Žychary horada aburanyja tym, jak źmianiajecca panarama horada.

19‑paviarchoviki suprać 12-stahodździa
U instahram-akaŭncie «Vidy Hrodna» apublikavali fota i videa, pa jakich bačna, jak źmianiŭsia panaramny vid na Kałožu z boku Staroha mosta.
Pa fota bačna, jak z peŭnaha rakursu 19‑paviarchovyja panelki daminujuć nad chramam XII stahodździa.

Pad dopisam naźbirałasia niemała niehatyŭnych kamientaroŭ ad haradžan, jakija ličać, što 19‑paviarchoviki na fonie carkvy, pabudavanaj u XII stahodździ, psujuć panaramu horada.
«Žachliva», — napisali adrazu niekalki kamientataraŭ.
Inšy napisaŭ, što ciapier heta bolš padobna na piejzažy ź filmaŭ Alaksieja Bałabanava, i dadaje, što hetymi hmachami źniaviečyli horad.
Jašče adna žančyna napisała, što ŭbačyła fota i žachnułasia. «A samaje sumnaje, što absalutnaj bolšaści ŭsio roŭna. A takija, jak vy ci ja, prosta ŭsprymajucca jak viečna čymści niezadavolenyja ludzi».
Adzin z kamientataraŭ vinavacić architektaraŭ i horadabudaŭnikoŭ, nazyvajučy ich biazdarnymi ludźmi, jakija nie bačać dalej za dva mietry. «Hałoŭnaje — hrošaj pabolej ź minimalnymi vydatkami», — dadaje jon.
Inšy situacyju, jakaja skłałasia, nazyvaje vynikam abyjakavaści miascovaj ułady. Maŭlaŭ, uładam abyjakava jak na zachavańnie spadčyny, tak i na mierkavańnie haradžan.
Karaniom prablemy kamientatar ličyć adsutnaść vybarnaści meraŭ: «Kab mer byŭ pasadaj vybarnaj, to była b kankurencyja i jany musili b prysłuchoŭvacca da haradžan, dbać pra horad, pra spadčynu».
Adzin z kamientataraŭ vykazaŭ mierkavańnie, što budaŭnictva hmachaŭ na fonie carkvy navat moža pryvieści da taho, što abjekt nie atrymaje statusu ad JUNIESKA.
Što za rajon i čamu tak šmat sprečak?
Rajon «Viasieńni» ŭ Hrodnie ŭžo nieadnarazova traplaŭ pad abmierkavańni.
Pieršapačatkovy prajekt źjaviŭsia jašče ŭ 2010 hodzie. Tady ž była realizavana pieršaja čarha budaŭnictva — tak, na vulicy Kalinoŭskaha byli ŭźviedzieny čatyry damy vyšynioj ad 8 da 15 pavierchaŭ.

Usio vyšej i vyšej
Ale pieršapačatkovy hienpłan z časam adkarektavali, na rajon nakłali abmiežavańni pa paviarchovaści damoŭ. Adnak u krasaviku 2020 hoda byŭ padpisany ŭžo novy varyjant hienpłana. U im havaryłasia, što ŭ vierchniaj častcy rajona z boku Kalinoŭskaha limitaŭ na paviarchovaść niama. A voś u astatniaj častcy dziela zachavańnia histaryčnaha abličča nielha budavać damy vyšej za 10 pavierchaŭ. Hetaja kancepcyja i lehła ŭ asnovu ciapierašniaha prajekta.
Atrymlivajecca, što zamiest maksimum 15 pavierchaŭ u novym mikrarajonie dazvolili budavać 19-paviarchoviki.
Kali na pačatku 2024 hoda stała zrazumieła, što 19‑paviarchovyja damy, pabudavanyja niepadalok ad chrama, mohuć sapsavać panaramu, tema paviarchovaści pačała aktyŭna abmiarkoŭvacca jak haradžanami ŭ sacsietkach, tak i ŭ ŚMI. U pryvatnaści, 31 studzienia 2024 hoda artykuł na hetuju temu vyjšaŭ u «Našaj Nivie».
Praz paru dzion hrodziency zapuścili pietycyju z patrabavańniem abmiežavać paviarchovaść zabudovy, kab nie psavać vid na Kałožu.
«Čarhovy fejk ź sieciva»
Paźniej u siaredzinie studzienia na chvalu niezadavolenaści ŭ sacsietkach i źjaŭleńnie pietycyi adreahavała abłasnaja hazieta «Hrodzienskaja praŭda».

Praŭda, turbotu haradžan pra zachavańnie vidu na Kałožu dziaržaŭnaja presa nazvała «čarhovym fejkam ź sieciva».
Maŭlaŭ, pobač z Kałožaj budavać ničoha nie źbirajucca, bo nielha, a novabudoŭli buduć za 1,2 km ad chrama, što, pa mierkavańni hałoŭnaha architektara Hrodna Dzianisa Konana, znachodzicca «na prystojnaj adlehłaści».

Niahledziačy na sprobu prapahandystaŭ nazvać niezadavolenaść «apanientaŭ» fejkam, pytańni, jak zabudoŭvać «Viasieńni», čynoŭniki ŭsio ž abmiarkoŭvali.
Pra heta stała viadoma padčas strymu 28 lutaha 2024 hoda z udziełam Uładzimira Karanika, jaki na toj momant byŭ staršynioj abłvykankama, i tak kiraŭnika horada Andreja Chmiela.
Vizitnaja kartka abo miesca, jakoje vyklikaje razdražnieńnie
Tady Karanik adznačyŭ, što kancepcyju treba dapracavać. Maŭlaŭ, novy rajon — heta surjoznaja adkaznaść, bo jaho budzie vidać z roznych punktaŭ.
«Albo jon stanie vizitnaj kartkaj Hrodna, albo stanie miescam, jakoje budzie vyklikać razdražnieńnie ŭ žycharoŭ i turystaŭ», — kazaŭ tady čynoŭnik, adznačyŭšy, što heta vysoki bierah, a pobač — Kałožskaja carkva i zamki.
«Ludzi buduć fatahrafavać słavutaści, a na fonie ŭ ich budzie choć i sučasnaje dojlidstva, ale jakoje nie ŭvachodzić u žorstki dysanans z tym, što pabudavana da nas.
Sprečki, jak zrabić rajon upryhožvańniem Hrodna, praciahvajucca dahetul. Častku kancepcyi adpravili na dapracoŭku, dumaju, kali my dasiahniom zhody ŭnutry, vyniesiem hetaje pytańnie na hramadskija abmierkavańni. Heta važna dla raźvićcia horada i jaho turystyčnaha patencyjału», — adznačyŭ tady Karanik.
Dom Čyža pa-hrodzienski
Hrodzienski historyk architektury Miečysłaŭ Supron kaža, što tady zdavałasia, što sprava zrušyłasia, što tam pierahledziać hety prajekt, zrežuć pavierchi. Ale ničoha nie źmianiłasia. I ŭ vyniku, na dumku krajaznaŭcy, na spravie ŭsio atrymałasia jašče horš, čym možna było mierkavać, hledziačy na rendary.
«Vid na Kałožu sa Staroha mosta, jaki možna nazvać kłasičnym rakursam, ciapier bieznadziejna sapsavany», — ličyć krajaznaŭca.
Pry hetym Supron adznačaje, što za apošnija dziesiać hadoŭ heta nie pieršy vypadak, kali panarama histaryčnaha centra cierpić praz budaŭnictva šmatpaviarchovak pobač z centram.

«Kali hladziš na centr z Novaha mosta (vulica Papoviča), to na fonie Farnaha kaścioła bačnyja hmachi, pabudavanyja na vulicy Praletarskaj», — pryvodzić prykład krajaznaŭca.
Ahułam, na dumku Suprona, usio heta śviedčyć pra niepradumanaść hienieralnych płanaŭ.
«Heta niepradumanaść taho, jak pavinien zabudoŭvacca histaryčny centr i terytoryja pobač ź im, kab nie psavać vid na panaramu horada. Niama kancepcyi, tamu ŭsio robicca chaatyčna i niepradumana», — ličyć historyk.
Hledziačy na ŭźviadzieńnie niepadalok ad Kałožy 19-paviarchovikaŭ, krajaznaŭca kaža, što nie pierastaje ździŭlacca tamu, jak možna tak psavać horad, i nazyvaje hetyja hmachi hrodzienskim varyjantam «Doma Čyža», jaki sapsavaŭ panaramu staličnaha Trajeckaha pradmieścia.
Kamientary