У Нямеччыне памёр былы ахоўнік нацысцкага канцлагера Ёзэф Шутц, які атрымаў турэмны тэрмін у рэкордным узросце: яму было 102 гады, а прысуд яму быў вынесены ў мінулым годзе. У турму Шутц, зрэшты, так і не трапіў — чакаў разгляду апеляцыі, піша Бі-бі-сі.
Сам Шутц да канца адмаўляў, што быў эсэсаўцам і ахоўнікам лагера.
Тым не менш, у мінулым чэрвені суд прысудзіў яго да пяці гадоў турмы, палічыўшы даказаным, што ён у 1942-1945 гадах служыў ахоўнікам лагера Заксенхаўзен пад Берлінам і дапамагаў у забойстве трох з паловай тысяч чалавек.
Шутц падаў апеляцыю ў Федэральны суд Германіі.
У гады Другой сусветнай вайны нацысты адправілі ў Заксенхаўзен больш за 200 тысяч чалавек — палітычных зняволеных, савецкіх ваеннапалонных, габрэяў, цыган.
Дзясяткі тысяч з іх загінулі. Хтосьці памёр ад голаду і непасільнай працы, кагосьці забілі падчас медыцынскіх эксперыментаў, кагосьці ў газавых камерах або проста застрэлілі.
Імя і дата нараджэння Шутца былі знойдзеныя ў дакументах СС, але ён усё роўна сцвярджаў, што не быў эсэсаўцам і не служыў у ахове лагера, а працаваў падчас вайны на ферме.
«Я не ведаю, чаму я сяджу тут, на лаве падсудных. Я не меў да ўсяго гэтага ніякага дачынення», — заявіў Шутц у судзе.
Суд, аднак, прыйшоў да высновы, што Шутц усё ж служыў у канцлагеры і свядома і добраахвотна ўдзельнічаў у масавым знішчэнні людзей.
Германія актывізавала пошук нацысцкіх злачынцаў пасля гучнай справы Івана (Джона) Дзем'янюка, які быў экстрадаваны ў Германію з ЗША і ў 2011 годзе асуджаны на пяць гадоў турмы як былы ахоўнік канцлагераў Сабібор і Флосенбюрг і саўдзельнік масавага забойства зняволеных.
Дзем'янюк, якому на момант прысуду быў 91 год, таксама не трапіў у турму, бо таксама падаў апеляцыю і памёр у доме састарэлых да таго, як па ёй было прынятае рашэнне, у 2012 годзе.
Праз чатыры гады пасля суда над Дзем'янюком да чатырох гадоў турмы быў асуджаны «бухгалтар Аўшвіца» Оскар Грэнінг. Ён таксама дзякуючы апеляцыі так і не адправіўся за краты да самай смерці ў 2018 годзе.
У снежні да двух гадоў турмы з адтэрміноўкай была асуджаная першая за дзясяткі гадоў жанчына, абвінавачаная ў саўдзеле ў нацысцкіх злачынствах, 97-гадовая Ірмгард Фурхнер, якая служыла сакратаркай каменданта канцлагера Штуттхоф пад Данцыгам (цяпер польскі Гданьск).
Каментары
27.04.2023
Пра сакратарку быў адзняты фільм, на сапраўдных падзеях, як сцьвярджалася. Я яго прагледзеў, і калі там сапраўды паказаныя рэальныя падзеі, дык я сумняюся, што прысуд справядлівы, а сам суд меў абаснову.