Dakumientalna paćvierdžanaja hibiel na rasijskim baku 730 hramadzian Biełarusi
Analiz źviestak Rasstata dazvalaje zrabić vysnovu, što Biełaruś uciahnutaja ŭ vajnu va Ukrainie našmat šyrej, čym raniej mierkavałasia.

Viarboŭka hramadzian Biełarusi na vajnu adbyvajecca ŭ takich maštabach, jakija byli b niemahčymyja biez maŭklivaj zhody biełaruskich dziaržaŭnych struktur.
Pra heta śviedčać ličby śmierciaŭ hramadzian Biełarusi, jakuju apublikavali «Kibierpartyzany» paśla analizu baz, zdabytych pry ŭzłomie Rasstata hrupami «Kibierpartyzany» i Silent Crow. Pra hety ŭzłom jany abviaścili 1 listapada 2026 hoda.
U pačatku tydnia ŭ miedyja źjaviłasia infarmacyja pra kolkaść zahinułych biełarusaŭ — bolš za 1600 čałaviek. Tam havorka viałasia pra ŭradžencaŭ Biełarusi niezaležna ad hramadzianstva. U ciapierašniaj publikacyi havorka viadziecca mienavita pra hramadzian Biełarusi.
Ź listapada 2022‑ha pa žnivień 2026 hoda rasijskija ZAHSy zarehistravali śmierci 503 hramadzian Biełarusi, u hrafie «rod śmierci» jakich paznačany albo vajennyja dziejańni, albo nie paznačana ničoha, albo — «rod śmierci nie ŭstanoŭleny». U apošnim vypadku ŭ častki zahinułych siarod pryčyn śmierci nazvany «vajennyja dziejańni», u inšych — nie paznačany i jany, ale miescami ich śmierci značacca pryfrantavyja rajony.
Adnak hetaja ličba — zusim niapoŭnaja.
«Kibierpartyzany» supastavili źviestki Rasstata sa śpisam zahinułych hramadzian Biełarusi, jakija vajavali na baku RF, što raniej apublikavaŭ ukrainski prajekt «Chaču žyć». Z 314 zapisaŭ hetaha śpisa tolki 80 supali z danymi Rasstata.
Baza, apublikavanaja ŭkrainskim prajektam, — praŭdzivaja. Usie razy, kali «Naša Niva» supastaŭlała źviestki pra niejkaha viadomaha nam zahinułaha biełarusa, z «Chaču žyć», zaŭsiody supadała.
«Kibierpartyzany» pry ŭłasnym analizie vyjavili, što tolki 22 asoby sa śpisu «Chaču žyć» nie adšukvajucca jak hramadzianie Biełarusi.
Tady atrymlivajecca, što jość jašče 212 (314 minus 80 minus 22) čałaviek, jakija jość u bazie «Chaču žyć», ale nie adšukvajucca ŭ bazie Rasstata. Pryčyny hetaha niezrazumiełyja. Naprykład, mahčyma, jany mieli dva hramadzianstvy.
U lubym razie ahulny padlik daje nam 503+212=715 čałaviek.
Akramia taho, «Kibierpartyzany» pry kancy 2024 hoda paviedamlali pra toje, što atrymali dostup da źviestak pa zapisach ab pamierłych hramadzianach Biełarusi z aficyjnymi pryčynami śmierci. Atrymanyja źviestki prajšli acenku niezaležnych śpiecyjalistaŭ, ich sapraŭdnaść była paćvierdžanaja, i na ich asnovie było vypuščana ŭžo niamała žurnalisckich artykułaŭ.
«Siarod atrymanych źviestak my vybrali tyja zapisy, u jakich z 2022 hoda taksama zhadvajecca śmierć ad vajennych dziejańniaŭ. Takim čynam, atrymali jašče 15 faktaŭ śmierci, jakija nie pieraklikajucca z zapisami ŭ rejestry Rasstata. Kropkavaja pravierka taksama pakazała, što ŭsie hetyja ludzi zahinuli ŭ vajennych dziejańniach na baku Rasii», — pišuć kibiery.
Adnak i ličba 715+15=730 nie budzie poŭnaj.
«Kibierpartyzany» vyjavili, što źviestak ab zabitych u 2026 hodzie ŭ bazie pakul minimum praz zatrymki z rehistracyjaj śmierciaŭ.
Za 2026 hod u bazie pakul adlustravana tolki kala 37800 zahinułych, vyjavili žurnalisty Bloomberg. Ličba niapoŭnaja praz zatrymki rehistracyi, adznačaje vydańnie. U druhoj pałovie 2023 hoda miedyjanny termin rehistracyi vajennaj śmierci składaŭ kala šaści tydniaŭ, a ŭ 2025‑m pieravysiŭ čatyry miesiacy. U adnym tolki žniŭni 2026 hoda ŭ bazie źjavilisia bolš za 2500 zapisaŭ pra ludziej, jakija zahinuli jašče ŭ 2025-m, padličyli žurnalisty.
The Economist na padstavie najaŭnych danych z dapamohaj matematyčnaj madeli sprahnazavaŭ hibiel kala 230 tysiač rasijan za ŭvieś 2026 hod — bolš, čym za luby papiaredni hod vajny.
Miž tym viarboŭka biełarusaŭ na vajnu pačaściłasia mienavita za apošni čas — u 2025 i asabliva 2026 hadach, pa miery narastańnia prablem z žyvoj siłaj u rasijan.
«Hihanckaja šeraja zona pieraškadžaje vynasu cieł zahinułych z pola boju, pryčym heta pracuje ŭ abodva baki. <…> Dla spraščeńnia karciny, znoŭ ža, možna skazać, što dadzienyja za 2024 hod, napeŭna, užo blizkija da poŭnych, za 2025‑y — sumnieŭna, a 2026 hod budzie rehistravacca jašče paŭtara hoda minimum. U 2024 hodzie i 2025 hodzie front jašče ruchaŭsia. Sanitarnyja kamandy jašče mahli na terytoryi, na jakoj ustanoŭleny tryvały kantrol, źbirać cieły. Ciapier ža my bačym, što front prasoŭvajecca tolki ŭ fantazijach «RIA Novosti» i Ministerstva abarony», — raskazaŭ Biełaruskamu rasśledavalnickamu centru Dźmitryj Traščanin, redaktar rasijskaha vydańnia «Miediazona», jakoje supolna z rasijskaj słužbaj Bi-bi-si i kamandaj vałancioraŭ padličvaje straty rasijskaj armii.
Takim čynam, možna ŭpeŭniena śćviardžać, što realnaja kolkaść biełarusaŭ, zabitych padčas słužby na rasijskim baku, budzie składać na siońnia našmat bolš za 1000 čałaviek.
U adroźnieńnie ad Kazachstana, Uźbiekistana i Kyrhyzstana, biełaruskija ŭłady nijak nie karajuć najomnikaŭ, jakija padpisvajuć kantrakty z rasijskaj armijaj. Viarboŭščyki svabodna raźmiaščajuć abjavy ŭ biełaruskich čatach i kanałach. Bolš za toje, słužbu ŭ rasijskaj armii rekłamujuć navat kanały, stvoranyja dziejnymi abo adstaŭnymi aficerami biełaruskich siłavych struktur, jak «Biełorusskij siłovik».
Kolkaść biełarusaŭ, što zahinuła na impieryjalistyčnaj vajnie va Ukrainie, pieravysiła ličbu strat na afhanskaj vajnie.
Choć ŚMI ŭnutry Biełarusi maŭčać, trahizm situacyi zavierbavanych vidavočny krytyčna myślačych ludziam. Pra heta śviedčyć dramatyčny zvarot žycharki Dubroŭna — biełaruskaha horada na miažy z Rasijaj. Žančyna sprabavała damahčysia viartańnia 18‑hadovaha syna, zavablenaha viarboŭščykami, adnak, pavodle jaje słoŭ, u biełaruskaj milicyi joj patłumačyli, što ničym nie mohuć dapamahčy, «pakolki Maksim užo dasiahnuŭ paŭnalećcia».
Kamientary