Vyjšła kniha pra Zianona Paźniaka. Jaje rychtavali bolš za 10 hadoŭ
14 listapada na fiestyvali intelektualnaj knihi «Pradmova» ŭ Varšavie prezientavali knihu pra Zianona Paźniaka, zasnavanuju na šmathadovych razmovach ź im. Aŭtary, žurnalisty Dźmitryj Hurnievič i Pavieł Mažejka, raskazali, jakim jany ŭbačyli Paźniaka pa-za palitykaj, pra što jon havaryŭ sa ślazami na vačach i čamu vydańnie knihi zaniało bolš za dziesiać hadoŭ, piša «Radyjo Svaboda».
Prezientacyja adbyłasia ŭ varšaŭskim Domie sustreč z historyjaj. Dyskusiju maderavaŭ vydaviec Jarasłaŭ Ivaniuk. Kniha, jakaja raniej vyjšła pad nazvaj «Stać u prałomie mura», ciapier pabačyła śviet u dapracavanym vydańni «Zianon Paźniak — u razmovach ź Dźmitryjem Hurnievičam i Paŭłam Mažejkam» u vydaviectvie «Kamunikat».
Razmovy zapisvali ŭ pieršaj pałovie 2010‑ch hadoŭ. Jany achoplivajuć padziei biełaruskaj historyi ad mižvajennaha času da zdabyćcia niezaležnaści ŭ 1991 hodzie.
Inšy Zianon Paźniak
Padčas prezientacyi aŭtaraŭ zapytali, ci ŭdałosia im pakazać u knizie Paźniaka, jakoha biełarusy nie viedajuć z palityčnych vystupaŭ.
«Ja b skazaŭ, što hetaja knižka ŭsia pra inšaha Paźniaka. Jon raskazvaje pra historyju svajoj siamji, svajho rodu, pra baćku, jakoha zabili na vajnie, pra mamu, pra jakuju mała chto viedaje», — adznačyŭ Dźmitryj Hurnievič.
Pavodle žurnalista, u asabistych razmovach Paźniak byŭ zusim nie takim, jak u palityčnych intervju: žartavaŭ, uśmichaŭsia, a kali zhadvaŭ baćkoŭ, časam nie strymlivaŭ śloz.
«Ja bačyŭ Paźniaka, jaki płakaŭ», — raskazaŭ Hurnievič.
«Heta kniha nie pra Paźniaka. Heta kniha pra dvaccataje stahodździe»
Pavieł Mažejka prapanavaŭ pahladzieć na vydańnie šyrej — jak na apovied pra Biełaruś XX stahodździa.
Pavodle žurnalista, praz asabistuju historyju Paźniaka možna prasačyć šlach niekalkich pakaleńniaŭ biełarusaŭ: praz vojny, represii i rusifikacyju da zdabyćcia niezaležnaści.
Aŭtary chacieli pakazać, jak u saviecki čas biełarusy zachoŭvali nacyjanalnuju śviadomaść i praciahvali pracavać dziela budučaj niezaležnaści krainy. Mienavita tamu razmovy ŭ knizie śviadoma zaviaršajucca 1991 hodam.
Nieviadomyja historyi pra viadomych biełarusaŭ
Padčas prezientacyi aŭtary pryhadali niekalki niečakanych historyj, jakija ŭvajšli ŭ knihu. Adna ź ich tyčycca baćki Zianona Paźniaka. Jak pierakazaŭ Dźmitryj Hurnievič, pavodle ŭspaminaŭ palityka, 18 vieraśnia 1939 hoda jahony baćka sustrakaŭ Čyrvonuju armiju, jakaja ŭvajšła ŭ Zachodniuju Biełaruś, ź bieł-čyrvona-biełym ściaham.
Siarod inšych epizodaŭ — toje, jak paet Maksim Tank zastupaŭsia za maładoha Paźniaka, kali taho vyklučyli z teatralna-mastackaha instytuta.
Jašče adna historyja — pra baraćbu za zachavańnie histaryčnaj zabudovy Minska. Kab atrymać podpis viadomaha muzyčnaha dziejača Ryhora Šyrmy pad zvarotam u abaronu staroha horada, Paźniak razam z paplečnikami niekalki hadzin abychodziŭ kvatery ŭ vialikim domie. Urešcie Šyrmu znajšli, i jon padpisaŭ zvarot.
Siarod inšych hierojaŭ uspaminaŭ — Uładzimir Karatkievič, Vasil Bykaŭ, Ryhor Baradulin, Michaś Čarniaŭski i inšyja pradstaŭniki biełaruskaj intelihiencyi.
Pavodle Paŭła Mažejki, takija historyi dapamahajuć zrazumieć, što niezaležnaść Biełarusi nie «zvaliłasia nam na hałavu», a stała vynikam šmathadovaj pracy mnohich ludziej.
Čamu knihu vydavali bolš za dziesiać hadoŭ
Razmovy z Paźniakom zapisvali ciaham niekalkich hadoŭ u samych roznych miescach: u kaviarniach, handlovych centrach, aŭtamabilach i ŭ jaho doma. Davodziłasia padładžvacca pad hrafiki — Mažejka žyŭ u Hrodnie, Hurnievič pracavaŭ u Varšavie, a Paźniak časta jeździŭ pamiž Varšavaj i Ńju-Jorkam.
Vydańnie nieadnarazova adkładałasia. Siarod pryčyn Pavieł Mažejka nazvaŭ pandemiju karanavirusa, padziei 2020 hoda i palityčnyja represii.
U žniŭni 2022 hoda Mažejku zatrymali. Jon pravioŭ za kratami try hady i vyjšaŭ na volu tolki ŭ vieraśni 2025-ha.
Pakul Pavieł znachodziŭsia ŭ źniavoleńni, Zianon Paźniak za asabistyja srodki vydaŭ knihu «Stać u prałomie mura», nie čakajučy zaviaršeńnia redaktarskaj pracy žurnalistaŭ.
Tym časam dapracavany rukapis zastavaŭsia ŭ Biełarusi. Paśla pieratrusaŭ i vymušanaha vyjezdu z krainy Pavieł Mažejka aścierahaŭsia, što praca zhublenaja. Adnak rukapis udałosia pieradać ź Biełarusi, i aŭtary zmahli viarnucca da padrychtoŭki knihi.
Novaje vydańnie padrychtavała vydaviectva «Kamunikat». Na prezientacyi pakazali jahonyja sihnalnyja asobniki. Kančatkovy varyjant płanujuć vydać u ćviordaj vokładcy.
Žurnalisty pryznalisia, što ŭ ich zastałosia jašče niamała pytańniaŭ da Paźniaka. Častka zapisanych razmoŭ, u tym liku pra padziei paśla 1991 hoda, nie ŭvajšła ŭ knihu. Aŭtary nie vyklučajuć, što ŭ budučyni ŭ jaje moža źjavicca praciah.
Ciapier čytajuć
U ramkach «novaj architektury biaśpieki» Maskva prapanuje vyvieści jadziernuju zbroju i «Arešnik» ź Biełarusi — infarmacyja pra pieramovy ŭ Abu-Dabi6464
U ramkach «novaj architektury biaśpieki» Maskva prapanuje vyvieści jadziernuju zbroju i «Arešnik» ź Biełarusi — infarmacyja pra pieramovy ŭ Abu-Dabi64
Što znajšli ŭ viaźnicy Kreŭskaha zamka, dzie ŭ 1382‑m zadušyli Kiejstuta? Jana była pachavanaja pad zavałami paśla šturmu Śvidryhajły amal 600 hadoŭ33
Kamientary
I kali niechta ŭpeŭnieny, što hetaje Paźniak razvaliŭ SSSR, u vyniku čaho 15 respublik atrymali niezaležnaść, to im nieabchodna źviarnucca da ekzarcysta.