Культура11

У Пампеях аднавілі роспіс скляпенняў, якіх не існуе ўжо два тысячагоддзі

Амаль дзве тысячы гадоў таму распісныя скляпенні банкетнай залы пампейскай вілы абрынуліся пад невыносным цяжарам вулканічнага попелу і камянёў. Італьянскія рэстаўратары здолелі па кавалках сабраць іх у адзіную кампазіцыю, свядома пакідаючы прагалы для фрагментаў, што яшчэ чакаюць свайго часу ў зямлі.

Каманда рэстаўратараў працуе над мацаваннем і ачысткай фрагментаў на выгнутай модульнай раме, якая паўтарае форму арыгінальнай столі. Фота: Parco Archeologico di Pompei

Як піша выданне The New York Times, навукоўцы прэзентавалі адноўленую фрэску з так званага Дома з пякарняй (Casa con Panificio), размешчанага ў дзявятым раёне Пампей. Калісьці гэты манументальны жывапіс аздабляў столь банкетнай залы на верхнім паверсе багатай вілы, якая, імаверна, належала мясцоваму магістрату Аўлу Русцію Веру. У 79 годзе нашай эры вывяржэнне Везувія ператварае раскошныя інтэр'еры ў друз, перамяшаны з попелам.

Столі рымскіх дамоў звычайна рабіліся ў выглядзе фальшывых скляпенняў: драўляны каркас абшывалі трыснягом і пакрывалі тынкоўкай, на якую ўжо наносілі малюнак. Арганічная аснова ўразлівая да гніення і пажараў, таму захаваныя антычныя столі — гэта выключная археалагічная рэдкасць. Сёння вядома толькі каля двух дзясяткаў падобных аб'ектаў.

Сабраная з асобных аскепкаў частка фрэскі з выявай жаночай фігуры. Фота: Parco Archeologico di Pompei
Тая ж фігура, перанесеная на раму ў атачэнне з гратэскаў: выяваў ракавін, птушак і раслінных матываў. Фота: Parco Archeologico di Pompei

На сабраным з тысячы кавалкаў палатне разгортваецца сцэна іерагаміі — свяшчэннага шлюбу Дыяніса і Арыядны. Бог вінаробства спачывае на калясніцы, запрэжанай двума кентаўрамі-музыкантамі, пакуль крыцкая прынцэса грае на арфе пад акампанемент Эрота. Антычныя майстры шчодра аздобілі цэнтральнае пано расліннымі гірляндамі, фігурамі крылатых геніяў і рытуальнымі пасудзінамі, стварыўшы ідэальнае атачэнне для бясконцых застолляў.

Агульны выгляд модульнай рамы з замацаванымі фрагментамі. На гэты момант адноўлена каля чвэрці першапачатковай плошчы скляпення. Фота: Parco Archeologico di Pompei
Каманда рэстаўратараў працуе над мацаваннем і ачысткай фрагментаў на выгнутай модульнай раме, якая паўтарае форму арыгінальнай столі. Фота: Parco Archeologico di Pompei

Галоўны выклік для рэстаўратараў заключаўся не ў колькасці дэталяў, а ў геаметрычных асаблівасцях скляпенняў. Сабраць плоскую мазаіку здольны любы даследчык з добрай маторыкай і запасам цярпення, але скляпенне Дома з пякарняй мела складаную выгнутую форму. Каб вярнуць фрэсцы арыгінальную аб'ёмнасць, італьянскія інжынеры адмовіліся ад стандартных плоскіх шчытоў.

Схема цэнтральнай кампазіцыі (калясніца Дыяніса і кентаўры) з накладзенымі на яе арыгінальнымі фрагментамі тынкоўкі. Фота: Parco Archeologico di Pompei
Дэталь фрэскі з прамавугольнай устаўкай, якая паказвае сюжэтную сцэну. Фота: Parco Archeologico di Pompei

Паралельна з ачысткай і сартаваннем аскепкаў яны распрацоўвалі інавацыйную модульную раму. Гэтая канструкцыя змяняла свае абрысы літаральна ў працэсе працы: толькі паступовая стыкоўка арыгінальных фрагментаў дазваляла дакладна вылічыць радыус выгібу старажытнай столі. Кожны новы кавалак тынкоўкі дыктаваў сучасным тэхнікам форму падтрымліваючага каркаса. У выніку была створана ўнікальная матрыца, якая паўтарае гістарычную форму.

Фрагмент роспісу столі з выявай геаметрычных арнаментаў, гратэскаў і міфалагічных фігур. Фота: Parco Archeologico di Pompei

Сёння спецыялістам удалося аднавіць толькі каля чвэрці першапачатковай кампазіцыі. Мноства ідэнтыфікаваных фрагментаў усё яшчэ ляжаць у лабараторных скрынях, а сотні іншых чакаюць свайго адкрыцця ў нераскапаных пакоях вілы. Модульная сістэма мацавання мае яшчэ адну стратэгічную функцыю — яна адкрытая для будучых дапаўненняў.

Модульная канструкцыя з адноўленым скляпеннем выстаўленая ў Вялікай палестры Пампей. Рэстаўрацыйныя працы працягваюцца ў прысутнасці наведвальнікаў. Фота: Parco Archeologico di Pompei
Рэстаўратар апрацоўвае фрагменты фрэскі ахоўным складам (мікракрышталічным воскам) для кансервацыі. Фота: Parco Archeologico di Pompei

Рэстаўратары не імкнуліся імітаваць завершанасць. Новая рама дазваляе ў любы момант дадаваць свежазнойдзеныя кавалкі ў агульную мазаіку без дэмантажу папярэдніх. Працэс аднаўлення будзе доўжыцца гадамі, ідучы следам за ходам раскопак.

Адрэстаўраваная частка фрэскі ўжо выстаўленая для агляду ў Вялікай палестры Пампей.

Каментары1

  • Кол
    01.08.2026
    Які ж багаты сьвет мастацтва быў у людзей 2000 тыс. гадоў таму. А ён жа не ўзьнік імгненна й не на пустым месцы, ён базаваўся яшчэ на тысячах гадоў культуры папярэднікаў, і ў выніку ахопліваў усё, дойлідства, літаратуру, музыку, тэатр, скульптуру, ткацтва/швацтва, кулінарыю, усё, да чаго чалавек меў дачыненьне, нават думкі ахопліваў (бо ўсе тыя міты ды вераваньні - менавіта з думкі). А што таму нагода, калі менавіта чалавек адчуў у гэтым неабходнасьць ? Напэўна з моманту, калі ўпершыню пачаў заўважаць і адзначаць для сябе прыгажосьць, адчуваць прыемныя эмоцыі на толькі праз ежу, і якую паспрабаваў паўтарыць і стварыць, дадаўшы сваё, паспрабаваў перанесьці ў свой побыт, а далей панеслася... Напэўна гэта адбылося, калі чалавек вырас з ужо разумнага, але яшчэ жывёльнага стану, перайшоўшы ў сваю новую якасьць. Г.з. калі інкстынты ў жыцьці чалавека, саступілі галоўную ролю розуму. Яны ня счэзьлі цалкам, але спынілі перавагаць, 51 на 49, і з часам перавага гэтых суадносінаў у далях павялічыліся. Мажліва навука з часам дакладна вызначыць, калі гэта адбылося, адшукаўшы якую падказку ў ДНК. :)

Цяпер чытаюць

Памятаеце мінчука, які ў 2017‑м выратаваў сцяг з-пад ног амапаўцаў — коштам сваёй свабоды? Цяпер яму, былому палітвязню, патрэбная дапамога6

Памятаеце мінчука, які ў 2017‑м выратаваў сцяг з-пад ног амапаўцаў — коштам сваёй свабоды? Цяпер яму, былому палітвязню, патрэбная дапамога

Усе навіны →
Усе навіны

Кошт нафты Brent перавысіў $100 за бараль5

У Мінску 13‑гадовы хлопец выпадкова задушыўся, калі здымаў забаўляльнае відэа для сацсетак2

«Бываюць моманты, калі лютая нянавісць засцілае вочы»: Каверын пра супрацу з Ментусавай20

«Не трэба спрабаваць стаць японцам». Як праграміст з Беларусі кіруе офісам у Токіа1

Севярынец: Уначы у нашым спецкалідоры на Валадарцы разыгрываліся драмы, вартыя Шэкспіра4

З кастрычніка ў мінскім раддоме №2 перастаюць рабіць ЭКА — нават за грошы. Але, як заўсёды, зрабіць гэта хочуць ціхенька4

Расіяне ўначы ўдарылі па Украіне

Каля Мірскага замка адбудуюць знішчаны палац Святаполк-Мірскіх. У ім размесціцца гатэль3

У Вялікабрытаніі сляпы чалавек праехаў за рулём 240 км у нецвярозым стане

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Памятаеце мінчука, які ў 2017‑м выратаваў сцяг з-пад ног амапаўцаў — коштам сваёй свабоды? Цяпер яму, былому палітвязню, патрэбная дапамога6

Памятаеце мінчука, які ў 2017‑м выратаваў сцяг з-пад ног амапаўцаў — коштам сваёй свабоды? Цяпер яму, былому палітвязню, патрэбная дапамога

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць