Siarod dziasiatkaŭ časopisaŭ i haziet u šapikach «Biełsajuzdruku» ilvinuju dolu zajmajuć tak zvanyja žanočyja vydańni. «Elle», «Cosmopolitan», «Vogue» — heta ŭsio pra dalokich i blizkich susiedziaŭ, ale i svaje ŭłasnyja pradukty my taksama majem.
«Haspadynia», «Dziva», «Lubimaja», «Ščaślivaja i pryhožaja» — nazvy bolšaści ź ich hučać idealna-ŭźniosła. Byccam ty znachodzišsia na kastynhu ŭ žanočuju siektu i kali ty nie haspadynia ci nie dziva — preč, z vačej dałoŭ.
Było b vielmi paviarchoŭna kazać tolki pra nazvy, ale źmiest całkam adpaviadaje zadadzienaj nejminham kancepcyi. Na vokładkach — paśpiachovyja žančyny z uśmieškami. Čaściej za ŭsio — zorki, bolšaść — rasijskija (biełaruskija, na žal, chutka skančvajucca). Časopis «Ščaślivaja i pryhožaja» navat maje admysłovuju rubryku «jak u kino», dzie raić vučycca «pravilnamu» žyćciu ŭ ramantyčnych hieraiń mieładram.
Ja ni razu nie bačyła na takich vydańniach fota zvyčajnaj, nie rasfarbavanaj i nie adretušavanaj žančyny ź pieršymi marščynami ci lišniaj vahoj (užo maŭču pra kabiet ź invalidnaściu — ich u pryncypie byccam by i nie isnuje).
Heta adna z asnoŭnych prablem usich hetych namalavanych vobrazaŭ, što nam demanstrujuć to kino, to telebačańnie, to presa. Być pryncesaj, być toj, jakuju možna nasić na rukach i čyje kapryzy pavinny vykonvacca pa pieršym patrabavańni.
Hetamu dziaŭčat vučać jak mnohija miedyja, tak i ŭžo vychavanyja imi baćki. Treba imknucca da prydumanych raniej ideałaŭ, bo jany pradajucca: jak u žyćci, tak i ŭ śfiery miedyja.
I niachaj by pryhožy manikiur, roŭnyja strełki na vačach ci idealny pres stvaralisia dla siabie, dziela bolšaj upeŭnienaści. Nie. Čaściej za ŭsio hetamu vučać, kab dapamahčy pazbavicca adzinoctva i znajści mužčynu.
U časopisie «Haspadynia», naprykład, parady pa hetaj temie daje ekśpiert u asobie śviatara. U svojeasablivaj malitvie da Boha jon raić upeŭnić Usiavyšniaha ŭ hatoŭnaści «zrabić usio dla kachanaha, naradzić jamu dziaciej, nie sudzić za lubyja hrachi». Karaciej, budź pakorlivaj — i mužyki padciahnucca (varta adznačyć, što redaktaram časopisa źjaŭlajecca mužčyna). I kali davoli naftalinavuju «Haspadyniu» jašče možna prabačyć za takija pa, to nibyta bolš sučasnuju «Žanočuju hazietu» ci «Ščaślivuju i pryhožuju» — nie.
Pieršaja na hałoŭnaj staroncy drukuje astrałahičnyja prahnozy i vučyć, jak napoŭnić dom pravilnaj enierhijaj (kali vam cikava, dla hetaha spatrebicca jak maha bolš padušak, nievialičkija statuetki žyvioł i zasušanyja kvietki). Druhoje vydańnie taksama adyšło niedaloka: idealnaha mužčynu, na ich pohlad, lohka padabrać z dapamohaj astrałohii i numierałohii. Nu, a kab jon lepš łaviŭsia, treba stać pryncesaj. Zrazumieła, u pryncesy nie moža nie być puchłych vusnaŭ: ich možna nažyć, kali pravilna vydzimać pavietra z rota.
Kali ty pracuješ na zavodzie, lubiš sałodkaje na son, nie ličyš patrebnym vydzirać usie vałasinki ź cieła — ty prosta nudlivaja niaŭdačnica.
Ź inšaha boku, ciapier usio nie tak drenna, kali paraŭnoŭvać z tym, što było ŭ paślavajennyja časy. Spačatku žančyn treba było zaachvocić jak maha bolš naradžać, paśla — vyhadavać ź dziciaci ŭniviersalnaha kamunistyčnaha vajskoŭca, jaki i pradpryjemstva vyviedzie ŭ lidary, i siamju — va ŭdarniki pracy.
Jak viadoma, žanočaja presa pieražyvała niekalki etapaŭ raźvićcia. Pieršaje vydańnie dla kabiet źjaviłasia jašče ŭ 17 stahodździ ŭ Francyi. U pieršuju čarhu «Mercure Galant» fiksavała śvieckuju chroniku i modu. Paśla hetaha žanočyja vydańni evalucyjanavali to ŭ dapamožniki pa adukacyi i raźvićci, to znoŭ u stylovyja dadatki.
Asabliva haračym vydałasia 19 stahodździe: tady na rynku adnačasova prysutničali i časopisy z tak zvanym tradycyjnym žanočym źmiestam (kuchnia, chatnija spravy, hadavańnie dziaciej), a im supraćstajali vydańni sufražystak, jakija zmahalisia za raŭnapraŭje z mužčynami.
Adzin ź pieršych brytanskich časopisaŭ tak i nazyvaŭsia: «Women's Suffrage Journal».
Ułasna kažučy, situacyja minułych stahodździaŭ vielmi padobnaja i da biełaruskaj sučasnaści. Naroŭni z zusim tradycyjnymi vydańniami, pra jakija ja pisała raniej, isnujuć i tyja, što sprabujuć bałansavać pamiž fieminizmam i tradycyjnymi kaštoŭnaściami.
Byłaja «Rabotnica i sialanka», siońniašniaja «Alesia» vučyć prysłuchoŭvacca da svajho «Ja» dy šmat piša pra mastactva. Redakcyja «Lubimaj» nie tolki nastojvaje na tym, kab usie biełaruski imknulisia da strojnaści, ale i viadzie rubryku «Hierainia našaha času», dzie, chaj sabie i tolki na adnoj staroncy, ale raskazvaje pra tych, chto pieramahaje chvaroby i žyćciovyja ciažkaści. Imknucca da raznastajnaści i biełaruskija internet-partały.
Asobna tut treba było b adznačyć vielmi kanceptualna pravilnyja resursy kštałtu «Jaje pravy» ci «Hiendarny maršrut» z takim ža pravilna hiendarnym «Mejkaŭtam».
Ale davajcie budziem ščyrymi: 80 pracentaŭ biełarusak i biełarusaŭ (kali nie bolš) uvohule nie ŭ temie, što takoje mova varožaści i fieminityvy.
Maja maci nie ŭ kursie. Maje adnakłaśnicy naradzili, jak tolki skončyli škołu, i dumajuć pra toje, dzie znajści pracu ŭ pravincyi, kab prakarmić maładuju siamju, a nie pra toje, što ŭ internecie niechta znoŭ nie maje racyi. Bolšaść maich znajomych vielmi ździŭlajecca, što ŭ Biełarusi ŭ pryncypie jość fieministki i źviazanyja ź ich pohladami płyni. Niekatoryja z nas žyvuć u intelektualnym fejsbučnym śviecie, dzie ŭsie ŭsio viedajuć i razumiejuć, adnak paralelna, daloka nie chadzi, jość śviet tych ža adnakłaśnikaŭ. Prabačcie, ale tolki ličbami pra ŭščamleńnie pravoŭ i prablemami hiejaŭ sercy hetaj aŭdytoryi nie začapić, bo śviet — jon kudy bolš raznastajny. Treba šukać bałans.
Niama ničoha saramlivaha ŭ tradycyjnych kaštoŭnaściach. I ŭ tym, što isnujuć asobnyja miedyja dla dziaciej, mužčyn ci žančyn. Kali jano z dobrym adukacyjnym kantentam, to jakaja roźnica?
A voś soramna, mnie zdajecca, vyrašać za inšych, što im cikava. Soramna ŭzvodzić svaje ideały ŭ adziny mahčymy pastułat i zmahacca z žančynami, jakija žyvuć nie pa pravilnych paniaćciach, zamiest taho, kab pieranakiravać hetuju enierhiju na sapraŭdy važnyja rečy: zmahańnie za roŭnyja z mužčynami zarobki ci za prysutnaść na palityčnaj arenie.
Tamu ja za bałans u miedyja. Suprać naviazvańnia sprečnych ideałaŭ pryhažości i idyjockich haraskopaŭ — usiaho taho, što adkidvaje nas u raźvićci nazad. Ale za toje, kab toj ža fieminizm davaŭ prava kožnaj abrać toje, čaho joj chočacca, navat kali heta kuchnia. Raŭnapraŭje — heta ž kali my ŭsie možam zajmacca čym zaŭhodna, niahledziačy na poł, ci nie?
Kamientary