Да чаго прывядзе зняцце санкцый ЗША з калію і банкаў

Санкцыі знялі, што далей?

26 сакавіка 2026 года Міністэрства фінансаў ЗША афіцыйна абвясціла аб выключэнні са свайго санкцыйнага спісу «Беларуськалія» і «Беларускай калійнай кампаніі», Белінвестбанка і некаторых іншых структур. Таксама адменена дырэктыва, якая раней абмяжоўвала працу Міністэрства фінансаў Беларусі і Банка развіцця, у тым ліку па аперацыях з дзяржаўнымі даўгамі і фінансавымі інструментамі.

Пра зацікаўленасць ЗША ў беларускім каліі днямі казаў Джон Коўл.

На думку эксперта BEROC Настассі Лузгіной, гэта зацікаўленасць можа падагравацца эканамічнымі супярэчнасцямі з Канадай, якая з'яўляецца важным пастаўшчыком калійных угнаенняў у ЗША. Такім чынам, Трамп можа дыверсіфікаваць пастаўкі і заадно атрымаць угнаенні па больш нізкіх цэнах.

Пры гэтым важна разумець, што раней доля ЗША ў экспарце беларускага калію была невялікай. Па выніках 2019‑2020 гадоў на Штаты прыходзілася ўсяго каля 4-4,5% экспарту «Беларуськалія».

Аднак не выключана, што праз складаныя стасункі з Канадай ЗША могуць імкнуцца павялічыць аб'ёмы паставак з Беларусі.

«Зняўшы санкцыі з беларускага калію, Штаты могуць разлічваць на атрыманне ўгнаенняў па прывабных цэнах, бо Еўрасаюз, на які раней прыходзілася не менш за траціну экспарту, здымаць санкцыі пакуль не плануе.

Тым не менш у пытанні зняцця санкцый важнае месца займае Літва, якая не прапускае беларускі калій праз свой порт, паколькі дзейнічаюць санкцыі».

Наколькі важны літоўскі чыннік?

Калі немагчыма выкарыстоўваць порт Клайпеды, Штатам складана дастаўляць угнаенні, тым больш з улікам канфлікту ў Іране, які выклікаў праблемы з праходжаннем Армузскага праліва. Таму партовае пытанне застаецца вельмі важным.

Таксама эксперт звяртае ўвагу на тое, што ўлады казалі пра гатоўнасць да ўгоды па продажы беларускага рудніка амерыканцам.

Павялічыць

«Прынамсі, у Беларусі заявілі аб магчымасці такой здзелкі. Калі гэта адбудзецца, то ў такім выпадку гэта азначае, што амерыканцы таксама павінны мець магчымасці транспартаваць калій праз нейкія парты», — адзначае Лузгіна.

Акрамя таго, аднаўленне паставак праз Клайпеду азначала б больш простую, хуткую і зручную лагістыку пры пастаўках не толькі ў ЗША, але і ў іншыя краіны.

ЗША ціснуць на Літву?

Коўл адкрыта заклікае Вільню да дыялогу з беларускім рэжымам, пра што ён казаў у інтэрв'ю LRT.

На заклікі амерыканскага боку ўжо адрэагавалі прэзідэнт і прэм'ер Літвы.

Гітанас Наўседа заявіў, што дыялог паміж краінамі магчымы толькі тады, калі «іншы бок дэманструе добрую волю да развіцця добрасуседскіх адносін». Аднак цяпер ён такой «добрай волі» з боку Беларусі не бачыць.

Павялічыць

Прэм'ер Літвы Інга Ругінене заявіла, што Літва разгледзіць прапанову Джона Коўла правесці сустрэчу з Беларуссю на ўзроўні віцэ-міністраў, аднак для гэтага існуюць некалькі ўмоў.

Таму ці зможа калій пастаўляцца праз Літву — пытанне складанае.

Лукашэнка ўжо ў плюсе

Настасся Лузгіна лічыць, што нават калі пастаўляць калій праз Клайпеду не атрымаецца, поўнае зняцце амерыканскіх санкцый з беларускага калію ўсё роўна пазітыўна адаб'ецца як на працы прадпрыемства, так і на беларускім экспарце агулам.

«Пакуль беларускі калій быў пад амерыканскімі санкцыямі, гэта таксама ўплывала на ўзаемаадносіны з іншымі краінамі, якія маглі адмаўляцца ад набыцця беларускай прадукцыі альбо рабілі гэта з вялікім дысконтам, баючыся санкцый з боку ЗША.

Таму іх зняцце можа паўплываць на рост адпускных цэн, паколькі не будзе патрэбы даваць зніжку, бо ўсе аперацыі будуць праходзіць легальна і ў пакупнікоў не будзе боязі трапіць пад другасныя санкцыі.

Нават калі пастаўляць праз Клайпеду не атрымаецца, адсутнасць амерыканскіх санкцый як мінімум пазітыўна паўплывае на гандаль з іншымі краінамі. У тым ліку ў «Беларуськалія» з'явіцца магчымасць праводзіць плацяжы ў далярах ЗША», — тлумачыць эксперт.

Чаму знялі санкцыі з Белінвестбанка?

Каментуючы зняцце санкцый з Белінвестбанка, Лузгіна звяртае ўвагу, што, паколькі ён пад санкцыямі ЕС і адключаны ад SWIFT, праводзіць праз яго плацяжы з тымі ж Штатамі застаецца складанай задачай.

«Пры вялікім жаданні можна абысціся без SWIFT, але для гэтага неабходна, каб Белінвестбанк дамовіўся з іншым банкам у ЗША аб тым, што яны будуць супрацоўнічаць наўпрост без SWIFT. Але гэта досыць складаны і працяглы працэс, які патрабуе перамоваў, інвестыцый у абсталяванне і некалькі месяцаў часу», — тлумачыць эксперт.

Зняцце санкцый з Белінвестбанка Лузгіна не звязвае з жаданнем ЗША у будучыні разлічвацца праз яго за той жа калій.

«Верагодна, Беларусь папрасіла вывесці гэты банк з-пад санкцый дзеля магчымасці выкарыстання даляраў пры працы з іншымі краінамі, напрыклад з Кітаем».

Павялічыць

Што тычыцца магчымых разлікаў ЗША з Беларуссю, то, на думку эканаміста, краіны для гэтага могуць выкарыстоўваць іншыя беларускія банкі, якія не адключаныя ад SWIFT.

Іранскі фактар

Кажучы пра перспектывы беларускіх угнаенняў, не толькі калійных, але і азотных, трэба адзначыць важны фактар канфлікту ў Іране.

Паколькі праблемы з перасячэннем праліва закранаюць не толькі пастаўкі нафты і нафтапрадуктаў, але і ўгнаенняў.

«Дзеянні Трампа паказваюць, што дзеля рэгулявання сусветных цэн і захавання балансу ў сусветнай эканоміцы ЗША гатовыя хоць і часова, але ўсё ж здымаць санкцыі з расійскай і нават з іранскай нафты. Цяпер яны такім жа чынам спрабуюць рэгуляваць рынак калію, каб цэны моцна не раслі і ўгнаенні былі ў дастатковай колькасці.

Угнаенні патрэбныя сельскай гаспадарцы. Калі іх будзе недастаткова, могуць узнікнуць іншыя ланцужкі праблем, мы можам сутыкнуцца з ростам цэн і дэфіцытам некаторых прадуктаў», — звяртае ўвагу эксперт.

Які вынік мелі санкцыі?

З-за санкцый з боку ЕС і ЗША доля беларускага калію на сусветным рынку скарацілася з 20% у дасанкцыйны перыяд да каля 6% па стане на 2024 год. Гэтыя лічбы выразна адлюстроўваюць, наколькі балючымі былі абмежаванні ў дачыненні да беларускага калію.

• 3
• 0
• 1
• 1
• 0
• 0
• 2
• 0