Historyja

Vyjšaŭ čarhovy numar «Zapisaŭ BINIM»

Pabačyŭ śviet novy 45‑ty vypusk almanachu biełarusaŭ emihracyi «Zapisy BINiM» (2025—2026). Što ŭ im?

Pieršaj jahonaj temaj jość Biełaruskaja fundacyja Kračeŭskaha (Belarusian Kreceuski Foundation ) — instytucyja ŭ ZŠA, zasnavanaja dla źbirańnia biełaruskich archivaŭ u zamiežžy, napisała ŭ fejsbuku doŭhahadovaja redaktarka «Zapisaŭ», daśledčyca emihracyi Natalla Hardzijenka.

U hetym vypusku almanacha źmieščany ahlad historyi i sučasnaści Fundacyi, zrobleny jaje archivistkaj Valancinaj Tryhubovič, apisańnie ŭžo apracavanych archiŭnych fondaŭ, a taksama niekatoryja dakumienty ź ich: epistalaryi Jurki Vićbiča (1905—1975) i Antona Adamoviča (1909—1998), padarožnyja listy Vasila Ščećki (1922—2011), list Vasila Bykava (1924—2003) da Zory Kipiel (1927—2003), uspaminy Kastusia Vierabja (1931—2024) i inšaje.

U asobny raździeł «Zapisaŭ» vyłučanyja teksty, pryśviečanyja biełaruskaj prysutnaści ŭ ZŠA.

Najpierš heta natatki Alaksandra Simakova pra nieapublikavanyja krynicy pa historyi biełaruskaj dyjaspary ŭ Cichaakijanskich štatach ZŠA, a taksama artykuły pra roznyja biełaruskija arhanizacyi: Fond Adradžeńnia Biełarusi (Natalla Hardzijenka), Vašynhtonski adździeł Biełaruska-Amierykanskaha Zadzinočańnia (Viačasłaŭ Bortnik), Asacyjacyju Biełarusaŭ u Amierycy (Volha Bromen i Nadzieja Nortan), supołku biełarusaŭ u San-Dyjeha (Maryja Jafimava). Tut ža publikujecca intervju ź biełaruskaj etnohrafkaj, stvaralnicaj falkłornaha hurta VOLYA ŭ Sietle Volej Dziemkaj.

U tradycyjna raznastajnym raździele «Publikacyi» źmieščanyja teksty, pryśviečanyja roznym aśpiektam, tvoram i dakumientam, źviazanym ź biełaruskim zamiežžam.

Ukrainskaja daśledčyca Volha Zubko reprezientuje adzin z BNRaŭskich miemarandumaŭ, padrychtavanych na Paryžskuju mirnuju kanfierencyju paśla Pieršaj suśvietnaj vajny. Lavon Jurevič pakazvaje, jak stavilisia da svajho kalehi pa piśmieńnickim cechu Ajzieka Kučara (1910—1996) biełaruskija piśmieńniki-emihranty. Viera Biejka źbiraje razam roznyja zhadki pra śmierć u łahiery paeta Uładzimira Chadyki (1904—1940). Viktar Žybul raspaviadaje pra nieviadomuju paemu Alesia Prudnikava (1910—1941), «sibirskuju» staronku našaj historyi. A Vital Voranaŭ pakazvaje marki z vyjavami biełaruskaj dudy, što vyjšli za miažoj u apošnija hady.

Druhaja vialikaja tema hetaha vypusku «Zapisaŭ» — biełaruskija haziety, što vychodzili ŭ Bierlinie padčas Druhoj suśvietnaj vajny.

U raździele «Vydańni» źmieščanyja ŭspaminy, vieršy, artykuły z haziet «Ranica» i «Biełaruski Rabotnik», infarmacyja ź jakich moža być cikavaja i aktualnaja dla siońniašnich daśledčykaŭ i amataraŭ historyi i litaratury.

U nastupnaj rubrycy «Uspaminy» publikujecca tekst miemuaraŭ brytanskaha biełarusa Paŭła Navary (1927—1983), što niekali drukavaŭsia ŭ łondanskim časopisie «Hołas Času».

Raździeł «Archivalii» raspačynaje vialikaja publikacyja pratakołaŭ vilenskaha Biełaruskaha navukovaha tavarystva (1918—1942). Dalej teksty pamfletaŭ Lavona Savionka (1897—1974) i Antona Adamoviča, apublikavanych u minskaj «Biełaruskaj haziecie» ŭ 1944 h., supravadžajucca refleksijami Viery Biejki. Z toj samaj haziety pachodzić artykuł, pryśviečany našaniŭskamu paetu Albiertu Paŭłoviču (1875—1951).

Sa zhadanaj vyšej haziety «Ranica» ŭziataja i nizka vieršaŭ Juljana Sierhijeviča (1910—1976). Naprykancy raździeła piśmieńnica Hanna Jankuta reprezientuje historyju pieršaha apublikavanaha vierša Karłasa Šermana (1934—2005), jaho aryhinalny tekst na ispanskaj movie i pierakład na biełaruskuju.

Raździeł «Epistalaryi» składajecca ź listoŭ Natalli Arsieńnievaj (1903—1997) da Jurki Vićbiča, Julijany Vitan-Dubiejkaŭskaj, Janki Zaprudnika, Vitaŭta i Zory Kipielaŭ z archivaŭ BINiMu, a taksama z publikacyi listoŭ Vitaŭta Kipiela (1927—2022) da słonimskaha krajaznaŭcy Siarhieja Čyhryna.

U rubrycy «Žanr» publikujecca niekrałoh adradženskaha dziejača i burhamistra Minska padčas niamieckaj akupacyi Vacłava Ivanoŭskaha (1880—1943), tekst, pryśviečany spadčynie Jadvihina Š. (1869—1922) na emihracyi, i fieljeton, natchniony joj, aŭtarstva Natalli Arsieńnievaj, inšy fieljeton «Listy da sabaki» piśmieńnika i žurnalista ŭ Miunchienie Piatra Syča (1912—1963), a taksama rozdumy vakoł biełaruskaj palityčnaj satyry Viery Biejki.

U raździele «Asoba» sabranyja teksty pra biełaruskich dziejačaŭ na emihracyi roznych časoŭ: esera Jazepa Mamońku (1889—1937) — Ihara Barynava i Siarhieja Knyreviča, publicysta i znaŭcu biełaruskich kart Viktara Astroŭskaha (1912—1975) — Juryja Hryboŭskaha, litaraturaznaŭcu Jazepa Hutkoŭskaha (Izydara Płaščynskaha) (1908—1986), historyka Hipalita Pałanieviča (1907—1997) — Natalli Hardzijenki i Lavona Jureviča.

U rubrycy «Biełarusika» Lavon Jurevič hladzić vačyma biełaruskich emihrantaŭ na tvorčaść Jazepa Puščy (1902—1964), a polski biełarusist Radasłaŭ Kaleta u anhłamoŭnym tekście reprezientuje historyju prysutnaści biełaruskich tem na kanfierencyjach Asacyjacyi słavianskich, uschodniejeŭrapiejskich i jeŭrazijskich daśledavańniaŭ u 1974—2024 hh.

Z nahody 60‑hodździa daśledčyka historyi biełaruskaj emihracyi Lavona Jureviča (nar. 1965) u hetym vypusku almanacha publikujecca artykuł, pryśviečany historyi jaho siamji, dziejnaści jaho maci, movaznaŭcy i piedahoha Aleny Kazimiraŭny Jurevič (1933—2006), a taksama tvorčaści samoha jubilara. A ŭ nastupnym raździele źmieščany jaho ž apovied pra cikavyja daroŭnyja nadpisy na knihach u jaho chatniaj biblijatecy.

U rubrycy «Vakoł knihi» možna pračytać vodhuk Alesia Kirkieviča na vydańnie toma «Vybranaje» Kastusia Jezavitava (1893—1946) u sieryi Biełaruskaha instytuta navuki i mastactva (BINIM)(«Spadčyna BNR», a taksama hruntoŭnyja dadatki da biblijahrafii hetaha biełaruskaha dziejača ŭ mižvajennaj i vajennaj Łatvii.

U raździele «Uhodki» źmieščanyja raznastajnyja materyjały, źviazanyja ź jubilarami 2025 h.: Franciškam Kušalem (1895—1968), Jurkam Vićbičam (1905—1975), Janam Piatroŭskim (1905—2001), Časłavam Najdziukom (1915—1955) i Časłavam Budźkam (1913—1985).

Tradycyjna zaviaršajuć vypusk ahlad publikacyj biełaruskich pieryjadyčnych vydańniaŭ za miažoj u 2025—2026 hh. i chronika BINiMa.

Nabyć almanach možna ŭ kramach «Kamunikata» ŭ Varšavie i Biełastoku.

***

Archiŭnaje fota

Almanach «Zapisy» byŭ zasnavany ŭ 1952 h. u Ńju-Jorku hramadskaj arhanizacyjaj Biełaruski instytut navuki i mastactva — najstarejšaj dziejnaj biełaruskaj navukova-aśvietnaj ustanovaj na Zachadzie. Spačatku jon vychodziŭ u Ńju-Jorku, potym u 1962—1970 hh. — u Miunchienie, zatym vydańnie znoŭ viarnułasia ŭ Ńju-Jork, a ad 2002 h. heta ŭžo byŭ ńju-jorkska-mienski vydaviecki prajekt, «Zapisy» vydavalisia ŭ Minsku. A 2022 hoda jany znoŭ vychodziać u ZŠA

Kamientary

Ciapier čytajuć

Vid na Kałožskuju carkvu bieznadziejna sapsavany41

Vid na Kałožskuju carkvu bieznadziejna sapsavany

Usie naviny →
Usie naviny

U Polščy aryštavali pradstaŭnikoŭ niezvyčajnaha biznesu. Jany za płatu na peŭny čas pieravodzili hrošy klijentam, jakim patrebnyja byli polskija DNŽ4

Pucin, Tramp i Si pacisnuli adzin adnamu ruki i koratka pahutaryli 7

«Ciapier ja zdaju 41 kvateru ŭ Minsku i chaču vyraści da 100 kvater». Biełarus raskazaŭ pra biznes na karotkaterminovaj arendzie žylla31

U Piatruchina na strymie vybili z ruk telefon. Błohier abrynuŭsia na biełarusaŭ Urocłava37

Samy doŭhi tralejbusny maršrut Minska źbirajucca zrabić jašče daŭžejšym

U minskim mietro raskazali, kolki času zajmaje pajezdka ad pieršaj da apošniaj stancyi

Kiraŭnik MZS Litvy prakamientavaŭ mahčymaść źmiakčeńnia sankcyj suprać Biełarusi i jaje rolu ŭ mirnych pieramovach6

Hihancki fantan pracavaŭ siońnia ranicaj u Minsku

Pamierła Hanna Sadoŭskaja — dziajačka polskaj supolnaści ŭ Vaŭkavysku1

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

Vid na Kałožskuju carkvu bieznadziejna sapsavany41

Vid na Kałožskuju carkvu bieznadziejna sapsavany

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić