Hramadstva11

Alaksandr Jarašuk: Mianie biessensoŭna łamać — ja nie zdradžu svaim pryncypam i kaštoŭnaściam

16 listapada spoŭniłasia 75 hadoŭ staršyni Biełaruskaha kanhresa demakratyčnych prafsajuzaŭ, vice-prezidentu Mižnarodnaj kanfiederacyi prafsajuzaŭ, členu Administracyjnaha savieta Mižnarodnaj arhanizacyi pracy (MAP) Alaksandru Jarašuku. «Salidarnaść» pahavaryła ź lidaram BKDP pra buntarstva, niečakanyja pavaroty losu i ŭrok na ŭsio astatniaje žyćcio.

Alaksandr Jarašuk dobra pamiataje dzień 19 krasavika 2022 hoda, maski na tvarach ludziej, jakija ŭvarvalisia ŭ prafsajuzny ofis, svoj raźbity tvar i kajdanki. Dalej byli turemnyja kruhi piekła, žoŭtaja birka palitviaźnia i svaboda, jakaja pryjšła tolki praz try z pałovaj hady. Pry hetym ułady vysłali jaho z krainy, pazbaviŭšy pašparta i zaroblenaj piensii.

Siońnia lidar BKDP žyvie ŭ Hiermanii i praciahvaje aktyŭnuju prafsajuznuju dziejnaść na mižnarodnym uzroŭni. Naprykład, 17 listapada ŭ Ženievie pačniecca pasiadžeńnie Administracyjnaha savieta MAP, na jakim čarhovy raz budzie razhladacca situacyja z pravami pracoŭnych u Biełarusi, za vykanańnie jakich Alaksandr Jarašuk šmat hadoŭ zmahajecca z režymam.

Dyk jak ža chłopčyk, jaki vyras u vialikaj sialanskaj siamji ŭ biełaruskaj hłybincy, staŭ spačatku partyjnym funkcyjanieram u SSSR i vysokapastaŭlenym čynoŭnikam u niezaležnaj Biełarusi, a zatym adnym ź lidaraŭ niezaležnych prafsajuzaŭ i palitviaźniem?

— Ci paŭpłyvali vaša siamja i toje, što vy naradzilisia ŭ vioscy i ź dziacinstva bačyli, jak pracavali baćki i susiedzi, na vybar prafiesii ahranoma?

— Tak, u značnaj stupieni. U tym liku i moj brat — jon skončyŭ Kurski sielskahaspadarčy instytut. Ja paśla škoły pastupiŭ tudy ž.

Adnak byŭ jašče adzin čałaviek — Uładzimir Darašuk, dyrektar vaśmihadovaj škoły, dzie ja vučyŭsia. Bijołah, chimik, čałaviek, źviazany z pryrodaj, jaki vielmi bieražliva da jaje staviŭsia. Jon surjozna paŭpłyvaŭ na moj vybar. Chacia, jak ja razumieju, jamu sa mnoj było nialohka — ja ŭvieś čas buntavaŭ. I ŭ škole, i ŭžo potym u instytucie.

— A ŭ čym prajaŭlałasia hetaje buntarstva?

— Tady farmavałasia maja asoba, a ŭ Savieckim Sajuzie lubaja asoba pavinna była ŭpisvacca ŭ tyja ramki, jakija ŭstaloŭvała dziaržava.

U škole ja sumiaščaŭ dźvie niesumiaščalnyja krajnaści — byŭ apošnim razhildziajem i pieršym vučniem. A ŭ instytucie była kampanija dziorzkich maładych ludziej: my ihnaravali durnyja praviły i zabarony, jakich było bolš čym dastatkova.

Akramia taho, prahulvali zaniatki, hulali ŭ karty — słovam, psavali ŭsio «obliko morale» savieckaha studenta. U vyniku niekatorych maich siabroŭ urešcie vyklučyli ź instytuta. Mianie — nie, tolki tamu, što dobra vučyŭsia.

Užo ŭ instytucie mianie pastajanna, što nazyvajecca, raźbirali na kamsamolskich schodach, a paśla treciaha kursa dekan majho fakulteta ŭvohule skazaŭ: a davajcie my jaho adpravim nazad u Biełaruś, takija nam tut nie patrebnyja.

— Tady ŭźnikaje pytańnie, čamu pry takim frandziorstvie vy vyrašyli rabić partyjnuju karjeru? Vy ž razumieli, što ŭ toj sistemie jašče bolš žorstkija abmiežavańni i kryteryi prasłavutaha «obliko morale», prynamsi tyja, što dekłaravalisia publična?

— Razumiejecie, skazać, što ja zrabiŭ vybar na karyść partyjnaj karjery, składana.

Ja byŭ davoli ambicyjnym čałaviekam, chacieŭ prasoŭvacca ŭ toj ža kiraŭnickaj śfiery, a dzie ŭ tyja časy možna było heta zrabić? Tolki ruchajučysia pa partyjnaj leśvicy.

Paśla zakančeńnia instytuta i słužby ŭ armii ja papracavaŭ u roznych haspadarkach. Zatym — zahadčykam adździeła Žabinkaŭskaha rajkama KPB, instruktaram u Bresckim abkamie partyi, instruktaram CK Kampartyi Biełarusi. Potym byŭ pieršym sakratarom Kleckaha rajkama partyi i zahadčykam adździeła ahrarnaj palityki CK KPB.

Kali ŭ 80‑ia hady pačałasia pierabudova, ja z samaha pačatku padtrymlivaŭ Michaiła Harbačova i byŭ, uvohule, «biełaj varonaj» u svaim asiarodździ. Hladzieŭ i dumaŭ: čort pabiary, hetyja ludzi znoŭ hatovyja pramianiać svabodu na kaŭbasu! Jany nie razumieli, što čałaviek advažyŭsia na toje, na što nichto da jaho ŭ krainie nie advažvaŭsia, — na poŭnamaštabnyja reformy.

Akramia taho, pačali źjaŭlacca roznyja publikacyi, i staŭ zrazumieły maštab złačynstvaŭ u Savieckim Sajuzie, pačynajučy z časoŭ Stalina. Tamu ja spakojna ŭspryniaŭ krach SSSR i KPSS. Na hetym maja partyjnaja karjera ŭ 1991 hodzie zaviaršyłasia.

— Praź niekalki hadoŭ jak vy ŭspryniali prychod da ŭłady ŭ Biełarusi byłoha dyrektara saŭhasa, jaki pazicyjanavaŭ siabie jak čałavieka z naroda? Spadziavalisia na realnyja pieramieny ci razumieli, što ich nie budzie?

— Viedajecie, pierad prezidenckimi vybarami ŭ 1994 hodzie ja patelefanavaŭ svajmu baćku i spytaŭ, za kaho jon budzie hałasavać. Jon kaža: za Łukašenku, u nas usie piensijaniery za Łukašenku.

Ja tady prasiŭ jaho nie hałasavać za hetaha čałavieka, tamu što heta budzie žachlivaj pamyłkaj, za jakuju ŭsie my budziem raspłačvacca. Bo bačyŭ u Łukašenku čałavieka, jaki nie paviadzie krainu napierad, naadvarot, jon budzie kansiervavać jaje ŭ minułym — z kałhasami i dziaržaŭnaj ekanomikaj. Ale ŭsio akazałasia značna horš, čym ja dumaŭ.

— U kancy 90‑ch vy pajšli pracavać u prafsajuznuju śfieru. Da 2020 hoda niezaležnyja prafsajuzy mieli davoli adčuvalny ŭpłyŭ na pradpryjemstvach, chacia siońnia ich časam krytykujuć za toje, što jany mahli b adyhrać bolš značnuju rolu ŭ padziejach taho hoda.

— Što tyčycca 2020-ha, chaču vam prosta skazać: ja zusim nie čakaŭ takoha. Heta nasamreč cud, razumiejecie? Vyšej za hałavu skoknuŭ i biełaruski narod, i biełaruskaje hramadstva, i rabočyja taksama.

Ja nie dumaŭ, što jany zdolnyja ŭ toj situacyi, jakaja skłałasia, tak aktyŭna siabie pavodzić i ŭdzielničać u zabastoŭkach. Bolšaha čakać, ščyra skažu, my nie mahli.

I kali ja ŭvieś čas čuju, što treba vynieści ŭroki z našaj parazy, to, pa-pieršaje, ja nie liču, što heta była paraza. My nie prajhrali, bolš za toje, my pieramahli. Ułasna kažučy, narod «abnuliŭ» Łukašenku i pakazaŭ jamu jaho miesca. Narod na cełuju hałavu pieraros svaju ŭładu.

Ciapier toje, što my bačym, — heta ahonija, samaja sapraŭdnaja ahonija režymu. Prosta na niejki čas jaho vyratavała vajna, raźviazanaja Rasijaj suprać Ukrainy. Ale hety čas skončycca.

— Kali pačalisia represii, kali vy z kalehami ŭžo znachodzilisia ŭ niebiaśpiecy, ci nie dumali, što treba było źjechać, kab paźbiehnuć turmy?

— Viadoma, u mianie byli dumki pra mahčymaje zatrymańnie. Ale ŭjavić sabie, što ja moh źjechać z krainy i pakinuć svaich tavaryšaŭ, što nazyvajecca, straciŭšy tvar, — dla mianie heta było niemahčyma.

I kali my z maim kaleham Siarhiejem Antusievičam 16 krasavika 2022 hoda viartalisia ź Vilniusa, to jasna razumieli, jakaja niebiaśpieka nam pahražaje, — tady da nas pastupała infarmacyja z roznych krynic.

Ale my viarnulisia, a 19 krasavika rezka rasčynilisia dźviery ŭ našym ofisie i ŭvarvałasia hrupa «Alfa». Mianie prycisnuli tvaram da stała, nadzieli kajdanki, i pačałasia novaja staronka majho žyćcia.

— Kali vy trapili ŭ turmu, vam užo było za 70. Heta ž byŭ niebiaśpiečny i niepradkazalny śviet, jakoha vy ŭvohule nie viedali. I jak prachodziła adaptacyja? Što vam treba było rabić, kab nie stracić zdaroŭje i navat prosta vyžyć?

— Kali mianie zatrymali, pieršaja dumka, jakaja pramilhnuła ŭ hałavie: nie, usio što zaŭhodna, tolki nie heta. Ja tam i tydnia nie vytrymaju.

Ale mianie ŭvieś čas ratavała maja nievierahodnaja ŭpartaść. I toje, što ja moh być maksimalna sabranym kožny dzień i kožnuju hadzinu. I ŭsio heta na fonie katavańniaŭ i hvałtu, jakim ja padviarhaŭsia.

Pa-sapraŭdnamu za mianie ŭzialisia, kali ja trapiŭ u Škłoŭskuju kałoniju. Tam byŭ abaviazkovy karancin — dva tydni. Nie paśpieŭ jon skončycca, jak mianie ŭžo adpravili ŭ ŠIZA, dzie pačalisia, pa sutnaści, katavańni choładam: koŭdry nie davali, tamu, kab nie źmierznuć, ja lažaŭ chvilin 15, potym chvilin 10 prysiadaŭ i adciskaŭsia, kab sahrecca, potym znoŭ lažaŭ 15 chvilin — i tak usiu noč.

Heta taki zaciaty sadyzm. Ź piaci miesiacaŭ u Škłovie ja bolš za try pravioŭ u ŠIZA.

Paśla hetaha mianie adpravili da kanca terminu ŭ Mahiloŭskuju turmu. Turma zakrytaha typu nie idzie ni ŭ jakoje paraŭnańnie z kałonijaj. U joj tvajo fizičnaje i psichičnaje zdaroŭje prachodzić praz žorstkaje vyprabavańnie. Tamu što turma vysmoktvaje ŭsie žyćciovyja siły, usiu enierhiju.

Ty znachodzišsia, možna skazać, 24 hadziny ŭ zamknionaj prastory. Tam z vonkavaha boku voknaŭ ustalavanyja tak zvanyja «viejki» — mietaličnyja žaluzi, kab ty nie bačyŭ biełaha śvietu. A na prahułcy, jakaja, jak praviła, doŭžycca mienš za hadzinu, bačyš tolki nieba ŭ kletačku nad saboj.

Užo nie kažučy pra toje, što mnie davodziłasia siadzieć ź niebiaśpiečnymi złačyncami — zabojcami žonak, dziaciej, maci.

U turmie mnie prapanoŭvali padpisać chadajnictva ab pamiłavańni. A tam napisana: pryznaju takoha i takoha hramadzianina prezidentam Respubliki Biełaruś, pryznaju apošniuju redakcyju Kanstytucyi, UNS.

Ale ja skazaŭ — nie pryznaju ni pieršaha, ni druhoha, ni treciaha. I, viadoma, ničoha nie padpisaŭ. A jany razumieli, što mianie biessensoŭna łamać, biessensoŭna imknucca prymusić mianie źmianić svaje pryncypy i kaštoŭnaści.

Zaŭsiody i ŭsiudy ja imknuŭsia zastavacca čałaviekam, zachoŭvać u sabie čałaviečuju hodnaść i narmalnaje staŭleńnie da ludziej. Navat u adnosinach da svaich kataŭ: daloka nie da ŭsich u turmie ja staviŭsia jak da svaich vorahaŭ, u mnohich ja bačyŭ čałaviečaje.

Heta dazvalała mnie adčuvać siabie adnosna svabodnym navat u niavoli, što b ni adbyvałasia. I voś hety ŭrok, hety dośvied zastaniecca sa mnoj na ŭsio žyćcio.

Kamientary1

  • Fejkamiot
    16.11.2026
    Jakim ty pryncypam i kaštoŭnaściam nie zdradziš? Na hranty ŭvie čas pracavali - tak i praciahvaješ? Vynik tvajoj pracy ŭsie daŭno pabačyli, kali padčas zabastoŭki ŭ 2020 hodzie amal nichto pracy nie spyniŭ. Takaja praca Biełarusi niepatrebnaja!

Ciapier čytajuć

Paŭła Muraviejku, jaki adpracavaŭ namieśnikam u Administracyi Łukašenki tolki paŭtara miesiaca, pieraviali ŭ kiraŭniki Viciebščyny14

Paŭła Muraviejku, jaki adpracavaŭ namieśnikam u Administracyi Łukašenki tolki paŭtara miesiaca, pieraviali ŭ kiraŭniki Viciebščyny

Usie naviny →
Usie naviny

U Biełarusi za apošnija hady likvidavali 40 pravasłaŭnych prychodaŭ5

Ukrainskija drony nie mohuć dahnać reaktyŭnyja «Šachiedy». U SpaceX kažuć pra techničny zboj3

«A jak ty vykupiŭ adrazu akcent?» Repier Basta pa hołasie paznaŭ muzykanta z Čavusaŭ i raskazaŭ pra svajo dziacinstva ŭ zakrytym haradku pad Dziatłavam8

Amal 400‑mietrovy puciepravod pamiž Kamiennaj Horkaj i Lebiadzinym abiacajuć adkryć da kanca hoda2

Na Kanary za sutki prybyli amal paŭtary tysiačy mihrantaŭ5

Karupcyjny skandał u Vienhryi: ministr Orbana zakapaŭ u lesie 17 miljonaŭ jeŭra7

«Łukašenka viedaje, što zadumvaje Pucin, i vielmi hetaha baicca». Čały pra pahrozu novaj vajny43

Aleś Bialacki sustreniecca z čytačami ŭ Varšavie, Krakavie i Urocłavie1

Adna z samych masavych haziet Rasii napisała pra «źniaćcie tabu na likvidacyju» Zialenskaha4

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Paŭła Muraviejku, jaki adpracavaŭ namieśnikam u Administracyi Łukašenki tolki paŭtara miesiaca, pieraviali ŭ kiraŭniki Viciebščyny14

Paŭła Muraviejku, jaki adpracavaŭ namieśnikam u Administracyi Łukašenki tolki paŭtara miesiaca, pieraviali ŭ kiraŭniki Viciebščyny

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić