziulu skazana tolki, što jana raspaŭsiudžvała infarmacyju pra jaho pres-kanfierencyju. Kamientar u Dziadziuli Redakcyja pytałasia, i ŭ tekście heta adznačana: da publikacyi jana nie adkazała.
Belarus Democratic Forum. Dakład piša, što NN padała Forum jak sprobu pierachapić lidarstva ŭ Cichanoŭskaj. U tekście NN ad 8 žniŭnia 2022 hoda takoj zajavy niama. Tam pieraličanyja 17 udzielnikaŭ Nacyjanalnaj rady i pierakazany płan Forumu. Pra Cichanoŭskuju adznačana tolki toje, što ni jana, ni Pavieł Łatuška sa svaimi kamandami na mierapryjemstva nie pryjšli.
Vieranika Capkała. Śćviardžajecca, nibyta jaje sprabujuć štučna źviazać z «ruskim śvietam». Ale ŭ tekście jość usie daty: Capkała ŭ studzieni 2021‑ha stała staršynioj Biełaruskaha demakratyčnaha fonda, jakim da 2015 hoda kiravaŭ Viačasłaŭ Dzijanaŭ. Kamientar u Capkały žurnalisty zapytvali.
4. Ułasnyja słovy hierojaŭ vydajucca za skažeńnie
Rusłan Chazin. Dakład nazyvaje «paklopam» navinu pra toje, što 200 tysiač jeŭra, jakija Siarhieju Cichanoŭskamu paśla vyzvaleńnia prapanoŭvali Chazin i Japiška, nasamreč — hrošy Leanida Nieŭźlina. A taksama toje, što Chazina ŭ tekście nazvali elektrykam.
Ale ž krynica hetych źviestak — sam Cichanoŭski. Heta jon raskazaŭ, što 6 žniŭnia sustreŭsia z Chazinym u Varšavie i toj skazaŭ, što jon elektryk, a nie biznesmien, i što paśla prahučała prapanova hrošaj ad Nieŭźlina. Ciapier Cichanoŭski jak aŭtar dakłada stavić Redakcyi ŭ vinu, što my pracytavali jaho ŭłasnyja słovy.
Admaŭleńni pra pierajezd Cichanoŭskaha ŭ ZŠA. Dakład pryvodzić ich jak prykład kateharyčnych abviaržeńniaŭ, jakija paśla nie paćvierdzilisia. Abodva hetyja teksty («Siarhiej Cichanoŭski pierajazdžaje ŭ ZŠA? Nie, chłuśnia», 4 žniŭnia 2025; «Novy fejk kanśpirołahaŭ i prapahandystaŭ», 16 vieraśnia 2025) abapirajucca na Siarhieja Biaspałava, na toj momant člena kamandy Cichanoŭskaha. Pieršy raz jon zajaviŭ, što nijakaj havorki pra pierajezd niama. Druhi raz patłumačyŭ, što pravy kiroŭcy vydali pa zvyčajnaj vizie i pašparcie. Abviaržeńni išli na karyść samoha Cichanoŭskaha.
Siarhiej Biaspałaŭ. Intervju z byłym pres-sakratarom vyjšła pad zahałoŭkam, jaki adrazu pakazvaje, što heta jaho acenka («Kryk dušy Biaspałava…»). Adkaz Cichanoŭskaha NN apublikavała tym ža viečaram, a adkaz Prakopjeva — asobna.
Jaŭhien Karavułaŭ. Dakład śćviardžaje, što zahałovak «skazaŭ tak» na prapanovu supracoŭnictva z KDB vykidaje kantekst prymusu. Ale heta cytata samoha Karavułava, a cisk na svajakoŭ i pahrozy ŭ tekście apisanyja padrabiazna, sa spasyłkaj na jaho. Pa jaho ž słovach, jon daŭ zhodu na supracoŭnictva sa śpiecsłužbami, i jamu zahadali maŭčać. Zvanok ad kadebistaŭ byŭ 25 červienia, a publična Karavułaŭ raskazaŭ pra jaho tolki ŭ vieraśni.
Valer Capkała. Zajavy pra toje, što asnoŭny chiejtar Andreja Stryžaka — «heta Valer Capkała», a taksama što jon «žyvie ŭ ideałahiemach ruskaha śvietu», — słovy samoha Stryžaka. U zahałoŭkach jany padadzienyja ŭ dvukośsi jak cytaty. U artykule pra fond z Bandarčukom jość kamientary Capkały, Anatola Bandarčuka i Anatola Labiedźki. Zahałovak pra bota-fiermy pačynajecca z «Capkała:».
Siarhiej Sparyš. Havorka pra ahlad publičnaha efiru, u jakim jon sapraŭdy na placoŭcy litoŭskaha błohiera-«antylitvinista» krytykavaŭ Śviatłanu Cichanoŭskuju.
Vital Kandracienka. Pra pracu ŭ dastaŭcy i hrafik jon sam raskazaŭ u intervju rasijskaj «Socie».
5. Druhomu boku davałasia słova, a ŭ dakładzie śćviardžajecca, što nie
Volha Karač. Jašče ŭ krasaviku 2021 hoda NN apublikavała adkaz Karač na abvinavačvańni Ihara Makara, a ŭ 2025‑m — abviaržeńnie Jurasia Ziankoviča nakont «harantyj Karač». Zahałovak abviaržeńnia — cytata samoha Ziankoviča: «Biezumoŭna, ja b nie pajechaŭ u Maskvu pad harantyi Volhi Karač».
Pavieł Usaŭ. Dakład paprakaje, što ŭ Usava nie spytali kamientar da naviny pra polskija słužby. Ale jaho pazicyju NN apublikavała za dzień da hetaha, 10 studzienia 2026 hoda: tady jon nazvaŭ situacyju «žudasnaj» i abvinavaciŭ asiarodździe Cichanoŭskaj. Navina z tryma krynicami ad 11 studzienia była pravierkaj jaho ž publičnaj viersii.
Uładzimir Niaklajeŭ. Tekst, jaki krytykujecca ŭ dakładzie, — kałonka Siarhieja Navumčyka ŭ «Mierkavańniach», — heta adkaz na ese Niaklajeva, jakoje NN sama pierad tym pieradrukavała.
6. Palemika i publičnaja infarmacyja
Dźmitryj Bałkuniec. Što paśla EHU jon vučyŭsia ŭ aśpirantury rasijskaj Vyšejšaj škoły ekanomiki, jon raskazvaŭ sam. Andrej Suzdalcaŭ vykładaŭ u Vyšejšaj škole ekanomiki i kiravaŭ tam dysiertacyjami pa postsavieckaj tematycy, a sam Bałkuniec zajmaŭsia hetaj ža tematykaj. Abodva publična vystupali razam jak ekśpierty VŠE. Iraničny zahałovak «Bałkuniec pryčepić siabie kajdankami da čyhunki. Nu amal» nie mianiaje faktaŭ, a fakty ŭziatyja sa słoŭ samoha Bałkunca.
Anatol Fiodaraŭ. Apisańnie adpaviadaje jaho publičnaj pazicyi. Paśla hetaha NN apublikavała i materyjał pra zbor hrošaj na jaho lekavańnie, z rekvizitami.
Što my mahli zrabić lepš
Jość niekalki zaŭvah, ź jakimi my zhodnyja, choć jany nie mianiajuć ni sutnaści, ni vysnovaŭ našych artykułaŭ i rasśledavańniaŭ:
- U navinie pra Chazina «Stała viadoma, što za 200 tysiač jeŭra prapanoŭvali Siarhieju Cichanoŭskamu «biełaruskija biznesmieny» padzahałovak pra Nieŭźlina treba było padać sa spasyłkaj na Cichanoŭskaha, a nie jak fakt.
- Vyhladaje, što farmuloŭka pra Bałkunca jak pra «aśpiranta Suzdalcava» jurydyčna niasłušnaja. Jaho pravilna nazyvać vučniem Suzdalcava.
- Skindzieravu varta było dasłać pytańni pierad publikacyjaj rasśledavańnia.
- U tekście pra Hałuzu 2025 hoda treba było dać spasyłku i na staroje pryznańnie Biahuna, a nie tolki na «Bajsoł».
- U tekst pra Premiju Baŭmana varta było dadać spasyłku i na rasśledavańnie 2023 hoda.
Aŭtary «manitorynhu» pasprabavali pakazać, što artykuły NN pra peŭnych dziejačaŭ ci ich dziejańni nie majuć pad saboj padstaŭ. Ale, jak bačna z apisanaha vyšej, vysnovy Redakcyi hruntujucca na faktach ci zajavach samich dziejačoŭ.
My ličym, što meta publikacyi hetaha tak zvanaha daśledavańnia — stvaryć infašum i zabłytać ludziej. Meta ž našych artykułaŭ — dać poŭnuju karcinu taho, što adbyvajecca ŭ biełaruskim asiarodździ.
-
Kamandujučy NATA nie havaryŭ pra ŭdary pa Biełarusi ŭ vypadku napadu Rasii ź jaje terytoryi. Heta ahučvałasia ŭ raniejšaj stratehii
-
Biełaruski muziej imia Ivana Łuckieviča rychtuje vystavu da 120‑hodździa «Našaj Nivy» i prosić dapamahčy z ekspanatami
-
«Naša Niva» atrymała try žurnalisckija premii. Siarod pieramožcaŭ Buhaj i Roŭda
Kamientary
[Zredahavana]