«Рука цягнецца да кішэні, а тэлефона там няма». Як палітвязні выпадаюць з лічбавага свету, а потым наноў прывыкаюць да яго
Пасля года без смартфона рука яшчэ памятае, куды націскаць. Пасля пяці з паловай гадоў забываецца адчуванне ад тэлефона ў руках. Вяртанне ў лічбавы свет — адзін з многіх аспектаў аднаўлення былых палітвязняў. Ім даводзіцца аднаўляць акаўнты, прывыкаць да бясконцых апавяшчэнняў і разбірацца з сэрвісамі, якіх раней не існавала. Былыя палітвязні Ганна Скрыган, Артур Халімончык і Вадзім Баранаў расказалі выданню Most, як пасля зняволення наноў знаёміліся з лічбавым светам.
«Страх быў: выйдзеш — і наогул не ведаеш, як тэлефон выглядае»
50‑гадовая Ганна Скрыган правяла ў зняволенні каля 16 месяцаў. У калоніі, узгадвае яна, жанчыны абмяркоўвалі ў тым ліку і вяртанне да звычайнага жыцця са смартфонам.
«Быў такі страх: выйдзеш — і наогул не ведаеш, як тэлефон выглядае і што ў ім рабіць».
Але прыблізна за тыдзень Ганна зноў прывыкла да смартфона: куды націскаць і змахваць, як арыентавацца ў праграмах. Але пасля высветлілася, што вярнуць старыя рухі прасцей, чым вярнуцца ў лічбавае жыццё. Давялося аднаўляць ці заводзіць акаўнты і наноў наладжваць іх бяспеку. Ганна спецыяльна шукала інструкцыі для месенджараў і сацсетак.
У хуткім часе пасля вызвалення яна з'ехала з Беларусі, таму адначасова давялося асвойваць лічбавае жыццё ў іншай краіне: праграмы банкаў і крам, куплю квіткоў, таксі, польскія дзяржаўныя сэрвісы.
«Пастаянна накрывае трывожнасць, амаль паніка, калі баішся не тую кнопку націснуць».
Цалкам упэўнена адчуваць сябе з усімі гэтымі сэрвісамі Ганна пачала толькі праз тры-чатыры месяцы.
А яшчэ за час яе зняволення ў штодзённае жыццё большасці людзей паспеў увайсці штучны інтэлект.
«Спачатку пачынаеш карыстацца ім як Google, потым як перакладчыкам. І толькі потым разумееш, што насамрэч ён можа нейкія твае руцінныя задачы выконваць», — кажа Ганна.
«Інтымны куток нейкі»
У 37‑гадовага Артура Халімончыка лічбавая паўза была нашмат даўжэйшай. Яго затрымалі ў жніўні 2020 года, а на свабоду ён выйшаў у лютым 2026-га.
На другі дзень пасля вызвалення Артур купіў смартфон — аказалася, што нават тактыльныя адчуванні ад дакранання да тэлефона былі забытыя.
Старыя акаўнты ў Instagram і VK былі страчаныя: за гады зняволення Артур забыўся лагіны і паролі. Давялося заводзіць новыя. Telegram таксама адчуваўся амаль незнаёмым.
«Трэба было зрабіць шмат лішніх рухаў, каб зрабіць простае дзеянне — знайсці нейкі канал. Не мог злавіць логіку».
Але мацней за інтэрфейсы Артура здзівіў сам сучасны інтэрнэт. Пасля вызвалення ён пастаянна чуў ад навакольных: «Бачыў у TikTok». Вырашыў паспрабаваць. Дадаў у сябры толькі пляменніцу — і ў хуткім часе атрымаў каля 30 апавяшчэнняў пра яе дзеянні.
«Падумаў: «Не-не-не, зараз розным інфармацыйным смеццем мяне заваліць». І адразу выдаліў».
Threads таксама пакуль выклікае ў Артура пытанні:
«Што гэта і да чаго, калі ёсць Instagram? Дагэтуль незразумела, навошта ўсе гэтыя вудачкі там закідаюцца. Інтымны куток нейкі», — смяецца мужчына.
Галоўным уражаннем ад вяртання ў інтэрнэт Артур называе не новыя праграмы, а «вельмі агрэсіўны паток інфармацыі».
«Я не паспяваў яе якасна асэнсоўваць, ды і лішняй яна здавалася».
Да штучнага інтэлекту ён пакуль не дайшоў.
Тэлефон прыходзіў нават у сне
32‑гадовы Вадзім Баранаў правёў у зняволенні трохі больш за год — за гэты час звычка карыстацца смартфонам не паспела знікнуць.
«Спачатку было трошкі нязвыкла: экран, тэлефон, нешта націскаць. Але ўсе навыкі захаваліся, даволі хутка прывык».
Нашмат складней аказалася вярнуцца ў свае акаўнты. Паролі забыліся, старога тэлефона і сім-карты ўжо не было: засталіся ў сілавікоў, а многія сэрвісы патрабавалі пацвярджэння па СМС. Па гэтай прычыне Вадзім доўга не мог аднавіць Instagram.
Змяніўся за гэты час, па адчуваннях Вадзіма, і сам інтэрнэт. У стужках ён убачыў нашмат больш рэкламы і рэкамендаванага кантэнту замест публікацый людзей, на якіх падпісаны.
І ўсё ж значна даўжэй Вадзім у зняволенні прывыкаў жыць без тэлефона.
«Гэта настолькі шчыльна ўвайшло ў наша жыццё: у цябе ў кішэні доступ да 99% інфармацыі свету, сувязь з усімі. А тут гэтага ўсяго няма».
У турме было шмат часу, які не было чым заняць. І часам спрацоўваў аўтаматычны жэст:
«Рука цягнецца да кішэні, каб дастаць смартфон, а яго там няма», — узгадвае мужчына.
Тэлефон прыходзіў нават у сне. Вадзім узгадвае сны ў зняволенні: нібыта ён ужо вызваліўся і нарэшце можа адкрыць сацсеткі і Telegram: даведацца, хто яму пісаў, што адбылося за час зняволення, як людзі адрэагавалі на яго гісторыю.
«Я бачу нібыта паведамленні, але ўсё затуманена. Нічога нельга прачытаць, бо гэта сон».
Палітвязня з інваліднасцю Уладзіміра Гундара перавялі з турмы ў калонію. Пасля турэмнага тэрміну яму застаецца яшчэ 13 гадоў
«Або на 15 гадоў, або трэба будзе дапамагчы краіне». Былы палітвязень заяўляе, што яго завербаваў КДБ і адправіў у Польшчу выконваць заданні
Падпалкоўніка з факультэта вайсковай разведкі судзяць за «здраду дзяржаве» па справе, якая выглядае палітычнай. Што пра яго вядома?
Максім Знак: Уся краіна — гэта вялікая калонія
Цяпер чытаюць
Віцебскі вядучы пажартаваў на закрытым мерапрыемстве. Праз дзве гадзіны да яго прыехала міліцыя праз данос21
Віцебскі вядучы пажартаваў на закрытым мерапрыемстве. Праз дзве гадзіны да яго прыехала міліцыя праз данос
«Доктарка», адвакат, чалавек з камерай і некалькі дужых хлопцаў. У Петрапаўлаўскай Баршчагоўцы расійскія спецслужбы скарысталіся спецыфічным украінскім бізнэсам ваеннага часу1313
Каментары